Кіріспе

Бентли Лейтон (12 тамыз 1941 жылы туған) – Йель университетінің 1983 жылдан бері Дінтану (Ежелгі христиандық) және Таяу Шығыс тілдері мен өркениеттері (копт тілі) профессоры. Ол Гарвардта білім алған ғалым және ХХ ғасырдың соңында гностицизмнің қайта жаңғыруының маңызды тұлғасы болды. 1980 жылы Йельде өткен халықаралық конференция мен оның нәтижесінде жарық көрген том осы атаумен белгілі болды. Оның ғылыми қызығушылықтары христиан дінінің тарихы (бастапқы кезеңдерінен исламның пайда болуына дейін), гностикалық зерттеулер және копт тіліне қатысты. 1978 жылы «Наг-Хаммади гностикалық копт тіліндегі Қайта тірілу туралы трактат» тақырыбында summa cum laude көрсеткішімен қорғалған диссертациясы сындық басылым түрінде жарық көрді. Содан кейін ол басқа да мәтіндердің сындық басылымдарын ұсынды: «Архонттардың гипостазы, немесе Билеушілердің шынайылығы» (Harvard Theological Review 67 (1974) 351—425 және 69 (1976) 1—71) және тағы да басқалар. Оның ең оңай түсінілетін кітабы – «Гностикалық кітаптар: Жаңа аударма және түсіндірмелер» (The Gnostic Scriptures: A New Translation with Annotations) (Гарден-Сити: Doubleday & Co., 1987). Бұл кітап гностикалық христиандықтың жұмбақ әдебиетін мамандар емес оқырмандарға ұсынады. Ол гностикалық кітаптардың таңдамасын, Валентин мен оның ізбасарларының еңбектерін және гностикалық бағыттарды көрсететін басқа да жазбаларды ерте христиандық пен эллиндік иудаизмнің кең контекстінде кең аудармалармен және мол түсініктемелермен ұсынады. Мамандар үшін Лейтонның копт тілі грамматикасы – стандартты оқулық. Ол Ұлыбритания кітапханасындағы копт қолжазбаларының толық тізімін жасады. Ол Гарвард теологиялық шолу және Копт зерттеулері журналының кеңес мүшесі болып табылады.