Қол сазды аспап: Гарп-лютня немесе дұңғалақты гарп
Harp lute
Арфа-лют: 1795 ж. Э. Лайт ойлап тапқан, арфа мен лют ерекшеліктерін біріктірген музыкалық аспап. Қазақстанда кең таралған музыка аспабы туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Музыкалық аспап
Musical instrument
Арфа-лютня, немесе диталь арфасы – арфа мен лютняның ерекшеліктерін біріктіріп, олардың дыбық диапазонын кеңейту үшін жасалған музыкалық аспап. Оны 1795 жылы Эдвард Лайт ойлап тапты (дегенмен, оның алғашқы нұсқасы Иероним Боштің шамамен 1500 жылғы "Жердегі ләззат бағы" суретінде бейнеленген).
The harp lute, or dital harp, is a musical instrument that combines features of harp and lute and to increase its compass of the latter. It was invented in 1795 by Edward Light, (though an earlier form is shown in the "Garden of Earthly Delights" (~1500) by Hieronymus Bosch).
Сипаттама
Арфа лютня атының бірінші бөлігін оның ішектердің тиімді ұзындығын қысқарту механизмінің ерекшелігіне қарызды; ал екінші атауы "dital harp" аяқтармен басқарылатын арфаның педальдарына қарама-қарсы, бас бармақпен басқарылатын тоқтатулардың сипатын көрсетеді. Бұл аспап алмұрт пішіндес денеден тұрады, оған денеден өркендейтін алдыңғы тіреу немесе қолға сүйенген иілген мойын қосылған, сондықтан арфаны еске түсіреді. Он екі ішек ішегінен жасалған жіптері бар. Мойынға дерлік параллель қисық саусақ тақтасы тақташалармен жабдықталған, сонымен қатар әрбір ішек үшін бас пернесі бар, оның көмегімен ішектің дыбысы жарты тонға механикалық түрде көтеріледі. Дитал немесе кілт басылғанда, тоқтату сақинасына немесе иірге әсер етеді, ол ішекті тақташаға қарай тартады, осылайша оның тиімді ұзындығын қысқартады. Содан кейін саусақтар қалған тақташалардың үстінде әдеттегідей ішектерді басады. 1816 жылы британдық арфа лютняға патент алынған. Дитал арфадан практикалық тұрғыдан кем пайдалы болған басқа да әрекеттер: Германияда 19 ғасырдың басында пайда болған лира гитарасы; сол ғасырдың ортасында пайда болған аккорд гитарасы; және кілтті гитара.
The harp lute owes the first part of its name to the characteristic mechanism for shortening the effective length of the strings; its second name of "dital harp" emphasizes the nature of the stops, which are worked by the thumb in contradistinction to the pedals of the harp worked by the feet. This instrument consists of a pear shaped body, to which is added a curved neck supported on a front pillar or arm springing from the body, and therefore reminiscent of the harp. There are twelve catgut strings. The curved fingerboard, almost parallel with the neck, is provided with frets, and has in addition a thumbkey for each string, by means of which the accordance of the string is mechanically raised a semitone at will. The dital or key, on being depressed, acts upon a stop ring or eye, which draws the string down against the fret, and thus shortens its effective length. The fingers then stop the strings as usual over the remaining frets. A further improvement was patented in 1816 as the British harp lute. Other attempts possessing less practical merit than the dital harp were the lyra guitarre, which appeared in Germany, at the beginning of the 19th century; the accord guitarre, towards the middle of the same century; and the keyed guitar.