Кіріспе

Шұбарқұрттар тұқымдасы Жүнді шұбарқұрттар (қосалқы туысы: Eriosomatinae) – мақта немесе жүнге ұқсайтын, ақ түсті, жіп тәрізді балауыз жабын шығаратын, өсімдік шырынын соратын жәндіктер. Ересектері қанатты болып, жаңа орындарға ұшып, жұмыртқа салады. Дернәсілдері көбінесе бұтақтарда үлкен мақталы жиынтықтар құрап, жыртқыштардан қорғанады. Жүнді шұбарқұрттар Солтүстік жарты шардың барлық аймақтарында кездеседі. Көптеген түрлерінің тек бір ғана қоректік өсімдігі болады немесе екі белгілі қоректік өсімдікте кезекпен ұрпақтап көбейеді. Олар өсімдіктерге зиян келтіреді және көбінесе зиянкес саналады. Көбінесе зияны шағын болғанымен, өсімдік ауруларын және саңырауқұлақтарды таратуы мүмкін. Кейбір түрлері ісіктерді де тудырады. Ұшқанда "ұшқан егеуқұйрықтарға" ұқсайтыны айтылады. Басқа да атаулары: "періштелер", "мақта жұлдыздары", "құрттар", "жұлдыз құрттар", "күл құрттары", "қар құрттары", "құрт жұлдыздары", "пудель құрттары", "арбақ құрттары" және "құрт масалары".

Диета

Жүнді шырың сорғыштар өсімдік тіндеріне ине тәрізді ауыз мүшелерін енгізіп, шырынды сорып қоректенеді. Олар жапырақтардың, бүршіктердің, қабықтың және тіпті өсімдік тамырларының қышқылдығымен қоректене алады. Шырынмен қоректену нәтижесінде, жүнді шырың сорғыштар бал тәрізді жабысқақ зат – қант шырынын бөліп шығарады, ол өсімдікте қара күйеге әкелуі мүмкін.

Ботаникалық зақым

Жүнді шырыштар көбінесе алаңдаушылық тудырмайды, бірақ олар өсімдіктерге көзге жарасымсыз зиян келтіруі мүмкін, бұл әсіресе сәндік өсімдіктерді өсіретін шаруалар үшін маңызды мәселе. Олардың өсімдікпен қоректенуінен туындайтын симптомдар: жапырақтардың бұрылып, иілуі, жапырақтардың сарғаюы, өсімдіктердің жай өсуі, өсімдіктердің әлсіреуі және бұтақтардың құрғауы. Жүнді алма шырышы, Eriosoma lanigerum – жеміс ағаштарының кең таралған зиянкесі, негізінен алма ағаштарымен, сондай-ақ алмұрт, қайың, терек, шаған және емен ағаштарымен қоректенеді. Ісік тудыратын түрлеріне Melaphis rhois және Pemphigus spp. жатады. Бұлар шырыштардың бөлетін бал шырынынан қосымша зиян да тиеді, оны кетіру қиын. Бал шырыны өзі көп проблема тудырмаса да, ол фотосинтез үшін қажетті күн сәулесінің бір бөлігін бөгеп, қарақылдың өсуіне жағдай жасайды. Жүнді шырыштар және басқа да сорғыш жәндіктер көбінесе ұн тәрізді шіліңгірдің (кейбір өсімдіктердің жер үсті бөліктерінде өсетін ақ саңырауқұлақ) және басқа да жұқпалы аурулардың таралуына себеп болады. Жүнді шырыштар субтемпературалық климатта әртүрлі өсімдік инфекцияларының, соның ішінде ұн тәрізді шіліңгірдің алғы көрінісі және белгісі болып табылады. Шырыштар өсімдік бетінде орналасып, физикалық, ас қорыту немесе нәжіс секрециялары арқылы көптеген жұқпалы агенттерді таратады. Шырыштар көбінесе өсімдіктердегі басқа да проблемалардың көрсеткіші болып табылады.

Таксономия

Eriosomatinae кішітұқымдасы жақында Aphididae тұқымдасына қосылды. Бұрын ол Pemphigidae = Eriosomatidae тұқымдастығына жатқызылған, бірақ бұл таксон қазіргі кезде қолданылмайды.