Кіріспе

Америкалық Азаматтық соғыстың шайқасы

Шустеналах шайқасы 1861 жылдың 26 желтоқсанында Оклахома штатының Осадж округінде (сол кезде Үндістан территориясы) Американдық Азаматтық соғысы кезінде болды. 9 мыңға жуық Одақ жақтас американдықтардың тобы қатты суық пен қарда Канзасқа қашуға мәжбүр болды, бұл оқиға "Мұздағы қанды жол" деп танылды.

Өмірбаян

Конфедерация әскерлері Үндістан территориясындағы Америка Құрама Штаттарына адал жандарды бағындыру және бақылауды нығайту мақсатымен науқанға кірісті. Олар Опотлиахоланың крик және семинол тайпаларына (басшысы Халек Тустенугги) Round Mountain және Chusto Talasah жерлерінде шабуыл жасады. Конфедерация әскерлері индейлерді толықтай талқандау үшін, олардың Чюстенахла лагеріне (чероки сөзі "Ус та лана" – өзендегі немесе ағын судың құмды бөлігі деген мағынада бұрмаланған) Бёрд Криктегі қорғалған жартасқа шабуыл жасауды жоспарлады. Үндістан департаментіне басшылық ететін полковник Джеймс М. Макинтош және полковник Дуглас Х. Купер, лагерьге әр бағыттан шабуыл жасау үшін күштерін біріктіруді жоспарлады. Макинтош 22 желтоқсанда Форт Гибсоннан 1380 әскермен аттанды.

Шайқас

25 желтоқсанда Макинтошқа Купердің әскері біраз уақытқа оған қосыла алмайтыны хабарланды, бірақ ол қарсыластары көп болғанына және суық ауа райына қарамастан, келесі күні шабуыл жасауға шешім қабылдады. Макинтош түскі уақытта лагерьге шабуылдады. 1700 одақтас қорғаушылар тік беткейлі төбешіктің арасындағы бұталардың арасында жасырынып қалды. Макинтош төбеге жиналу жоспарын жасады, Оңтүстік Канзас-Техас кавалериясы (сонымен қатар 3-ші Техас деп те аталады) тік жардан жоғары қарай жаяу шабуыл жасауға бұйрық берілді. 11-ші Техас сол жақтан жасыру үшін ойысты пайдаланып алға жылжыды, ал 6-шы Техас оң жаққа айналды. Конфедерацияның шабуылы барысында, үндістер біраз уақыт жасырынып, кері шегіне бастады. Федералдар лагеріне жеткенде, шегіну күйреуге ұшырады. Одақтас үндістер өздерінің позицияларын қорғауға тырысты, бірақ сағат 16:00-ге дейін қайтадан кетуге мәжбүр болды. Полковник Стэнд Уоти, 300 чероки жауынгерлерімен Конфедерация үшін күресіп, қашып бара жатқан крик және семинол тайпаларын тоқтатты, 15 адамды өлтірді. Басшы Опотлиахоланың тобы осы кездескеннен кейін қарсылық көрсетпеді. Конфедерация әскерлері одан әрі іздеуге шықпады. Қалған одақтас жауынгерлер мен олардың отбасылары Форт Роу, Канзасқа қарай жол тартты, шұғыл түрде қашуға мәжбүр болғандықтан көптеген азық-түліктерінен айырылды. Шамамен 2000 адам келгеннен кейін немесе одан кейін суықтан және аурудан көз жұмды.

Нәтиже

Жеңімпаз конфедераттар 160 әйел мен баланы, 20 қара нәсілді адамды, 30 арбаны, 70 жұптасқан өгізді, шамамен 500 үнді жылқысын, бірнеше жүз бас малды, 100 қойды және көптеген жабдықты тартып алды. Конфедераттардың арасында 9 адам қаза тапты, 40 адам жараланды. Полковник Макинтоштің ресми баяндамасында одақтас үндістердің жоғалтуы 250 деп есептелді.

Басқа дереккөздер

АҚШ Соғыс департаменті, Көтеріліс соғысы: Одақ және Конфедерация әскерлерінің ресми жазбаларының жинағы, 4 серияда 70 томдық. Вашингтон, Колумбия округі: АҚШ Үкіметтік баспаханасы, 1880–1901 жж. 1-ші серия, 8-ші том, 1-бөлім, 8–15 беттер. Уайт, Кристин Шульц және Уайт, Бентон Р., Енді қасқыр келді: Крик ұлты Азамат соғысында, Техас A & M университетінің баспасы, 1996 ж.