Кіріспе

Американдық библиялық ғалым (1819–1884)

Езра Аббот (28 сәуір 1819, Джексон, Мэн – 21 наурыз 1884, Кембридж, Массачусетс) – американдық библиялық ғалым.

Өмір жолы және шығармалары

Эббот 1819 жылдың 28 сәуірінде Мэн штатының Джексон қаласында туды, Езра мен Фиби Эбботтың ұлы. Ол Филипс Эксетер академиясында білім алып, 1840 жылы Боудин колледжін бітірді. 1847 жылы Эндрюс Нортонның өтінішімен ол Массачусетс штатының Кембридж қаласына барып, 1856 жылға дейін мемлекеттік мектеп директоры қызметін атқарды. 1856 жылдан 1872 жылға дейін Гарвард университеті кітапханасының кітапханашысының көмекшісі болды, сондай-ақ әдеттегі сөздік каталогтарының көптеген артықшылықтарын, жүйелі каталогтың ерекшелігі болып табылатын кіші тақырыптарды ірі тақырыптардың астына топтастыру арқылы біріктіретін әліппелік картотекалық каталогты жоспарлап, жетілдірді. 1872 жылдан өмірінің соңына дейін Гарвард діни мектебінде Жаңа өсиет сын-түсіндіру профессоры болды. Эбботтың зерттеулері негізінен Оңтүстік-Батыс Азия тілдері мен Жаңа өсиеттің мәтіндік сынына қатысты болды, бірақ ол библиограф ретінде жұмыс істегенде болашақ өмір туралы ілімге қатысты жазбалардың толық тізімін жасады (барлығы 5300), бұл тізім В.Р. Алгердің «Болашақ өмір туралы ілімнің тарихы» (1862) кітабына қосылды және 1864 жылы жеке басылым ретінде жарық көрді. Эбботтың жарияланымдары әрқашан мұқият және ғылыми болғанымен, олардың көп бөлігі шолулардың, сөздіктердің, конкорданстардың, басқалар редакциялаған мәтіндердің, унитарийлердің polemikaлық трактаттарының және т.б. беттерінде таратылды. Дегенмен, ол баптист ғалымы Хорацио Балх Хакеттпен бірге доктор (кейін сэр) Уильям Смиттің «Киелі кітап сөздігінің» (1867–1870) кеңейтілген американдық басылымын дайындауға белсенді қатысты, оған 400-ден астам мақала жазды және жұмыстың библиографиялық толықтығын арттырды. Ол 1881–1885 жылдардағы Король Джеймс Киелі кітабының қайта қаралуына арналған американдық комиссияның тиімді мүшесі болды және Каспар Рене Грегоридің Константин фон Тишендорфтың грек тіліндегі Жаңа өсиетіне арналған кіріспесін дайындауға көмектесті. 1880 жылы Киелі кітапты зерттеу қоғамын құрған 32 мүшеден бірі болды. Оның ғылыми әдісі мен консервативті тұжырымдарын көрсететін ең маңызды жеке жұмысы – «Төртінші Ізгі хабардың авторлығы: Сыртқы дәлелдер» (1880; 2-ші басылымы, Ж.Х. Тейердің және басқа эсселермен, 1889), бастапқыда лекция түрінде жазылған. Форматына байланысты қысқартылғанына қарамастан, бұл жұмыс сол кезде Иоанн авторлығының сыртқы дәлелдерге негізделген ең толыққанды қорғанысы болды және Юстин Мартирдің осы Ізгі хабармен байланысының ең толық зерттелуі болды.

Құрметтер

Эббот 1861 жылы Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. Діни лауазымы жоқ болса да, ол 1872 жылы Гарвардтан С.Т.Д. академиялық дәрежесін, ал 1884 жылы Эдинбургтан Д.Д. академиялық дәрежесін алды.