Кіріспе

Адамның еркіне басып алу – адамның еркіндігі мен ой-өрісін басқа біреудің ықпалымен алмастыру процесі. Бұл заңдық термин, оның нақты анықтамасы мемлекеттерде әртүрлі. Әдетте, осыған сенген және эмоционалды және физикалық қажеттіліктері үшін оған тәуелді адамдар орынсыз ықпал етеді. Орынсыз ықпал – бір реттік оқиға емес, процесс. Манипулятор құрбанына орынсыз әсер ету үшін апталар, айлар, тіпті жылдар жұмсауы мүмкін. Қазіргі отбасылар күрделене түсіп, шашырап барады. Осы факторларды ескере отырып, орынсыз ықпалға байланысты өсиет дауларының саны артуы күтілуде. Соңғы диагноз – қатерлі ісік сияқты өлімге алып келетін ауруға диагноз қойылғанда, құрбанның стресс пен жарақаттануы күшейеді, бұл оның сезімталдығын арттырады. Депрессия – депрессияның әсері зиянды және адамды орынсыз ықпалға бейімдейді. Тәуелділік – егер құрбан серіктес, көлік, шаруашылық, тамақ, су, дәрі-дәрмек және т.б. үшін ықпал етушіге тәуелді болса. Ақыл-ой қабілетінің төмендеуі – ақыл-ой функциясының, әсіресе қартаю салдарынан төмендеуі. Ойлауда қиындық туындаған адам мәселені шешу үшін басқа біреуге жүгінуі мүмкін. Есірткі пайдалану – есірткі, алкоголь немесе тағайындалған дәрі-дәрмектер адамның ойлау қабілетін өзгерте алады. Есірткіге тәуелділік тудыруы мүмкін, ал ықпал етуші адам адамды бақылау үшін осы тәуелділікті пайдаланады. Ықпал етуші, құрбан әдетте жасамайтын нәрселерді жасаса ғана, оған ауырсынуды басатын дәріні беруден бас тартады. Жақындағы қайғы – отбасы мүшесінің, мысалы, жұбайының немесе баласының қайтысы.

Тактикасы

Басқа адамға артық ықпал етуге тырысатын адам әдетте өзінің жоғары дәрежедегі беделін пайдаланып оны іске қосады. Жәбірленушінің үйіне көшіп кіру, жәбірленушінің қаржы жұмсау әдеттерінің өзгеруі, түсіндірілмейтін сатып алулар және/немесе жәбірленушілердің кредиттік карталарын пайдалану. Жәбірленушінің және оның әлемге деген көзқарасын манипуляциялау үшін ақпарат ағынын бақылау. "Сіздің балаларыңыз тіпті жаныңызда жоқ", "Сіз үшін тек мен ғанамын, ешкімге сіздің жағдайыңыз қызық емес" немесе "Сіздің достарыңыз тек сізден пайда көру үшін келеді" сияқты сөздер – қарым-қатынастың улануының мысалдары.

Мұрагерлік жоспарлаудағы заңгерлік абайсыздық

Соңғы жылдары мұрагерлік жоспарлау жөніндегі адвокаттарға қарсы сот процестерінің саны артты. Тәжірибелі адвокаттар өсиетті жасау және орындау кезінде орынсыз ықпалдың белгілерін көрсететін "қызыл жалауларға" ұдайы назар аударады. Әдетте, ықпал етуші адамға қол жеткізуді бақылайды, осылайша достары мен туыстары манипуляция жасап жатқан адамды байқамайды, сондықтан қарсы тарап тікелей дәлелдер ұсына алмайды. Осы күштің айқын теңсіздігін жою үшін көптеген штаттар белгілі бір талаптар орындалған жағдайда, дәлелдеу жүгін күдікті ықпал етушіге ауыстыруға рұқсат береді. Дәлелдеу жүгі ауысқаннан кейін, даулы өсиетті қолдаушы осы презумпцияны жоққа шығаруға міндетті болады. Зерттеу орынсыз ықпалға ерекше осал адамдардың ұқсастықтарын көрсетті, мысалы:

Жәбірленушінің осалдығы: жасы, денсаулығының нашарлауы немесе психикалық жағдайы.
Тәуелділік: ықпал етушіге тәуелді болу.
Оқшаулану: жәбірленуші жалғыз тұруы немесе шалғай жерде тұруы мүмкін, отбасында жанжалдар болуы немесе жақын туыстары жоқ болуы мүмкін.
Қорқыныш: қорқыныш сезімін тудыру (мысалы, жәбірленушіні зейнеткерлер үйіне орналастырумен қорқыту).
Ықпал етушінің айқын билігі: ықпал етуші, бұл билік оған жәбірленуші бергендей әрекет етеді. Жәбірленушінің жұбайы немесе жақын серігі болу – ықпал етушінің өзін жәбірленушіге билік ететіндей көрсетуге тырысатын тағы бір тактикасы.
Манипуляция: жәбірленушіні пайдалану үшін мүмкіндіктер мен осалдықты пайдалану. Жәбірленуші ықпал етуші қалаған мүлікті тастап кетуі мүмкін жағдайларды пайдалану. Бұл ұйқыдан айыру, тамақтану, су ішу, дәрі-дәрмектерді бақылау, психикалық қысым көрсету және физикалық зиян келтіру сияқты түрлі формада болуы мүмкін. Жәбірленушіге ауырсыну, шатасу немесе жақында емделгеннен кейін құжаттарға өзгеріс енгізуге қысым жасау.
Уақыт өте келе дамитын процесс: орынсыз ықпал уақыт өте келе пайда болады. Ықпал етушілер көбінесе жәбірленушінің қажеттіліктері мен тілектерін анықтауға үйренеді және оларды адамның өміріне ену үшін пайдаланады.
Қасақана оқшаулану: ықпал етушілер жәбірленушіні түрлі жолдармен оқшаулауға тырысады. Бұл әдістерге қазіргі достарымен немесе отбасымен "уланушы қарым-қатынастарды" құру кіреді. Жәбірленушіні олардың қолдау желісінен (мысалы, достары мен отбасынан) қорғау. Қолдау көрсетушілерді жұмыстан шығару, медициналық кездесулерді, емдеуді және дәрі-дәрмек немесе күтім алу үшін сапарларды тоқтату.
Салдары: мүліктің жоғалуы, дене жарақаты, қараусыздық. Қаржылық шығын, соның ішінде үй және/немесе жинақ.
Орынсыз ықпал әлеуметтік психология саласында зерттелді. Америка Адвокаттар Ассоциациясының Заң және Қартаю Комиссиясы және Америка Психологиялық Ассоциациясы культ мүшелері мен отбасылық зорлық-зомбылық арасындағы ұқсастықтарды талдады. Бұл есептерде күдікті ықпал етуші мен осал ересек арасындағы күштің айырмашылығы бар.

Кәріптен тыс әсердің клиникалық үлгілері

Клиникалық модельдер дәрігерлер мен тәжірибелі мамандарға UI анықтауға және құқықтық негіз дайындауға көмектесу мақсатында жасалған. Ең көп таралған модельдердің кейбіреулері төменде талқыланады.

Сот үкімдері

Contractors Bonding v Snee: г-н Snee-дің ұлы анасына қысым көрсеткенімен, бұл оның Contractors Bonding компаниясымен ипотекалық несие бойынша қарым-қатынасына заңдық жағынан ешқандай әсер етпейді.