Кіріспе

Сент-Лоуренс-Маркет-Саут ғимараты – Канаданың Онтарио штатындағы Торонто қаласындағы маңызды қоғамдық базар ғимараты. Ол Фронт және Лоуэр Джарвис көшелерінің оңтүстік-батыс бұрышында орналасқан. Сент-Лоуренс-Маркет-Норт және Сент-Лоуренс-холлмен бірге ол Сент-Лоуренс-Маркет кешенін құрайды. Ағымдағы ғимарат 1902 жылы ашылды, оның құрылысына 1845 жылғы Торонто қалалық әкімшілік ғимараты енгізілді. Ғимарат 1970 жылдары қайта жаңартылды.

Сипаттама

Ғимараттың екі негізгі қабаты бар. Жоғарғы қабат – басты кеңістік және ол ғимараттың бүкіл ұзындығы бойынша созылады. Бұл үлкен ашық орын, үстінен кеңірек шатыр құрылымы және әр жағында терезелер бар. Төменгі деңгейі ішінара жер астында орналасқан, ғимараттың оңтүстік жағынан сыртқы ортаға ашылады. Төменгі қабат ғимараттың толық ұзындығына жетпейді. Базар бұрынғы көл жағалауының шетінде орналасқан, солтүстік және оңтүстік шеттері арасындағы биіктік 3 метрден (10 футтан) астам. Төменгі қабаттың оңтүстік жағы The Esplanade көшесіне дейін жер деңгейімен жалғасады. Ғимараттың шығыс, батыс және оңтүстік жақтарын мейрамханалар мен үстелдермен жабдықталған галерея (мезаннин) қоршап тұр. Жоғарғы қабатта 50-ден астам сатушы күнделікті жеміс-жидек, көкөніс, ет және ірімшік сатады, ал төменгі қабаттың бір бөлігі тамақ емес тауарларға арналған. Әр сатушыға белгілі бір орын бөлінген және бірнеше қатарлар бар. Кейбір сатушылар бутербродтар, мысалы, беконды бутерброд, сондай-ақ кофе және шай сияқты сусындар сатады. Әрі қолөнер бұйымдары, көркем туындылар мен ас үйге қажетті жабдықтар да бар. Солтүстік жағында ескі қалалық әкімшіліктің қалдығы сақталған, ол екі кішкентай жоғарғы қабатты қамтиды. Оның екінші қабатында Торонто қаласы басқаратын Базар галереясы, ал мезаннин қабатында тамақ дайындау мектебі («Базар асханасы») орналасқан. 1979 жылы ашылған Базар галереясы Торонтоның тарихына, өнері мен мәдениетіне арналған ауыспалы көрмелерді және мектептер мен қоғамдық ұйымдарға арналған бағдарламаларды ұсынады. Бұл орын бұрын 1845 жылдан 1899 жылға дейін 19 ғасырдағы қалалық кеңестің отырыс залы болған. South Market ғимаратында Wireless Toronto компаниясы ұсынатын тегін Wi-Fi қолжетімді. Солтүстік базар, жаңа ғимараттың құрылысының салдарынан уақытша түрде Оңтүстік базардың оңтүстігіне орналасқан. Онда әр сенбі күні 43 сатушысы бар фермерлер базары және ғимараттың сыртында көптеген көшбасшы сатушылар, ал жексенбі күні антиквариаттар жәрмеңкесі өтеді.

Тарих

Бұл ғимарат 1845 жылдан 1899 жылға дейін Торонтоның алғашқы тұрақты қалалық әкімдігі мен түрмесіне орналасқан. Оны ағылшын иммигранты және сәулетші Генри Бойер Лэйн жобалаған, ол 1843 жылы Кіші Троица шіркеуін, 1847 жылы Қасиетті Троица шіркеуін және 1844 жылы Осгуд Холлдың кеңейтілуін де жобалаған. Лэйннің жобасы Уильям Томас, Джон Талли және Джон Джордж Хауард ұсынған жобалардан басымдық алды. Лэйн грузин сәулеті дәстүрінде қызыл кірпіш пен ақ тастың контрастын өз дизайнына енгізді. Ғимараттың алдыңғы жағында сағаты бар "купол" орнатылған. Екі қабатты қанаттар үш қабатты орталық бөліктің екі жағына созылып, бірінші қабатта қалалық қызметкерлердің кеңселерi мен дүкендері орналасқан. Орталық бөлікте Кеңес палатасы, Торонто полициясының 1-ші бөлімі және жертөледе түрме болған. Оның құны 52 000 долларға бағаланған. Сол кезде ғимараттың оңтүстік жағы көл жағасында орналасқан. "Жаңа базар үйі" 1845-1899 жылдар аралығында Торонто қалалық әкімдігі ретінде пайдаланылды. Бұл ғимараттың орталық бөлігінің сары кірпішпен салынған контуры қазіргі ғимараттың алдыңғы жағында әлі де көрініп тұр. 1851 жылы қалалық зал Уильям Томаспен жаңа дүкендер, қанаттардағы аркалық терезелердегі кілттастар және полиция бөлімі мен түрме жасушаларын жақсарту арқылы жаңартылды (ол су басуға бейім болған). 1868-1872 жылдар аралығында Генри Лэнгли, көптеген шіркеулер мен қоғамдық ғимараттарды, соның ішінде Метрополитен Біріккен шіркеуін жобалаған, қосымша жақсартулар жасады. Теміржол желілері жағалау ғимараттан оңтүстікке жылжыған сайын толтырылған жерге орналастырылды. 1899 жылы Торонто қаласы ғимаратты босатып, Е. Дж. Леннокс жобалаған Queen Street West және Bay Street көшелеріндегі жаңа қалалық әкімдікке көшуге шешім қабылдады. Базар комиссиясы ескі қалалық әкімдікті қайта жаңартып, үлкен базар алаңына айналдыруды ұсынды. Бұл жобаға Джон Уильям Сиддалл таңдалды. Сиддалл күмбезді, фронтонды және бүйір қанаттарды бұзуды шешті. Жаңа болаттан жасалған фермалық шатыр бүкіл ғимарат құрылымын жабу үшін ұсынылды, бұл биік төбелі және көбірек табиғи жарықпен кеңірек кеңістікке мүмкіндік берді. Шатыр аркалық және люкстердің гибриді болды. Солтүстік базар да осы уақытта қайта салынды және қазіргі Оңтүстік ғимаратқа ұқсас, кеш Виктория стиліндегі дизайны болды. Екі ғимарат Фронт-стрит үстіндегі шыны шатырмен біріктірілді. Оңтүстік ғимарат 1902 жылы, ал жаңа Солтүстік ғимарат 1904 жылы ашылды. 1971 жылы кеңесші базарды бұзуды ұсынды. Time and Place азаматтық тобы бұрынғы Кеңес палатасын қайта жаңартып, "Қалалық көрме алаңына" айналдыруды ұсынды. 1974-1978 жылдар аралығында жүргізілген жөндеу жұмыстарына жертөле сауда үшін ашылуы, бас қабатқа жаңа қабат, жүк көтеру лифтісі және жаяу жүргіншілердің көптігіне арналған жаңа есіктер кірді. Жаңартылған Кеңес палатасы 1979 жылдың 7 наурызында қаланың ауқымды мұрағат және өнер коллекцияларын көрсетуге арналған көрме орталығы – Базар галереясы ретінде ашылды.

Әдебиетте

Сент-Лоуренс базары маңы Роберт Ротенбергтің "Ескі қалалық әкімдік" романында кеңінен көрсетілген.