Ұлыбритания Консервативтік партиясының төрағасы

Кіріспе

Ұлыбританияның Консервативтік партиясының басшысы – Консервативтік партияның басшысы (ресми түрде Консервативтік және Юнионисттік партияның басшысы) Ұлыбританияның Консервативтік партиясы ішіндегі ең жоғары лауазым. Аталған лауазымды қазір Риши Сунак атқарып тұр, ол 2022 жылдың 24 қазанында партия басшылығына сайлауда қарсылықсыз жеңіске жеткендіктен сайланды. Партия 1834 жылы құрылғаннан 1922 жылға дейін Консервативтік партияның басшысы ресми лауазым емес-тін; оның орнына парламенттің әр палатасында партия басшылары болды және олар тең дәрежеде саналды, егер біреуі премьер-министр болып қызмет етсе, онда басымдық берілмейтін. 1911 жылғы Парламент Актісі қабылданғаннан кейін Лордтар палатасының өкілеттігінің төмендеуі Консервативтік партияның Өкілдер палатасындағы басшысының басым болатынын көрсетті, бірақ бұл факт 1922 жылға дейін ресми түрде бекітілмеді. 1922 жылдан бері Консервативтік партияның басшысы ресми түрде сайланады, тіпті партия оппозицияда болған кезде де. Алғашқыда партия басшысын партияның басқа жоғары лауазымды мүшелері жасырын тағайындаған. Бұл процесс 20-шы ғасырдың соңында біртіндеп демократияландырылды; 1965 жылы тағайындау партия депутаттарының дауыс беруімен байланысты болды, ал 1998 жылы процесс парламент мүшелері іріктеген соңғы екі үміткердің арасынан шешім қабылдау үшін барлық партия мүшелеріне ашылды. Партиялық ережелерге сәйкес, мүшелер британдық азамат болмаса, Ұлыбританияда тұрмаса және Ұлыбританиядағы жалпы сайлауда дауыс беруге құқығы болмаса да, Консервативтік партия басшылығына дауыс бере алады. Консервативтік партия үкіметте болған кезде, қазіргідей, оның басшысы әдетте Ұлыбританияның премьер-министрі, Қазынашылықтың бірінші лорды және мемлекеттік қызмет министрі болады, сондай-ақ кабинет мүшелерін тағайындайды. Сонымен қатар, партия оппозицияда болған кезде Консервативтік партияның басшысы әдетте (екінші ірі партия ретінде) Оппозиция басшысы қызметін атқарады және көлеңкелік кабинетті басқарады. 2022 жылдың қазанына қарай партияның үш басшысы әйел болды: Маргарет Тэтчер, Тереза Мэй және Лиз Трасс, олардың барлығы премьер-министр болып қызмет еткен. Риши Сунак – алғашқы британдық-азиялық партия басшысы және премьер-министр.

Head of the Conservative Party of the United Kingdom

The leader of the Conservative Party (officially the leader of the Conservative and Unionist Party) is the highest position within the United Kingdom's Conservative Party. The current holder of the position is Rishi Sunak, who was elected to the position on 24 October 2022, following his unopposed victory in the party's leadership election. From the party's formation in 1834 until 1922, the leader of the Conservative Party was not a formal position; instead, there was a party leader in each chamber of Parliament, and they were considered equal unless one took precedence over the other, such as when one was serving as prime minister. Following the passage of the Parliament Act 1911, the reduction of power in the House of Lords suggested that the Conservative leader in the House of Commons would be preeminent, but this fact was not formalised until 1922. Since 1922, a leader of the Conservative Party has been formally elected, even when the party is in opposition. Originally, the party leader was appointed opaquely by other high ranking members of the party. This process was gradually democratised in the late 20th century; in 1965, the appointment was linked to a vote by party MPs, and in 1998, the process was opened to all party members to decide between the last two candidates selected by parliamentarians. Under party rules, members can vote in the Conservative leadership even if they are not British citizens, do not live in the UK and do not have the right to vote in a UK general election. When the Conservative Party is in government, as it currently is, the leader would usually become the prime minister of the United Kingdom, first lord of the Treasury and minister for the civil service, as well as appointing the cabinet. Concordantly, when the Party is in opposition, the leader of the Conservative Party usually acts (as the second largest party) as the Leader of the Opposition, and chairs the shadow cabinet. As of October 2022, three of the party's leaders have been women: Margaret Thatcher, Theresa May, and Liz Truss, all of whom have served as prime minister. Rishi Sunak is the first British Asian party leader and prime minister.

Төменгі палата

Кездесу күні Лидердің аты-жөні Кездесуге қатысқандар санаты Кездесу орны Төраға Пропозитор Секондер Сілтемелер 1 9 ақпан 1848 Гранби графы Протекционисттік земство өкілдері Джордж Банкс резиденциясы 2 1 ақпан 1849 Бенджамин Дизраэли Бонар Лоу және Сейслэр Бикерстафф резиденциясы 3 Гранби графы Джон Чарльз Херрис 3 13 қараша 1911 Бонар Лоу Юнионисттік парламент мүшелері Карлтон клубы, Палл Малл Генри Чаплин, юнионисттік орындықтардың аға жеке кеңесшісі (1885 ж. тағайындалған) Вальтер Лонг Остин Чемберлен 4 21 наурыз 1921 Остин Чемберлен Юнионисттік парламент мүшелері Карлтон клубы, Палл Малл Лорд Эдмунд Талбот, консервативтік бас шабуылдаушысы Капитан Эрнест Джордж Претиман: "артында отыратын және қатардағы мүше" 5 23 қазан 1922 Бонар Лоу Юнионисттік пэрлер, депутаттар және үміткерлер Сесил қонақүйі, Стрэнд Курзон графы Кедлстон, Лордтар палатасының басшысы Курзон графы Кедлстон Стэнли Болдуин: "Парламент палатасының өкілі болуға таңдалған" 6 28 мамыр 1923 Стэнли Болдуин "Консервативтік партия" Сесил қонақүйі, Стрэнд Курзон графы Кедлстон, Лордтар палатасының басшысы Дерби графы Капитан Эрнест Джордж Претиман: "Бонар Лоу мырзамен бірге 25 жылдан астам уақыттан бері Палатада әріптес болған Палата мүшесі" 7 31 мамыр 1937 Невилл Чемберлен "Консервативтік шабуылды алатын пэрлер мен депутаттар, округтік қауымдастықтар қабылдаған болашақ үміткерлер және Англия мен Уэльс, Шотландия және Солтүстік Ирландиядан Консервативтік және Юнионисттік қауымдастықтардың Ұлттық одағының атқару комитетінің мүшелері" Кэкстон Холл, Кэкстон-стрит Галифакс виконты, Лордтар палатасының басшысы Дерби графы Уинстон Черчилль (1907 жылдан бері жеке кеңесші) 8 9 қазан 1940 Уинстон Черчилль "Консервативтік шабуылды алатын пэрлер мен депутаттар, округтік қауымдастықтар қабылдаған болашақ үміткерлер және Англия мен Уэльс, Шотландия және Солтүстік Ирландиядан Консервативтік және Юнионисттік қауымдастықтардың Ұлттық одағының атқару комитетінің мүшелері" Лондон Галифакс виконты, Лордтар палатасының басшысы Галифакс виконты Сэр Джордж Кортхоуп: "партияның аға артқы қатарда отыратындарының бірі" 9 21 сәуір 1955 Сэр Энтони Иден "Парламент екі палатасының консервативтік және ұлттық либералдық мүшелері, консервативтік және ұлттық либералдық парламенттік үміткерлер және Консервативтік және Юнионисттік қауымдастықтардың Ұлттық одағының атқару комитетінің мүшелері" Чирк Хаус, Динаның ауласы, Вестминстер Солсбери графы, Лордтар палатасының басшысы Солсбери графы Раб Батлер (1939 жылдан бері жеке кеңесші) 10 22 қаңтар 1957 Гарольд Макмиллан "Лордтар палатасының және Өкілдер палатасының консервативтік және юнионисттік мүшелері, болашақ парламенттік үміткерлер және Ұлттық консервативтік және юнионисттік қауымдастықтардың атқару комитетінің мүшелері. Парламент палаталарының ұлттық либералдық мүшелері және қабылданатын үміткерлер де болды" Солсбери графы, Лордтар палатасының басшысы Солсбери графы Раб Батлер (1939 жылдан бері жеке кеңесші) 11 11 қараша 1963 Сэр Алек Дуглас-Хьюм "Парламент палаталарының консервативтік шабуылды алатын мүшелері, округтік қауымдастықтар қабылдаған болашақ үміткерлер, бұқаралық партияның атқарушы мүшелері және Ұлттық либералдық депутаттар мен қабылданатын үміткерлер" Чирк Хаус, Динаның ауласы, Вестминстер Каррингтон лорды, Лордтар палатасының басшысы Каррингтон лорды Джеффри Ллойд: "Палатадағы Уинстон Черчилль мырзаның ізбасары, аға консервативтік жеке кеңесші" (1943 ж. тағайындалған)

Date of meeting Name of leader elected Category attending meeting Location of meeting Chair Proposer Seconder Refs 1 9 February 1848 The Marquess of Granby Protectionist commoners Residence of George Bankes 2 1 February 1849 Benjamin Disraeli rowspan=3 Residence of the Lord Stanley of Bickerstaffe rowspan=3 rowspan=3 rowspan=3 The Marquess of Granby John Charles Herries 3 13 November 1911 Bonar Law Unionist Members of Parliament Carlton Club, Pall Mall Henry Chaplin, senior Privy Councillor on the Unionist benches (appointed 1885) Walter Long Austen Chamberlain 4 21 March 1921 Austen Chamberlain Unionist Members of Parliament Carlton Club, Pall Mall Lord Edmund Talbot, Conservative Chief Whip Captain Ernest George Pretyman Sir Edward Coates: "a back bencher and one of the rank and file" 5 23 October 1922 Bonar Law Unionist peers, MPs, and candidates Hotel Cecil, The Strand The Marquess Curzon of Kedleston, Leader of the House of Lords The Marquess Curzon of Kedleston Stanley Baldwin: "chosen to be the spokesman for the House of Commons" 6 28 May 1923 Stanley Baldwin "Conservative Party" Hotel Cecil, The Strand The Marquess Curzon of Kedleston, Leader of the House of Lords The Earl of Derby Captain Ernest George Pretyman: "a member of the House of Commons who [had] been a colleague in that House of Mr Bonar Law for something over 25 years" 7 31 May 1937 Neville Chamberlain "peers and MPs who receive the Conservative whip, prospective candidates who have been adopted by constituency associations, and members of the executive committee of the National Union of Conservative and Unionist associations from England and Wales, Scotland and Northern Ireland." Caxton Hall, Caxton Street The Viscount Halifax, Leader of the House of Lords The Earl of Derby Winston Churchill (Privy Councillor since 1907) 8 9 October 1940 Winston Churchill "Peers and MPs who receive the Conservative whip, prospective candidates who have been adopted by constituency associations, and members of the Executive Committee of the National Union of Conservative and Unionist Associations from England and Wales, Scotland and Northern Ireland." London The Viscount Halifax, Leader of the House of Lords The Viscount Halifax Sir George Courthope: "one of the senior back benchers of the party" 9 21 April 1955 Sir Anthony Eden "Conservative and National Liberal members of the two Houses of Parliament, Conservative and National Liberal parliamentary candidates and members of the executive committee of the National Union of Conservative and Unionist Associations" Church House, Dean's Yard, Westminster The Marquess of Salisbury, Leader of the House of Lords The Marquess of Salisbury Rab Butler (Privy Councillor since 1939) 10 22 January 1957 Harold Macmillan "Conservative and Unionist members of the House of Lords and the House of Commons, prospective parliamentary candidates and members of the executive committee of the National Union of Conservative and Unionist Associations. National Liberal members of both Houses of Parliament and adopted prospective candidates were also present" The Marquess of Salisbury, Leader of the House of Lords The Marquess of Salisbury Rab Butler (Privy Councillor since 1939) 11 11 November 1963 Sir Alec Douglas Home "members of both Houses of Parliament taking the Conservative whip, prospective candidates who [had] been adopted by constituency associations, members of the executive of the mass party, and National Liberal MPs and adopted prospective candidates" Church House, Dean's Yard, Westminster The Lord Carrington, Leader of the House of Lords The Lord Carrington Geoffrey Lloyd: "the senior Conservative Privy Councillor in the Commons next in line to Sir Winston Churchill" (appointed 1943)

Консервативтік партияның басшыларының орынбасарлары

Консервативтік партияның жетекші орынбасары кейде Ұлыбританияның жоғары санаттағы консервативті саясаткерінің ресми атағы болып табылады. Кейбіреулеріне бұл атақты партия ресми түрде тағайындайды, мысалы Питер Лилли, ал басқаларына Уильям Хейг сияқты БАҚ ресми емес сипаттама ретінде береді. Бұл лауазымды алғаш рет 1965 жылы Эдвард Хит тағайындаған Реджинальд Модлинг атқарды. "Екінші адам" болудан өзгеше, партияның құрылымында ресми түрде партия жетекшісінің орынбасары деген лауазым жоқ. Бұл термин кейде партия төрағасының орынбасарына қатысты жаңылыс қолданылып келеді.