Еуропа мен Азияда өсетін Lycopus europaeus – гүлді өсімдік, дәрілік қасиеттері бар. Сипаттамасы, таралуы, және басқа түрлермен қателіктері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гүлді өсімдік түрі
Species of flowering plant
Lycopus europaeus, жалпы атаулары gypsywort, gipsywort, bugleweed, European bugleweed және су хорехунды (water horehound), Lycopus туысына жататын көп жылдық өсімдік, Еуропа мен Азияға тән және басқа жерлерде табиғи түрде тараған. Басқа бір түр, Lycopus americanus, кейде жаңылысқанша L. europaeus деп аталады.
Lycopus europaeus, common names gypsywort, gipsywort, bugleweed, European bugleweed and water horehound, is a perennial plant in the genus Lycopus, native to Europe and Asia, and naturalized elsewhere. Another species, Lycopus americanus has also been erroneously called L. europaeus.
Сипаттама
Жианшалы тұқым – жіңішке жер астындағы жүгірткілері бар, көбінесе бұталы көп жылдық өсімдік. Оның биіктігі шамамен жетеді. Сабақсыз немесе қысқа сабақты жапырақтары қарама-қарсы жұптарда орналасқан. Жапырақ тілімдері түкті, тар ланцет пішіндес жұмыртқа тәрізді, кейде қанатты тілімделген және жиегінде ірі тістері бар. Гүл шоғыры терминалды тікенекті құрайды және ақ немесе ашық қызғылт гүлдердің тығыз бұраландарынан тұрады. Тостағаншаның бес бөлігі бар, ал гүлдің түйіншесі екі ерінделген гүлді құрайды, оның ұзындығы шамамен. Әр гүлдің жоғарғы ерні сәл дөңгелек келген, ұшы ойықталған, ал төменгі ерні үш бөлікті, орталық бөлігі ең ірісі және тозаңданушы жәндіктерді тарту үшін қызыл "нектар белгісіне" ие. Екі аталық мүшесі бар, аналық мүшесінде екі біріккен карпель және жемісі төрт камералы шизокарп болып табылады. Гүлдерге көптеген жәндіктер келеді және оларды жалпыланған тозаңдану синдромымен сипаттауға болады.
Gypsywort is a rather straggly perennial plant with slender underground runners and grows to a height of about The stalkless or short stalked leaves are in opposite pairs. The leaf blades are hairy, narrowly lanceolate ovate, sometimes pinnately lobed, and with large teeth on the margin. The inflorescence forms a terminal spike and is composed of dense whorls of white or pale pink flowers. The calyx has five lobes and the corolla forms a two lipped flower about long with a fused tube. The upper lip of each flower is slightly convex with a notched tip and the lower lip is three lobed, the central lobe being the largest and bearing a red "nectar mark" to attract pollinating insects. There are two stamens, the gynoecium has two fused carpels and the fruit is a four chambered schizocarp. The flowers are visited by many types of insects, and can be characterized by a generalized pollination syndrome.
Тіршілік ету ортасы
Жианшалы тұқым негізінен ылғалды жерлерде өседі. Ол көлдердің, тоғандардың және өзендердің жағалауларында, сондай-ақ каналдар мен батпақтарда өседі. Оның карпельдері су бетінде қалқып, өсімдіктің таралуына көмектеседі, ал тамырсабақты тамырлары өсімдіктің таралуына мүмкіндік береді. Бұл өсімдікті әртүрлі халықтар бояу, құрыштайтын, косметикалық, дұш ретінде және есірткі ретінде пайдаланған. Өсімдіктің қасиеттерін зерттеуге қатысты бірнеше ғылыми жұмыс жүргізілді. Ремберт Додоенс 1563 жылы жарық көрген түпнұсқа кітабының 1578 жылғы ағылшын тіліне аудармасында өсімдіктің атаулары туралы жазды, оны горехаундтар тобының төртіншісі ретінде сипаттап: «Брабанттағы су Андроны, және кейбір египеттіктердің шөбі, яғни өздерін египеттіктер деп атайтын алаяқтар мен қашқынтардың арқасында египеттіктер шөбі, себебі олар осы шөппен өздерін қара түске бояйды». Брабанттағы түпнұсқа нұсқасы оның терісін қаралатып, романдар екенін сырттай көрсетуге тырысқан, көшпелі рома емес адамдар қолданғанын көрсетеді. Сондай-ақ ол сулы горехаунд медицинада қолданылмағанын жазды.
Gypsywort grows primarily in wetland areas. It grows along the borders of lakes, ponds and streams as well as in canals and marshes. Its carpels float which may aid dispersal of the plant and its rhizomeous roots also allow the plant to spread. and has been used by various peoples as a dye, astringent, cosmetic, douche and narcotic. Several research studies have been undertaken on the properties of this plant. Rembert Dodoens wrote of the names of the plant in the 1578 English translation of his original book published in 1563, as the fourth among the group of horehounds “ : in Brabant water Andoren, and of some Egyptenaers cruyt, that is to say, the Egyptians herbe, bycause of the Rogues and runnegates which call themselves Egyptians, do colour themselves blacke with this herbe.” The Brabant original seems to suggest it was used by itinerant non Roma who were pretending to be Romany people by darkening their skin. He also wrote that water horehound was not used in medicine.