Кіріспе

1960–1969 жылдар аралығында Африка мүйізіндегі мемлекет.

Бұл басқару 1969 жылға дейін жалғасты, содан кейін Жоғарғы революциялық кеңес (ЖРК) қан төгілмейтін төңкеріс жасап билікті қолға алып, елді Сомали Демократиялық Республикасы деп атады.

Тарих

Халықтың талабы итальяндық және британдық Сомалиленд басшыларын дереу бірігу жоспарларын жүзеге асыруға мәжбүр етті. Британ үкіметі сомалилік ұлтшыл қоғамдық пікірдің күшін мойындады және 1960 жылы Британдық Сомалилендтегі өз билігін тоқтатуға келісті, бұл протекторат Тәуелсіздік күні БҰҰ комиссиясы белгілеген Сомалилендтің сенімгерлік аумағына (бұрынғы итальяндық Сомалиленд) қосылды. "Ағылшын билігі солтүстікте өзін-өзі басқарудың дәстүрлі құрылымдарын сақтауға мүмкіндік берген кезде, оңтүстіктегі итальяндық отаршылдық дәстүрлі саяси ұйым және орталықтандырылған отаршылдық басқару формаларының ыдырауына әкелді" (Timothy A. Ridout, Building Peace and the State in Somalia: The case of Somaliland, 10-бет). Ұлыбритания сомалиялықтардың өз автономиясын сақтап қалу туралы шартты енгізді, бірақ Эфиопия дереу осы аймақтың егемендігін талап етті. Сомали үкіметі, атап айтқанда, 1954 жылғы Эфиопия-Англия келісімінің Хаудқа қатысты талаптарын және жалпы алғанда, Сомали мен Эфиопияның шекараларын анықтайтын келісімдердің жарамдылығын танудан бас тартты. Дауыс бергендердің көпшілігі Махмуд Харби, Үкімет Кеңесінің вице-президенті ұсынған біріккен Сомалиге қосылуды қатты жақтаған сомалиліктер болды. Харби екі жылдан кейін түсініксіз жағдайда ұшақ апатынан көз жұмды. 1961 жылы Лондондағы Кения колониясының болашағы туралы келіссөздерде Солтүстік шекара округінің (NFD) сомали өкілдері Ұлыбританиядан Кенияға тәуелсіздік берілмей тұрып, аймақтың бөлінуін қамтамасыз етуді талап етті. 1962 жылы Ұлыбританияның ең көне жексенбілік газеті The Observer басылымының редакторлық мақаласында "Кения сомалилері өз болашағын таңдау құқығына ие. Олар басқа кениялықтардан тек рулық тұрғыдан ғана емес, барлық жағынан да ерекшеленеді. Олар Хамит тайпасына жатады, басқа әдет-ғұрыптары, басқа діні бар (Ислам) және олар Кения экономикасына аз немесе ештеңе үлес қосатын шөлді мекендейді. Ешкім оларды ұлттық байлықты ұрлауға тырысқан деп айыптамайды". Сомалидің дипломатиялық белсенділігіне қарамастан, Кениядағы отаршылдық үкімет комиссияның қорытындыларына сәйкес әрекет жасамады. Бұл жағдайға жауап ретінде Кенияның жаңа үкіметі олардың күш-жігерін тоқтату үшін бірқатар репрессивті шаралар қабылдады. Солардың ішінде сомалилік көтерілісшілердің этникалық негіздегі талаптарын "шифта" ("бандит") қызметі деп қате атау, NFD-ді "жоспарланған" аймақ ретінде оқшаулау, сомали малдарын тәркілеу немесе сойып тастау, аймақтың тұрғындарына қарсы этникалық тазалау науқанын қаржыландыру және үлкен "қорғалған ауылдар" немесе концентрациялық лагерьлер құру. Бұл саясат сомалиялық көтерілісшілер мен Кения полициясы мен әскері арасындағы Шифта соғысына әкелді. Voice of Somalia радиосы өзінің хабарларын NFD-ге тарату арқылы партизандық белсенділіктің деңгейіне әсер еткен. 1967 жылдың қазан айында Сомали үкіметі мен Кения билігі ресми түрде атысты тоқтату туралы меморандумға қол қойды (Аруша меморандумы), бірақ 1969 жылға дейін аймақтық қауіпсіздік орнамады.

Хусейн әкімшілігі

1963 жылы қарашада бүкіл ел бойынша муниципалитет сайлаулары өтті, оның нәтижесінде Сомали жастар лигасы орындықтардың 74 пайызын жеңіп алды. Президент Шармарке қаза болғаннан кейін билікті басып алған Жоғарғы революциялық кеңеске (ЖРК) Барремен бірге Мохамед Айньанше Гулейд, Мохаммад Али Саматар, Абдулла Мохамед Фадил және «Оператор» кодировкалық атымен белгілі, KGB агенті Салад Габире Кедие басшылық етті. Төңкеріс жетекшілерінің арасында полиция бастығы Джама Али Коршель де болды. Барре ЖРК-дағы ең жоғары дәрежелі және басшы тұлға болды. ЖРК кейіннен елді Сомали Демократиялық Республикасы деп атады, бұрынғы үкімет мүшелерін қамауға алды, саяси партияларды тыйым салды, парламент пен Жоғарғы сотты таратып, конституцияны күштен шығарды.