Куласи, ресми түрде Куласи муниципалитеті () – Филиппиннің Антик провинциясындағы 3-ші сыныптағы муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, оның халқы 44 494 адамды құрайды. Бұл Антик провинциясындағы ең көп халқы бар төртінші муниципалитет және 228,56 шаршы километрді құрайтын жер аумағы бойынша үшінші ірі муниципалитет. Куласи муниципалитеті Панай аймағындағы ең биік шың – Маджаас тауының туған жері ретінде танымал. Онда мүкті орманы, бұлттар теңізі және 14 сарқырама бар, биіктігі теңіз деңгейінен жоғары. Маджаас – ежелгі висайлықтар үшін қасиетті, сиқырлы тау, себебі ол өлім құдайы Сидапа мен метеор құдайы Булалакаудың мекені.
Culasi, officially the Municipality of Culasi (; ; ), is a 3rd class municipality in the province of Antique, Philippines. According to the 2020 census, it has a population of 44,494 people. Making it fourth most populous municipality in the province of Antique and third largest municipality in terms of land area, with a total area of 228.56 square kilometers. The municipality of Culasi is known as the home of majestic Mount Madja as, the highest peak in Panay. It is famous for its mossy forest, sea of clouds and 14 waterfalls, with an elevation of above sea level. Madja as an enchanted mountain sacred to ancient Visayans as it is home to the god of death, Sidapa, and god of meteors, Bulalakaw.
Этимология
Culasi немесе Kulasi атауы, жақын маңдағы өзен алабында көптеп өсетін Lumnitzera racemosa мангр түрінің жергілікті атауынан шыққан.
The name Culasi or Kulasi was derived from the local term for a species of mangrove Lumnitzera racemosa which grow abundantly in the vicinity's river basin.
Испанияның отарлау дәуірі
Испан отарлау дәуірінде Куласи ежелгі "Баконг" атымен танымал болды. Қазір Баконг – оның бар болғаны бір бараңгайы. Баконг испандықтар құрған төрт визитаның (немесе поселенің) бірі еді. Қалғандары – Налупа (қазіргі Барбаза), Бугасон (қазіргі Бугасон) және Хамтик (қазіргі Хамтик). 1905 жылғы халық санауы көрсеткендей, Куласиде Антикедегі ең көп қытай халқы тұрды, сондықтан олардың құрметіне "Вилла де Гонконг" аталатын шағын ауыл салынды. Бүгінде ол Побласионның бір бөлігі.
During the Spanish colonial times, Culasi was known by its old name "Bacong". Now, Bacong is only one of its barangays. Bacong was one of the four visitas or towns established by the Spaniards. The others were Nalupa (now Barbaza), Bugason (now Bugasong), and Hamtik (now Hamtic). The 1905 census revealed that Culasi had the biggest Chinese population in Antique, so much so that it had a barrio named "Villa de Hong Kong" in their honor. It is now part of the Poblacion.
1981 жылғы Баконг көпіріндегі қырғын
Филиппиннің әскери заң кезеңіндегі маңызды оқиғалардың бірі – 1981 жылғы 19 желтоқсанда Куласиде болған Баконг көпіріндегі қырғын. Кейде Куласи оқиғасы деп те аталатын бұл оқиғада Филиппин қарулы күштері Баконг өзенінің көпірінде 5 наразылық білдірген шаруаның өліміне себеп болды, олар Малаканьян ауылында, Куласи, Антик жеріндегі көпірде болған. Құрбандар Леопольдо А. Анос, Аквилино М. Кастильо, Фортунато М. Далисей, Ремегильдо П. Далисей және Джоэл Б. Плакино болып танылды.
One of the significant events of the Philippines's Martial Law era was the Bacong Bridge Massacre, which took place in Culasi on December 19, 1981. Sometimes also known as the Culasi incident, it involved the Philippine Constabulary killing 5 protester farmers at the Bacong River bridge in Barangay Malacañang, Culasi, Antique. The victims were identified as Leopoldo A. Anos, Aquilino M. Castillo, Fortunato M. Dalisay, Remegildo P. Dalisay, and Joel B. Plaquino.
Топография
Куляцияның еңісі 8° құрайды. Шығыс биіктігі Мадия тауының шаңырағында Панайдағы ең жоғары нүктеге жетеді. Оның оңтүстігіндегі Батонан Сур ауылынан солтүстігіндегі Сальде ауылына дейін үздірілмейтін тау тізбегі созылып жатыр. Мадия тауының шаңырағынан бастап, жер біртіндеп жағалау жазығының тар жолағына дейін тегістеледі. Жер ауданының шамамен 82,92% жоталық және 17,08% -ы 18% және одан төмен еңіске ие жазықтықтан тұрады. Ормандық жерлер жалпы жер ауданының жартысына жуық бөлігін құрайды.
Culasi has a slope of 8°. Eastern height ranges from to at the summit of Mount Madia as, it is the highest point in Panay. It has unbroken mountain range from barangay Batonan Sur in the south to barangay Salde in the northernmost. From the peak of Madia as Mountain it gradually flattens down to a narrow strip of the coastal plain. Land area roughly covers 82.92% upland and above lowland comprises 17.08% of the land area with a slope of 18% and below. Forest areas comprise almost half of the total land area covering .
Климат
Құлазиде екі айқын маусым бар: жаңбырлы және құрғақ. Жаңбырлы маусым мамырдан қарашаға дейін созылады, ал жылдың қалған уақыты құрғақ мезгіл болып табылады. Муниципалитеттің оңтүстік бөлігінде орналасқан Флорес және Озорио таулық ауылдары сияқты аймақтар кофе өсіруге өте қолайлы, салыстырмалы түрде салқын температураға ие. Көп жауын-шашынның себебі биік таулар немесе оның жоғары орналасқан жері болуы мүмкін.
Culasi has two distinct seasons, the rainy and dry. Rainy season occurs in the months of May to November and dry season for the rest of the year. Areas like the mountainous barangays of Flores and Osorio located at the southern portion of the municipality are characterized by a relatively cool temperature which is highly suited for coffee. The higher precipitation acquired may be caused by high mountain range or because of its high topography.
Барангай
Куласи саяси тұрғыдан 44 барангайға бөлінген. Әр барангай пуроктардан құралады, ал кейбіреулерінде сайтолар да бар. Бұл барангайлар 3 аралдық, 11 жоталық, 16 жағажайлық және 14 ішкі/жайылма барангайларға жіктеледі.
Culasi is politically subdivided into 44 barangays. Each barangay consists of puroks and some have sitios. These barangays are classified into 3 island, 11 upland, 16 coastal and 14 interior/lowland barangays.
Демография
2020 жылғы санақта Куласидің халқы 44 494 адамды құрады. Халық тығыздығы болды .
In the 2020 census, Culasi had a population of 44,494. The population density was .
Экономика
Ауыл шаруашылығы мен балық аулау – Куласинон халқының негізгі күнкөріс көзі болып табылады.
Farming and fishing are the major livelihood where the Culasinhon depend their living.
Табиғи ресурстар
Маджа тауының еңісті төбелері марганецке, мысқа және Тимбабаннан табылған көмірге бай. Басқа металл минералдары – Малалисон және Батбатан аралдарындағы ақ балшық және құм-шағыл. Әртүрлі өзендерден құм мен құм-шағыл өндіріліп, инфрақұрылымдық құрылыстарда қолданылады. Тағы бір металл минералы – Каманцижанның Ситио Буласында табылған әк тас кені, ол ауыл шаруашылығы және өнеркәсіптік мақсаттарда пайдаланылады. Әк тас цемент өндірісінде қолданылады. Ең бағалысы – Филиппин Ұлттық Мұнай Корпорациясы (PNOC) зерттеген Манигуин аралындағы мұнай кені. Бірнеше компания Манигуинде қара көмірмен бірге мұнай кенін бұрғылаған. PNOC бұрғылау жобасының есебіне сәйкес, Манигуинде мұнайдың мол қоры бар.
The rolling hills of Mount Madja as are rich in manganese, copper and coal found in Timbaban. Other metallic mineral deposits are white clay and pebbles in the island barangays of Malalison and Batbatan. Sand and gravel is being extracted in various rivers and used for infrastructure. Another metallic mineral is the limestone deposit found in Sitio Bula, Camancijan and is used for agricultural and industrial purpose. Limestone is used in the production of cement. Most treasured one is the oil deposit in Maniguin Island explored by the Philippine National Oil Corporation (PNOC). Several companies drilled oil deposit in Maniguin with black coal. Maniguin has a potential reserve of of oil, based on the PNOC drilling project report.
Колледж
Висенте А. Хавьер атындағы қоғамдық колледж (VAJMCC)
Vicente A. Javier Memorial Community College (VAJMCC)