Кіріспе

Медициналық көмектің сапасын жақсарту процесі

Клиникалық аудит – пациенттерге көрсетілетін көмектің сапасын және оның нәтижелерін жақсартуға бағытталған, нақты критерийлерге сәйкес жүйелі түрде қарау және өзгерістер енгізу арқылы жүзеге асырылатын сапаны жақсарту процесі болып табылады.

Клиникалық аудиттің басты ерекшелігі – көрсетіліп жатқан көмектің тиісті деңгейде екенін тексеру (немесе аудиттен өткізу), қажетті шаралар орындалып жатса, оны растау, ал егер орындалмаса, жақсартулар жасау үшін негіз беру болып табылады. Бұл процесс көптеген елдердің денсаулық сақтау жүйелеріне ресми түрде енгізілген, мысалы, 1993 жылы Ұлыбританияның Ұлттық денсаулық сақтау қызметіне (NHS) енгізілген. NHS ішінде клиникалық аудит бойынша нұсқаулық топ жұмыс істейді. Клиникалық аудит клиникалық басқару аясында қарастырылады және клиникалық практика стандартын жақсарту жүйесінің бір бөлігі болып табылады.

Тарих

Бағдадтың бас дәрігері Синан Ибн Табит, Бағдат халифі Әл-Муқтадирдің өтініші бойынша, базар инспекторы Әбу Батиха әл-Мухтасибтің медициналық тексеруін жүргізді. Тексеру нәтижесінде алғашқы медициналық лицензиялық емтихан енгізілді, және тек емтиханды сәтті тапсырған дәрігерлер ғана медициналық практикамен айналыса алады. Ибн әл-Ухувваның "Ма'алим әл-Қурба: фи Ахкам әл-Хисба" кітабында айтылғандай: "Егер науқас жазылса, дәрігерге жалақы төленеді. Егер науқас қайтыс болса, оның туыстары бас дәрігерге жүгінеді және дәрігер жазып берген рецепті ұсынады. Егер бас дәрігер дәрігердің міндетін немқұрайлылықсыз орындағанын анықтаса, туыстарға өлімнің табиғи себептерден болғанын хабарлайды; әйтпесе, оларға: «Дәрігерден туысыңыздың қанын өтеңіздер, өйткені ол нашар жұмыс істеуімен және немқұрайлылығымен оны өлтірді» дейді. Осылайша, медицина тәжірибелі және жақсы білім алған адамдармен жүзеге асырылатынына көз жеткізілді." Алғашқы клиникалық тексерулердің бірін 1853-55 жылдардағы Қырым соғысы кезінде Флоренс Найтингейл жүргізді. 1854 жылы Скутаридегі медициналық казарма ауруханасына келген Найтингейл, жараланған немесе ауырған әскерлердің санитарлық жағдайына және жоғары өлім-жітім көрсеткіштеріне қатты таңырқады. Ол және 38 медбикеден тұратын командасы аурухана мен жабдықтарға қатаң санитарлық талаптар мен гигиеналық стандарттарды енгізді. Сонымен қатар, Найтингейл математика мен статистика саласында да шебер болды және ол мен оның қызметкерлері ауруханадағы науқастардың өлім-жітім көрсеткіштерін мұқият тіркеді. Бұл өзгерістерден кейін өлім-жітім көрсеткіші 40%-дан 2%-ға дейін төмендеді, және бұл нәтижелер британдық дәрігерлер мен офицерлердің Найтингейлдің процедураларына қарсылығын жеңуде маңызды рөл атқарды. Оның әдістемелік тәсілі, сондай-ақ денсаулық сақтау нәтижелерінің біркелкілігі мен салыстырмалылығына баса назар аударуы, нәтижелерді басқарудың ең алғашқы бағдарламаларының бірі ретінде танылды. Клиникалық тексеруді қолдаған тағы бір маңызды тұлға – Эрнест Кодман (1869-1940). Кодман 1912 жылы хирургиялық нәтижелерді бақылау бойынша жүргізген жұмысынан кейін алғашқы нағыз медициналық аудитор ретінде танылды. Кодманның "соңғы нәтиже идеясы" хирургиялық операциядан кейін әрбір науқастың ауру тарихын қадағалау және нақты науқастарға қатысты жеке хирургтардың қателіктерін анықтау болды. Оның еңбегі денсаулық сақтауды бағалау тарихында көбінесе назардан тыс қалғанмен, Кодманның жұмысы сапаны бақылау және қамтамасыз ету, жауапкершілікті орнату, ресурстарды тиімді бөлу және басқару қазіргі заманғы тәсілдерін болжады. Кодманның "клиникалық" тәсілі Найтингейлдің "эпидемиологиялық" тексерулерінен өзгеше болғанымен, бұл екі әдіс пациенттің жағдайын жақсарту процесінде қолданылуы мүмкін әртүрлі әдістемелерді көрсетеді.

Қазіргі заманғы денсаулық сақтау жүйесіне кірігу

Крымдағы Найтингейлдің және Массачусетс штатындағы Кодманның табыстарына қарамастан, клиникалық аудиттің енгізілуі баяу болды. Бұл жағдай келесі 130 жылға жуық сақталды, денсаулық сақтау қызметкерлерінің аз бөлігі ғана пациенттерге көрсетілген күтімнің сапасын бағалау құралы ретінде осы процесті қабылдады. Клиникалық аудит концепциялары дамыған сайын, осы идеяны тұжырымдап, түсіндіруге бағытталған анықтамалар да өзгерді. Бұл өзгерістер көбінесе ХХ ғасырдің ортасындағы медицинаға басымдық беретін көзқарастан қазіргі заманғы денсаулық сақтауда қолданылатын көпсалалы тәсілге қарай жүрген эволюцияны көрсетеді. Сондай-ақ, бұл денсаулық сақтауды кәсіби тұрғысынан қараудан пациентке бағытталған көзқарасқа ауысуды да көрсетеді. Бұл өзгерістерді келесі анықтамаларды салыстыру арқылы көруге болады. Стандарттарға негізделген аудит – стандарттарды анықтау, ағымдағы практиканы осы стандарттармен салыстыру үшін деректерді жинау және қажет деп танылған өзгерістерді енгізу циклы. Жағымсыз оқиғаларды анықтау және тәуекелді жағдайларды мониторингтеу – Бұл көбінесе алаңдаушылық тудырған немесе күтпеген нәтижелерге әкелген жағдайларды әріптестердің сараптауы үшін қолданылады. Көпсалалы команда жеке және анонимді жағдайларды талқылап, команданың жұмысын жақсарту және болашақта сабақ алу үшін ой жүгіртеді. Алғашқы медициналық көмек көрсетуде бұл «маңызды оқиғалар аудиті» деп аталады. Хирургиялық аудит – Барлық хирургиялық жағдайлар туралы деректерді жинау, содан кейін орындалуын және нәтижелерін үздіксіз тексеру және бағалау. Бұл әріптестердің сараптауымен байланысты, бірақ тек сынама алудың орнына барлық орындалған жағдайларды қамтуға бағытталғандығымен ерекшеленеді. Әріптестердің сараптауы – Клиникалық күтімнің сапасын жақсарту мақсатында клиникалық команда ұсынған күтімді бағалау. Жеке жағдайлар әріптестер тарапынан талқыланады, содан кейін кері перспективадан ең жақсы күтім көрсетілді ме, жоқ па, соны анықтауға тырысады. Бұл жоғарыда сипатталған әдіске ұқсас, бірақ проблемалық емес, «қызықты» немесе «ерекше» жағдайларды да қамтуы мүмкін. Өкінішке орай, осы сараптамалардың нәтижесінде берілген ұсыныстар көбінесе жүзеге асырылмайды, өйткені оларды орындау үшін жүйелі әдіс жоқ. Пациенттерге сауалнама жүргізу және фокус-топтар – Бұл пайдаланушылардың алған күтімнің сапасы туралы пікірін алу үшін қолданылатын әдістер.

Клиникалық аудитті насихаттау

Клиникалық аудит маңызды болғанымен, ауруханалар мен дәрігерлерді клиникалық аудит жүргізуге және оны күнделікті жұмысына енгізуге көндіру қиындықтар тудыруы мүмкін. Дегенмен, Ұлыбританияда клиникалық аудит – бүкіл Ұлттық денсаулық сақтау жүйесінде (NHS) іске асылуы тиіс клиникалық басқару шараларының бірі. Ұлыбританиядан тыс елдерде, Трент аккредиттеу схемасы сияқты аурухана аккредиттеу жүйелері Гонконг және Мальта сияқты елдерде клиникалық басқарудың бір бөлігі ретінде клиникалық аудитті дамытуға және іске асыруға ықпал етті.