Ирактың бұрынғы валютасы – «швейцарлық динар». Тарихы, басылу себептері, Швейцариямен байланысы және 1990 жылғы Gulf соғысына дейінгі айналымы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирактың бұрынғы валютасы – Швейцариялық динар (دينار سويسري) 1990 жылғы Құрсақ соғысынан бұрын айналымда болған Ирак валютасы еді.
Former currency of Iraq
The Swiss dinar (دينار سويسري) was the Iraqi currency in circulation prior to the 1990 Gulf War.
Атауы
"Швейцария" деген сөздің себебі белгісіз, бірақ екі мүмкін түсіндірме бар. Валютаның баспа табақтары Швейцариядан келген деген қауесет болғанмен, банкноттардың өзі Ұлыбританияда De La Rue компаниясымен жасалған. Бұл қауесет кеңінен таралған, алайда табақтардың нақты қайдан шыққандығы әлі де белгісіз, себебі De La Rue немесе Ирак Орталық банкіне жақын ешбір дереккөз бұл мәселе бойынша ешқандай түсініктеме берген жоқ. Екінші бір мүмкін түсінік – Персы шығанағы соғысына дейін Ирак Швейцария сияқты, инфляциясы төмен ел болатын.
While the reason for the adjective "Swiss" is unknown, two possible explanations have been offered. It has been claimed the printing plates for the currency came from Switzerland, although the notes were actually produced in the United Kingdom by De La Rue. While this claim is widespread, the actual origins of the plates are unknown as no sources close to De La Rue or the Central Bank of Iraq have made any comment on the matter. The second possible explanation is that prior to the Gulf War, Iraq was historically a low inflation country, similar to Switzerland.
Соғыс аралығы
Перс шығанағы соғысынан кейін Ирак үкіметі бұрынғы валютаны мойындаудан бас тарды, жаңа басылған Саддам динарын қолдауға көшті, ал швейцариялық динар заңды төлем құралы мәртебесінен айырылды. Дегенмен, ескі валюта Ирактың саяси тұрғыдан оқшауланған Күрдістан аймағында маңызды айналымда болды. Күрдістан аймағының үкіметі швейцариялық динардың баспа формаларына ие болмады, бірақ үлкен көлемде шығарылған Саддам динарының төмен сапалы банкноттарын қабылдаудан бас тартты. Саддам динары банкноттарының ұсынысы артқан кезде, швейцариялық динар банкноттарының ұсынысы тұрақты қалды (тіпті айналымнан алынған банкноттардың нәтижесінде азайды), бұл швейцариялық динардың Саддам динарына шаққандағы құнын арттырды. Өзінің тұрақты валютасын сақтап, Ирактың Күрдістан аймағы елдің қалған бөлігінде кең таралған инфляциядан табысты сақтануға мүмкіндік алды.
After the Gulf War, the Iraqi government disendorsed the old currency, favoring newly printed Saddam dinars, and the Swiss dinar ceased to be legal tender. However, the old currency still circulated in the politically isolated Kurdistan region of Iraq. The government of the Kurdistan region did not have the printing plates of the Swiss dinar, but it also refused to accept lower quality Saddam dinar banknotes (which were issued in huge amounts). Since the supply of Saddam dinar banknotes increased while the supply of Swiss dinar banknotes remained stable (even decreased because of notes taken out of circulation), the Swiss dinar appreciated against the Saddam dinar. By having its own stable currency, the Kurdistan Region of Iraq effectively evaded inflation, which ran rampant throughout the rest of the country.
Соғыстан кейінгі
2003 жылғы басып алудан кейін Коалициялық күштер құрған Коалициялық Уақытша Әкімшілік Иракқа жаңа, бірыңғай валюта қажет екенін анықтады, бірақ тиісті айырбас бағамын белгілеу салыстырмалы түрде қиын болды. 1998 жылдан 2002 жылдың қаңтарына дейін Саддам динарының швейцариялық динарына нарықтық айырбас бағамы 100:1 шамасында болды, бірақ басып алу басталғанда күрд валютасы 300:1-ге дейін өсті, кейін 250:1-ге дейін төмендеді. Қосымша зерттеулерден кейін Коалициялық Уақытша Әкімшілік екі валютаны сатып алу қабілеті паритеті бойынша теңестірудің ең дұрысы екенін шешті, ол шамамен 100:1-ге тең болды. Тағы да зерттеу жүргізгеннен кейін Коалиция нарықтық бағам мен паритет бағамы арасындағы ресми бағамды қабылдап, валютаны 150 Саддам динарына 1 швейцариялық динар ресми бағамымен бекітті. Валюталарды біріктірудің екі жолы ұсынылды. Біріншісі – жаңа швейцариялық динар банкноттарын басып, оларды оңтүстікке тарату. Бірақ бұл жағдайда халықтың 80 пайызы Саддам динарын швейцариялық динарына айырбастауға мәжбүр болар еді. Саддам динарын көптеп басып шығару саяси тұрғыдан қолайсыз болғандықтан, валюта сарапшысымен кеңескеннен кейін Коалиция швейцариялық динар баспа тақталарын Саддам динарының номиналына сәйкес өзгертуге шешім келдірді. Бұл валюта айырбасын ең аз деңгейде қалдыруға, сонымен қатар Саддамның суретін валютадан алып тастауға мүмкіндік беретін еді. Жаңа швейцариялық валюта ескі валютадан айырмашылығы болу үшін басқа түспен жасалды. Хабарлама бойынша, айырбас салыстырмалы түрде жылдам және оқиғасыз өтті, тек валюта конвойына жасалған екі сәтсіз шабуыл болды.
Following the 2003 invasion the Coalition Provisional Authority, installed by the Coalition Forces, determined that Iraq needed a new, unified currency, but establishing a proper exchange rate was relatively difficult. The market exchange rate for Saddam dinars to Swiss dinars remained around 100:1 from 1998 to January 2002, but as the invasion ensued, the Kurdish currency appreciated to 300:1, and subsequently fell to 250:1. After further investigation, the Coalition Provisional Authority determined that it would be best to equate the two currencies by purchasing power parity, which was around 100:1. After researching further, the Coalition decided to adopt an official rate between the market rate and the PPP rate, officially pegging the currency at 150 Saddam dinars per Swiss dinar. There were two proposed methods to unify the currencies. The first would be to print a new set of Swiss dinar notes and distribute them among the south. However, this would result in 80% of the population needing to exchange the Saddam dinar notes for Swiss dinars. Since printing more Saddam dinar notes was not politically favored, after consulting with a currency expert, the Coalition decided to alter the Swiss dinar plates to the Saddam dinar denominations. This would allow the least amount of currency exchange, but also take Saddam's image off the currency. The new Swiss currency was created in a different color to differentiate from the old currency. Reportedly, the exchange was relatively swift and without incident, with the exception of two failed attacks on currency convoys.