Калуя, Филиппин – Antique провинциясының халқы 38,908 адамды құрайтын 1-сыныпты муниципалитеті. Semirara аралында көмір кеніштері бар. Тарихы мен географиясы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Антик провинциясындағы муниципалитет, Филиппин
Municipality in Antique, Philippines
Калуя, ресми түрде Калуя муниципалитеті () – Филиппиннің Антик провинциясындағы 1-сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 38 908 адамды құрайды, бұл оны провинциядағы ең көп халқы бар алтыншы муниципалитет етеді. Семирара аралының ауданы 2000 км² және ол 1999 жылдан бері жұмыс істеп келе жатқан, үлкен ашық карьерлі Паниан шахтасының және 1984 жылдан 2000 жылға дейін жұмыс істеген Унонг шахтасының орналасқан жері.
Caluya, officially the Municipality of Caluya (; ; ), is a 1st class municipality in the province of Antique, Philippines. According to the 2020 census, it has a population of 38,908 people, making it the sixth most populous municipality in the province. Semirara Island has an area of , and is home to the Panian Mine, a vast open pit coal mine in operation since 1999, and the Unong Mine, which was active from 1984 to 2000.
Тарих
Калуя аралын бір кездері сауда кемелерін нысанаға алған моролық қарақшылар Поло Пандан деп атаған. Бұл пираттар салипсипан деп аталатын тонаушы винталарымен кемелерді құнды заттарынан айырғаннан кейін, бұл жерді баспана және демалыс үшін пайдаланған. Қарақшылардан қорқып, азаматтардың аз ғана бөлігі сол аймақта балық аулауға батылдық танытты. Моролық қарақшылар бұл жерді Поло Пандан деп атады, өйткені жағалаудың барлық бөлігі пандан бұрандалы қарағайлармен қапталған. Бірнеше жылдан кейін, басқа аралдардан келген балықшылар, қытай саудагерлері үшін тасбақа аулап, паналог деп аталатын балық аулау құралдарын қолданып, ішуге су іздеп Поло Панданға кездейсоқ соғып келді. Олар құмда адамның ізіне тап болды, бірақ үйлерді көре алмады. Олар дамкалан ағашының түбірінен шыққан ішуге жарамды бұлақ тапты. Балықшылар бұл жақсы жаңалықты басқа балықшыларға жеткізіп, бұлаққа жақын жағалауға қоныстанды. Олар отбасылары үшін баронг-баронг деп аталатын шатырлар салып, балық аулаумен айналысты. Соңында, моролық қарақшылар аралдың екінші жағына келді. Қоныс аударушылар отбасыларының қауіпсіздігі үшін қорқып, шатырларын төбеге көшіріп, бұл жерді "Миноро немесе Барабанва" деп атады. Бір күні, ер адамдардың барлығы тамақ іздеп, балық аулап кеткенде, моролық қарақшылар пайда болды. Мерин есімді әйел-батыр барлық әйелдерді жинап, қоныстарын қорғауға шақырды. Моро көшбасшысы әйел-батырларды көргенде, әскеріне шегінуге бұйырды, себебі оның пікірінше, әйелдер әлсіз немесе халық тілінде малуя. Осылайша, атақты батыр Мериннің құрметіне Поло Панданның аты Малуя болып өзгертілді. Көп ұзамай арал Калуя деп аталды.
The Island of Caluya was once called Polo Pandan by Moro pirates searching for commercial ships as target victims. These pirates with their pillager vintas called salipsipan utilized the place for haven and rest after divesting ships of valuable belongings. In fear of the pirates, only few fishermen dared to fish in the area. The Moro pirates called the place Polo Pandan because the entire coastal area was covered by pandan screw pines. Several years later, fishermen from other islands, who were catching turtles for Chinese traders using their fish gears called panalog, accidentally landed in Polo Pandan in search of drinking water. They were surprised to see footprints of humans in the sand but no houses could be seen. They found a potable spring coming from the roots of a dankalan tree. They brought the good news to other fishermen and settled by the shore near that spring. They made huts (barong barong) for their families and continued with their fishing activities. Eventually, the Moro pirates landed at the other side of the island. The settlers feared for the safety of their families, so they transferred their huts to the hilltop and called the place "Minoro or Barabanwa." One day, while all the male settlers were out looking for food and fishing, the Moro pirates surfaced and an amazon named Merin gathered all women to defend their settlement. The Moro leader, upon seeing the amazons, ordered his men to retreat for according to him, the women were weak or maluya in vernacular. Thus the name Polo Pandan was changed to Maluya in honor of famous hero Merin. The island soon became Caluya.
Испанияның қонысы
Калуядағы испан қонысы шамамен 1850 жылы құрылған. Испан миссионерлері архипелагты отарлауларын тарату үшін аралға келді. Бұл елді мекен Барангай деп аталды, ал алғашқы баспаны Бальбино Алохадо (кейіннен тегін Ysug деп өзгертті) болды, одан кейін Лучано Бокто, сосын Сурато Бунга Бунга тағайындалды. Басқа барлық баспандар туралы жазба қалмаған. Кейіннен баспан капитанға айналды. Барангайдың алғашқы капитаны Лозаро Десена болды, одан кейін Лучано Табангай, сосын Мариано Эскультор болды. 1893 жылы, мамыр айында деп саналады, Барангай испан үкіметімен Пуэбло, яғни қалаға айналдырылды, осылайша Калуя муниципалитеті құрылды.
The Spanish settlement in Caluya was established around 1850. Spanish friars came to the island to propagate their colonization of the archipelago. The settlement was called Barangay and the first cabeza de barangay was Balbino Alojado (later changed his surname to Ysug) succeeded by Luciano Boctot and then by Surato Bunga Bunga. All other cabezas de barangay was not recorded. Later on, the cabeza de barangay became capitan de barangay. The first capitan de barangay was Lozaro Decena succeeded by Luciano Tabangay and then by Mariano Escultor. In the year 1893, believed to be in the month of May, Barangay was changed to Pueblo or town by the Spanish Government, hence the founding of the Municipality of Caluya.
Америка режимі
Америка үкіметі 1901 жылы құрылды. Калуяны Шығыс Миндороның Булалакао халқы басқарды және ол олардың қаласына айналды. Алғашқы лауазымды тұлғаларды американдықтар тағайындады, бірақ кейіннен оларды халық сайлады. Жергілікті басқарудың басшысы қала президенті немесе Presidente del Pueblo болды. 1901 жылдан 1910 жылға дейін президенттікке Фелисиано Эродиас тағайындалды. Одан кейін 1911 жылы Валентин Эскультор болды. 1913 жылы алғашқы сайлау өтті және алғашқы сайланған президент Мосейс Лусена болды. 1916 жылы президент Элиас Тамета болды; 1919 жылы Луис Эродиас; 1922 жылы Агустин Мадаркос; 1925 жылы Педро Жанайро; және 1928 жылы Руперто Табинас болды. 1934 жылы қала басшысы қала әкімі болып өзгертілді. Алғашқы қала әкімі Клоро Эродиас болды, ол 1938 жылға дейін қызмет етті. Екінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде Руперто Табинас қала әкімі болды.
The American Government started in 1901. Caluya was run by the people from Bulalacao, Oriental Mindoro and became its town. The first officials were appointed by Americans but later, the officials were elected by the people. The head of the local government was the Town President or Presidente del Pueblo. Appointed President from 1901 to 1910 was Feliciano Erodias. Next was Valentin Escultor in 1911. Then they held the first election in 1913 and the first elected president was Moises Lucena. In 1916, the President was Elias Tameta; 1919, Luis Erodias; 1922, Agustin Madarcos; 1925, Pedro Janairo; and 1928, Ruperto Tabinas. In 1934, the head of the town was changed to a town Mayor. The 1st town Mayor was Claro Erodias who served up to 1938. Ruperto Tabinas was the town Mayor when the World War II broke out.
Жапондықтар басып алған жер
1943 жылы жапондықтар моторлы қайықтармен Калуяға қонды және үкімет туралы үгіт-насихат таратты. Аралда әскер болмағандықтан, ешқандай шайқас болған жоқ. Жапондықтар шошқа, қарабао, сиыр, тауық және басқа да тағамдық өнімдерді өздеріне жеу үшін тартып алды. Тек Семирарада ғана шайқас болды. Ол бес жапондық соғыс кемесі мен АҚШ Әуе күштері арасында өтті. Соғыс кемелері батып, одақтас күштердің бір ұшағы суға түсті. Командир Танака басқарып, шамамен 200 жапондық теңізші Капиц аралына қашып кетті. Ол кезде әкім болған жоқ.
In 1943, the Japanese landed in Caluya by means of motorboat and spread their propaganda about the government. No battle had been fought for there were no soldiers in the island. The Japanese commandeered pigs, carabaos, cows, chickens and other foods for consumption. The only battle fought was in Semirara. It was between the five Japanese battle ships and the U. S. Air force. War ships were sunk and an airplane from the Allied Force was drowned. About 200 Japanese marines fled to Capiz Island led by Commander Tanaka. There was no known Mayor at that time.
Бостандықтан кейінгі кезең
1945 жылы Жовен Жанайро мырза қала әкімі болып тағайындалды, ал 1948 жылғы сайлауда ол осы лауазымға сайланды. 1953 жылы оның орнын Ромуло Лумавиг басқарды, бірақ 1958 жылы ол қайта сайланды. Ромуло Лумавиг 1964 жылы қайта сайланды, ал Оскар Лим 1972 жылы сайланды. Ұзақ өтпей президент Фердинанд Маркос әскери жағдай режимін жариялады. 1987 жылы Дуглас Эгина ОИК мәрі болып тағайындалды. Содан кейін 1988 жылы Оскар Лим қайта сайланды. 1992 жылы тағы сайлау өткенде, алғашқы әйел мэр Никита Л. Франгу сайланды, ал одан кейін күйеуі Доминго Г. Франгу, кіші, 2001 жылдың 1 шілдесінен 2007 жылдың 30 маусымына дейін қызмет етті. Рейнанте Ж. Лим, аға 2007 жылдың 1 шілдесінен 2010 жылдың 28 ақпанындағы өліміне дейін қалалық әкім болды. Диосдадо Л. Эгина 2010 жылдың 1 наурызынан 2010 жылдың 30 маусымына дейін қала әкімі міндетін атқарды. Женевив Г. Лим Рейес – қазіргі Калуя муниципалдық мэрі.
In, 1945, Mr. Joven Janairo was appointed Mayor, and in the 1948 election, he was elected to the position. He was succeeded by Romulo Lumawig in 1953 but was re elected in 1958. Romulo Lumawig was re elected in 1964 and Oscar Lim was elected in 1972. Soon, Martial law was proclaimed by President Ferdinand Marcos. In 1987, Douglas Egina was appointed as OIC Mayor. Then in 1988, Oscar Lim was re elected And in the year 1992, when election was again conducted, the first woman Mayor Nikita L. Frangue was elected and succeeded by her husband Domingo G. Frangue,Jr. who served from July 1, 2001, up to June 30, 2007. Reynante J. Lim,Sr. was the Municipal Mayor from July 1, 2007, until his death on February 28, 2010. Diosdado L. Egina acted as Mayor from March 1, 2010, to June 30, 2010. Genevive G. Lim Reyes is the present Municipal Mayor of Caluya.
Барангай
Калуя саяси жағынан 18 барангайға бөлінген. Әр барангай пуроктардан құралады, ал кейбіреулерінде сайтолар да бар.
Caluya is politically subdivided into 18 barangays. Each barangay consists of puroks and some have sitios.
Демография
2020 жылғы санақта Калуяның халқы 38 908 адамды құрады. Халық тығыздығы болды .
In the 2020 census, Caluya had a population of 38,908. The population density was .