Кіріспе
CD/DVD-нің көшірмеден қорғалуы – CD және DVD дискілерді көшірмелеуден қорғаудың әртүрлі әдістерін біріктіретін жалпы атау. Мұндай әдістерге DRM, CD тексерулері, «Дүмми» файлдар, заңсыз мазмұн тізімдері, CD дискісінің көлемін артық немесе толық жазу, физикалық қателер және бұзылған секторлар жатады. Көптеген қорғау схемалары CD және DVD стандарттарынан ауытқуға негізделген, бұл кейбір құрылғыларда ойнатуда қиындықтар тудыруы мүмкін. Қорғау схемалары ерекше белгілерге сүйенеді: оларды өндіріс процесі кезінде дискіге қолдануға болады, сонда қорғалған дискіні қорғалмағаннан ажыратуға болады. Бұл белгілерді әдеттегі аппараттық және бағдарламалық құралдарды пайдаланып жалғандауға, көшірмелеуге немесе қорғалмаған дискіге кейіннен қолдануға болмайды.
can be applied to a medium during the manufacturing process, so that a protected medium is distinguishable from an unprotected one. cannot be faked, copied, or retroactively applied to an unprotected medium using typical hardware and software.
Файл жүйелері / қолданбалы файлдар
CD-ROM-дардың көпшілігі компьютер немесе ойнатқыш пайдалануы үшін қолда бар сақтау кеңістігін ұйымдастыру үшін ISO9660 файлдық жүйесін пайдаланады. Бұл каталогтарды (яғни, қалталарды) және осы каталогтар ішіндегі файлдарды құруға мүмкіндік береді. Көбінесе, файлдық жүйе ISO9660 файлдық жүйесінің құрылымындағы шектеулерді жоюға бағытталған кеңейтімдерді қолдану үшін өзгертіледі. Оларға Joliet, RockRidge және El Torito кеңейтімдері жатады. Алайда, бұл кеңейтімдер ISO9660 құрылымын толығымен алмастырмайды немесе өзгертеді, үйлесімді қосымшалар болып табылады. Ерекше белгіні жасаудың ең қарапайым тәсілі – файлдық жүйедегі кейбір ақпаратты қасақана бұрмалау болып табылады. Бағдарламалық қамтамасыздандырудың алғашқы нұсқалары бастапқы тасымалдағыштан әрбір файлды жеке-жеке көшіріп, мақсатты тасымалдағышта жаңа файлдық жүйені қайта құрады.
Ішкі арналар
Барлық пайдаланушы деректерін қамтитын негізгі арнадан басқа, CD-ROM-да сегіз қосалқы арна бар, онда белгілі бір мета-ақпарат сақталуы мүмкін. (Аудио CD үшін пайдаланушы деректері – аудионың өзі; деректер CD үшін – файлдық жүйе мен файл деректері.) Қосалқы арналардың бірі – Q арнасы – дисктегі қазіргі орынды CD-нің басымен және ағымдағы трекпен салыстырады. Бұл аудио CD-лер үшін (біраз жыл бойы тек CD осы болған) жасалған, онда бұл ақпарат дискінің дұрыс оқылуын қамтамасыз ету үшін қолданылды; алайда Q арнасы деректер CD-де де толтырылады. Тағы бір қосалқы арна, P арнасы (қосалқы арналардың біріншісі), одан да қарапайым ақпаратты – әр тректің басталатын орнын көрсететін семафор сияқты сигналды – қамтиды. Q арнасының әрбір бөлігінде оның мазмұны бойынша 16 биттік тексеру сомасы болғандықтан, көшірмеден қорғау осы бөліктің көмегімен түпнұсқа дискіні көшірмеден ажыратуға мүмкіндік береді. Алғашқы пайдаланушы бағдарламалық және аппараттық құралдары Q арнасын өздігінен есептеп шығарды, оның құнды ақпаратты алып жүретінін күтпеді. Қазіргі заманғы бағдарламалық қамтамасыз ету мен аппараттық құралдар Q және P арналарына берілген кез келген ақпаратты жаза алады.
Деректер орналасуын өлшеу
Мөрленген дискілер – мінсіз көшірмелер болып табылады және деректер әрқашан бірдей орында орналасады, ал жазуға болатын дискілер бір-бірінен өзгеше болады. Деректердің орналасуын өлшеу (DPM) осы шағын физикалық айырмашылықтарды анықтап, көшірмелерден тиімді қорғауды қамтамасыз етеді. DPM алғаш рет 1996 жылы Link Data Security компаниясының CD Cops өнімінде қолданылды. SecuROM 4 және одан кейінгі нұсқалары, сондай-ақ Nintendo оптикалық дискілері осы қорғау әдісін пайдаланады.
Кейінгі өзгерістер
Қызыл кітап CD DA аудио спецификациясы қарапайым көшірмеге қарсы белгіден басқа көшірмеден қорғау механизмін қамтымайды. 2002 жылдың басында жазба компаниялары стандарттан тыс компакт-дискілерді «көшірмеден қорғалған» деп сатуға тырысты. Philips компаниясы мұндай дискілерге Compact Disc Digital Audio таңбасын қоюға рұқсат етілмейтінін мәлімдеді, себебі олар Қызыл кітап спецификациясын бұзады. Көшірмеден қорғалған дискілерге қатысты үлкен халық наразылығы болды, өйткені көптеген адамдар оны әділ пайдалануға қауіп деп қарады. Мысалы, мұндай дискілердегі аудио тректерді компьютердің қатты дискісіне немесе портативті (CD емес) музыка ойнатқышына жеке музыка жинағына оңай қосу мүмкін емес. Сондай-ақ, көптеген қарапайым CD аудио ойнатқыштар (мысалы, автомобиль радиоларында) көшірмеден қорғалған медианы ойнатуда қиындықтарға тап болды, себебі олар CD-ROM дискілерінде де қолданылатын аппараттық және бағдарламалық компоненттерді пайдаланды. Бұл қайта қолданудың себебі – шығын тиімділігі; компоненттер Қызыл кітап стандартына сәйкес келеді, сондықтан оларды пайдаланбауға ешқандай негіз болған жоқ. Сығымдалған аудио файлдарды (MP3, FLAC немесе Windows Media сияқты) қамтитын CD-ROM дискілерін қолдайтын басқа автомобиль стерео жүйелері сол дискілерді оқуға қабілетті болу үшін CD-ROM дискінің кейбір аппараттық құралын (Сары кітап CD-ROM стандартына сәйкес) пайдалануға тиіс болды. 2005 жылдың соңында Sony BMG Music компаниясы 52 әртістің дискілеріне Extended Copy Protection («XCP») деп аталатын көшірмеден қорғау түрін қосып, Sony CD көшірмеден қорғау жанжалына себеп болды. Мұндай дискіні Microsoft Windows жүйесінде жұмыс істейтін компьютердің CD-дискіне енгізген кезде XCP бағдарламалық жасақтамасы орнатылады. Егер CD-ді көшіру бағдарламасы (немесе басқа бағдарлама, мысалы, дискідегі цифрлық дыбысты CD-ді көшіру бағдарламасы сияқты оқитын бағдарлама) кейіннен CD-дегі музыка тректеріне қол жеткізсе, XCP дискідегі дыбысты ақ шумен алмастырады. Техникалық білімі бар пайдаланушылар мен компьютерлік қауіпсіздік мамандары XCP құрамында түбірлік жинақ компоненті бар екенін анықтады. Орнатылғаннан кейін XCP өзінің бар екенін жасыруға бар күшін салды, тіпті егер XCP күштеп алынса, компьютердің CD-дискісін істен шығаруға тырысты. XCP өзін жасыруға жасаған тырысы әдепсіз бағдарламалардың авторларына олардың бағдарламаларын XCP маскасының астында жасырып, зиянын күшейтуге мүмкіндік берді, егер XCP құрбанның компьютеріне орнатылған болса. Бірнеше антивирустық және шпиондық бағдарламалық қамтамасыз етуді шығарушылар өз өнімдерін жаңартты, егер табылса, XCP-ді анықтап, жою үшін, ол трояндық жылқы немесе басқа зиянды бағдарлама деп есептеді; және АҚШ-тың Ішкі қауіпсіздік департаментінің хатшысының көмекшісі клиенттердің компьютерлерінде қауіпсіздік тесіктерін тудыратын компанияларды айыптады, компанияларға олар компьютерлерге ие емес екенін еске салды. Наразылық пен топтық сот процестеріне байланысты Sony BMG XCP барлық дискілерді кері шақырып алды және болашақ дискілерде XCP қолдануды тоқтату туралы хабарлады. 2005 жылдың 21 қарашасында Техас штатының бас прокуроры Грег Эбботт Sony BMG компаниясын XCP үшін, ал 2005 жылдың 21 желтоқсанында Sony BMG компаниясын MediaMax көшірмелерін қорғау үшін сотқа берді.
Ұлыбританияның ұстанымы
Заң ережелері авторлық құқықпен қорғалған аудиодискілерді сатып алған сатып алушылардың құқықтарын қорғауға мүмкіндік береді. 1988 жылғы Авторлық құқық, дизайн және патент туралы заңның 296ZE бөлімінің VII тармағында «тиімді технологиялық шаралар рұқсат етілген амалдарды шектесе, өтеу шараларын қолдануға» мүмкіндік беретін ережелер бар. Іс жүзінде, тұтынушы аудиодискінің авторлық құқығының иесіне, әдетте жазба компаниясына шағымданады. Шағымда авторлық құқық иеленушісінен көшірмесі қорғалған дискіні пайдалану үшін «шешім табуды» ұсыну туралы талап болады, авторлық құқықпен қорғалмаған дискіні заңды түрде пайдалану мүмкіндігі болған жағдайда. Егер тұтынушы авторлық құқық иеленушісінің талапты қарастыруда дұрыс әрекет етпегенін санаса, Заңға сәйкес Мемлекеттік хатшыға шағымның негізділігін тексеру және (шағым қабылданған жағдайда) авторлық құқық иеленушісіне авторлық құқық қорғауын айналып өту үшін шаралар қабылдауға нұсқау беру құқығына ие. 1988 жылғы Авторлық құқық, дизайн және патент туралы заңның 5А-қосымшасында 296ZE бөлімінің ережелеріне қолданылатын рұқсат етілген амалдар тізімі келтірілген (яғни, егер көшірмеден қорғау пайдаланушыға рұқсат етілген амалды жасауға кедергі келтірсе, тұтынушы бұл құралды пайдалана алатын жағдайлар көрсетілген).