Кіріспе

Рундық әріп

Руна Исландия және Норвегия руналық өлеңдерінде Турс (Ескі скандинав тілінде Þurs, қайта құрылған Ортақ герман тілінде Þurisaz-дан шыққан бір түрлі жан) деп аталады. Ағылшын-саксон руналық өлеңінде оны тікен деп атайды, содан þ әрпі пайда болған. Ол þ ретінде транслитерацияланады және дауыссыз тіс ұсық дыбысының дыбыстық мәніне ие (ағылшын тіліндегі "thing" сөзіндегі "th" дыбысы). Руна ең ертедегі Вимоз жазуларында кездеспейді, бірақ шамамен 200 жылға дейінгі Торсберг қаптамасында табылады.

Атауы

Англо-саксон Англиясында дәл сол руна Торн немесе "Þorn" деп аталған және ол исланд тіліндегі Þ (þ) әрпі түрінде сақталған. Атаулардың алмасуын түсіндіру үшін "торн" сөзін "гигант" сөзінің кенингі (метафорасы) деп қарастыруға тырысқан. Готика руналарының жеке жүйесі болған-болмағаны күмәнді, бірақ готика алфавиті әріптерінің көптеген атаулары (бірақ пішіндерінің көп бөлігі емес) Ежелгі Футаркқа сәйкес келетіні анық. 𐌸 әрпінің атауы, Þ әрпіне сәйкес келетін готика әрпі, ерекшелік болып табылады; ол 795 жылғы Виндобона кодексінде þiuþ ("жақсы") деп тіркелген, сондықтан ол þurs немесе þorn сөздерімен байланысты емес. Глифтер мен олардың гот, англо-саксон және көне норвег тілдеріндегі атауларының үйлеспеуі Ежелгі Футарк рунасының протогермандық атауын қайта құруды қиындатады. Егер скандинавиялық þurs атауы Ежелгі Футарк атауының ең сенімді нұсқасы болса, онда жалпы германдық форманы þurisaz деп қайта жазуға болады (қ. Ежелгі ағылшын тіліндегі þyrs "гигант, огре" және Ескі жоғарғы неміс тіліндегі duris es "(гиганттың)").