Кіріспе
Париж, Франциядағы бұрынғы азық-түлік нарығының орналасқан жері, қазіргі заманауи сауда орталығы. Лес-Халльс (le al; 'The Halls') Париждің орталық жаңа тағам нарығы болған. Ол соңғы рет 1973 жылдың 12 қаңтарында жұмыс істеді және оның орнына жер асты сауда орталығы мен саябақ салынды. Бұл танылмаған модернистік құрылыс 2010 жылы тағы да бұзылып, негізінен жер астына салынған және 2,5 гектарлық толқынды шатыры бар Уэстфилд Форум де Халльс заманауи сауда орталығымен ауыстырылды. Сауда орталығы жыл сайын шамамен 50 миллион келушіні қабылдайды, бұл оны 2019 жылға дейін Франциядағы ең көп келушіні қабылдайтын орталыққа айналдырды. Ол тікелей Париждің ең жұмыр станциясы – Шатель-Лес-Халльдің ірі RER және метро транзиттік түйінімен байланысқан.
Les Halles (le al; 'The Halls') was Paris' central fresh food market. It last operated on 12 January 1973 and was replaced by an underground shopping centre and a park. The unpopular modernist development was demolished yet again in 2010, and replaced by the Westfield Forum des Halles, a modern shopping mall built largely underground and topped by an undulating 2.5 hectare canopy. The mall sees around 50 million visitors every year, making it the busiest in France as of 2019. It is directly connected to the massive RER and métro transit hub of Châtelet–Les Halles, Paris's busiest station.
Кішкентай далалар базары
ХІ ғасырда Париждің солтүстік-батысында, Шампо деп аталатын жердегі зираттың жанында базар өркендеді. Бұл базар көбінесе құрғақ тауарлар мен ақша айырбастау орыны болды. 1137 жылы Людовик VI онымен бірге басқаруға дейін, базарды қысқа мерзімге епископ басқарды. 1183 жылы Филипп II (Август) базарды толық бақылауға алып, маталарды қорғау үшін екі базар залын – халлелерді – салды. Ол базардың айналасына қабырғалар тұрғызды, соның ішінде жақында қуылған еврейлерден тәркіленген, бастапқыда шіркеуге тиесілі болған жерлер де кірді. Ол қаланың төңірегіне қабырғалар салғанда, бұл қабырғалар базарды қамтыды, ол тез арада қаланың ең ірі (және уақыт өте қаланың шетінен ортасына көшкен) базарына айналды. Ресми түрде ол ғасырлар бойы құрғақ тауарлар нарығы болып қала берді, бірақ тағам сату орындары көп ұзамай негізгі ғимараттардың маңында пайда болды және 15-ғасырға қарай Les Halles-тегі азық-түлік бағалары бүкіл қала үшін маңызды көрсеткіш ретінде қарастырылды. Базар алдағы ғасырларда даму мен құлдырауды бастан өткерді және бірнеше рет қайта жаңартылды. Уақыт өте келе, тағамға арналған залдардың саны артты, бірақ құрғақ тауарлар нарығы (тарта бастаған) кеңістіктің орталық бөлігі болып қала берді.
Көтерме сауда нарығы
Қасиетті Евстахия шіркеуі 16 ғасырда салынған. Николас Ле Камю де Мезиер жобалаған 1763 және 1769 жылдар аралығында Les Halles-тің батыс жағында дөңгелек Halle aux Blés (Астық биржасы) салынды. Оның дөңгелек орталық ауласы кейіннен күмбезбен жабылып, 1889 жылы Сауда биржасына (Bourse de Commerce) айналдырылды. 1850 жылдары Виктор Балтард Les Halles бір ғасырдан астам уақыт бойы орналасқан және Париждің танымал орындарының біріне айналған әйгілі шыны мен темірден жасалған құрылысты жобалады; ол 1970 жылға дейін сақталды. Толығымен азық-түлік сауда орталығына айналған қайта жаңартылған базар Эмиль Золаның 1873 жылғы "Париждің қарыны" романында айтылғандай, "Париждің қарыны" деп аталды, бұл роман 19 ғасырдың көкейкесті сауда алаңында өтеді.
Үлкен қайта құру
Жаңа нарықтық экономикада бәсекелесе алмай және ауқымды жөндеуді қажет ететін, әрі көтеріңкі саудагерлер дүкендерімен байланысты болған түрлі-түсті орта 1973 жылы Les Halles бұзылғанда жойылды (жеміс-жидек, гүл және көкөніс базарлары 1969 жылы көшірілген, ал ет базарларында тек қасаптар қалған); көтерме сауда нарығы Рунгис қаласының шетіне көшірілді. Тарихшы Донато Северо бұл оқиғаны "Париж мұрасына қарсы жасалған ең қатыгездік актісі" деп атады, ал архитектор Ллойд Альтер жаңа кешен "әдеттегідей жаман ниетпен қарастырылды" деп қосты.
ХХІ ғасырдың қайта жобалауы
Осы жағдайға байланысты, 2002 жылы Париж қаласының әкімі Бертран Деланоу Лес-Халлесті "жансыз, архитектуралық тұрғыдан әсем емес бетондық ормандар" деп атап, аймақты қайта жаңарту жөнінде халыққа кеңесу басталатынын мәлімдеді. Форум мен бақтардың дизайны бойынша конкурс өткізілді, оған Жан Нувель, Винни Маас, Дэвид Мангин және Рем Колхас қатысты. Мангиннің бақтарға арналған дизайны таңдалды, ол 1980-ші жылдардағы жобадағы ландшафтық төбелер мен жолдарды қарапайым шығыс-батыс бағытындағы жаяу жолдармен және үлкен орталық газонмен алмастыруды ұсынды. Жоспарға бақтардың шекарасындағы барлық көшелерді де жаяу жүргіншілерге арналған аймаққа қосу кіреді. Форумды қайта жобалау бойынша тағы бір конкурс өткізілді. Он команда жоспар ұсынды, ал vertical align=sup және Жак Анциуттидің ұсынысы 2007 жылы таңдалды. Олардың дизайнында қайта жаңартылған Форумды жабатын үлкен, толқын тәрізді шыны жабын бар. Ал соңғы жұмыстар 2018 жылы аяқталды.
Танымал мәдениетте
Ескі Лес-Халль базар орнының көріністерін "Бонжур Тристессе" (фильм) (1958), "Шарада" (1963 фильм) және "Ирма ла Дус" (екеуі де 1963) фильмдерінде көруге болады. 1974 жылы түсірілген "Тош пас а ла фэмм бланш" (Ақ әйелге тиіспе!) фильмінде генерал Кастердің "соңғы тұруын" аймақтағы және айналасындағы ерекше француздық контексте қайта жасайды. 1977 жылы Роберто Росселлини Лес-Халльдің бұзылуына және Жорж Помпиду орталығының салынуына жұртшылықтың реакциясын көрсететін 54 минуттық деректі фильм түсірді. "Нәтиже таза мереке емес, күмәнді көзқарас болды". 1998 жылғы "Ронин" фильмі, атақты автокөлік қууымен танымал, Париждегі соңғы символдық қуғын-сүргін үшін "Лес-Халль" туннель желісін пайдаланды. Ашық базар және Балтард павильондары 2004 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін өтетін "Un long dimanche de fiançailles" (Ата-ананың ұзақ күтімі) фильмі үшін цифрлық түрде қайта жаңартылды. 2014 жылғы Assassin's Creed Unity видео ойынында Революция дәуіріндегі Les Halles және Halles aux Blés нұсқасын табуға болады, онда Екатерина де Медичи салған бақылау мұнарасы павильонның жанында ауданның синхронизация нүктесі ретінде қызмет етеді. Ол миссия орны ретінде қызмет етеді, нәтижесінде жарылыс болады және ішкі бөлігі қатты өртеліп кетеді.