Кіріспе

Албайдағы муниципалитет, Филиппин

Полангуи, ресми түрде Полангуи муниципалитеті (; ) – Филиппиннің Албай провинциясындағы бірінші класс муниципалитеті. 2020 жылғы халық санауы бойынша, оның халқы адамды құрайды.

Этимология

Поланги атауының шығу тегі туралы көптеген нұсқалар бар. Ең негізгі және көбірек қабылданған нұсқасы – «алғашқы қалалық елді мекенде әсем тік тұрған алып, күшті ағаш» туралы. Елді мекеннің тұрғындары осы ағашты «Оянгуэ» деп атаған, ол жаңа қоныс аударушылардың аймақтың алғашқы белгісі ретінде көріп, саяхаттарында бағытталған жері болды. Сол сияқты, испандық шекаралық қоныс аударушылар да осы ағашты тапты және ол олар үшін танымал елді мекеннің белгісіне айналды. Елді мекенге алғаш «Бинануан» деп ат қойылған, бірақ жақын жердегі қоныс аударушылар оны көбінесе «Оянгуэ» деп атаған. Көбірек қоныс аударушылар келіп, жергілікті тұрғындармен сауда-саттықпен айналысқан сайын, елді мекен алыс аймақтарда «Оянгуэ» (ағаш белгісіне сілтеме жасай отырып) деген атпен танымал болды, бұл ат «Бинануаннан» гөрі кеңінен қабылданды. Ұрпақтар өте келе «Оянгуэ» сөзі әртүрлі түрленді. Бұрын «Полангуэ» және кейін «Полангуи» деген атаулар жиі қолданылды, соңғысы бүгінге дейін сақталған. Тағы бір аңыз – «Пуланг Ангуи» деген атты қыз туралы, яғни «Қызыл Мария» (Ангуи – Марияның лақап аты), ол қызыл түсті киімдерді ұнатқан, әдемі денесі, бет-әлпеті және қызыл еріндері ер адамдардың сүйіспеншілігіне бөленген. Ол қарапайым мінезді, түрлі дағдыларға ие, өнер мен дінге құштар, көңілді болған және тайпаның мерекелерін өткізуге жетекшілік еткен. Испандықтар келген кезде, Полангиге алғаш аяқ басқан сарбаздар осы жердің атын сұрады. Жергілікті тұрғындар олардың «Пуланг Ангуи» туралы сұрап отыр деп ойлап, солай деді. Испандықтар осы жердің атын Пулангуи деп жазды, ол жылдар өте келе Полангуи болып өзгерді.

Колонияға дейінгі кезең

Колониялық дәуірге дейінгі Полангуи – Масарага тауының табиғи ормандарымен оралып жатқан құнарлы аңғар болды. Ол 1583 жылдың соңына дейін Понсо Датуы басқарған бес елді мекеннен құралған. Елді мекендердің орталығы "Баңваң гуранг" деп аталды, яғни "ескі қала" деген мағынаны білдіреді және қазір Магуранг деп танылады. 1584 жылы Фрай Балтазар де ла Магдалена Амбос-Камаринес қаласынан шығып, Масарага тауының батысында осы жерге соқтығысты. Ол бес елді мекеннің әрқайсысында шамамен 100 тұрғыны бар екенін анықтады. Сол жылы ол құнарлы аңғарда жаңа қоныс іргесін қалады және "Бинануан" деп аталатын шаруашылық құрды. Ішкі аймақта орналасқандықтан және стратегиялық тұрғыдан қолайлы болғандықтан, қала теңіз қарақшыларының жиі шабуылдарынан, сондай-ақ Майон жанартауының ара-тұра болатын атқылауларынан туындайтын қиратудан аман қалды. Полангуи визита, яғни қолдау көрсету ауылына айналды, ол 1573 жылы испан конкистадоры Мигель Лопес де Легаспидің немересі Хуан де Сальседо құрған Вилла Сантьяго де Либонның қарауында болды. Полангуидің оңтүстік-батысында орналасқан вилла бүкіл архипелагтағы төртінші вилла ретінде белгілі болды. Фрай де ла Магдалена Полангуи қаласын іргелендіруші деп есептеледі. Манила мұражайындағы және Манила францискан монастырындағы ескі қолжазбалар Полангуидің 1584 жылы құрылғанын көрсетеді, осылайша ол Филиппиндегі ең көне муниципалитеттердің бірі саналады.

Испания режимі

1654 жылы Фрай Алонзо де Сан-Хуан "Encargado" лауазымына Полангиге тағайындалғанда, бастапқы қоныс едәуір кеңейді. Қоныс Ланьгай, Понсо және Балинад ауылдарының қазіргі орналасқан жеріне дейін жетті. Қаланың орталық бөлігі Ланьгайда салынды, онда ағаштан жасалған шіркеу 280-ге жуық ағаш үйлермен және 1000-нан астам nipa үйлерімен қатар тұрғызылды. Айыныштыққа орай, бұл шіркеу және тұрғын үйлер өрт сөндірілмей, толығымен қирады. 1664 жылы тағы бір миссионер, Фрай Хуан Баутиста Марза келгеннен кейін кірпіш пен тастан салынған жаңа шіркеу аяқталды. Бұл шіркеу жаңа, биік жерде орналасқан және бүгінгі күнге дейін сақталған. Фрай Марзаның басшылығымен жолдар мен көпірлер салына бастады, ал мектептер христиан дінінің негіздерімен және испан мәдениетімен бірге ашылды. Қоныстың өсуі соншалықты жылдам болды, ол Poblacion мәртебесіне ие болды және 1674 жылы Pueblo ретінде мойындалды. Тұрақты өсуіне байланысты, жақын орналасқан Либон және Оас қалаларымен байланыс қажеттілікке айналды. Сондықтан, 1832 жылдан 1852 жылға дейін приходтық дін қызметкері және Encargado болған ә. Жозе Арнао, Полангині көршілес қалалармен, соның ішінде Камаринс-Сур провинциясындағы таулы Бухимен байланыстыратын жолдар мен көпірлер салуға жетекшілік етті. Испания үкімдігі кезіндегі маңызды оқиға – оның приходтық шіркеуінің құрылысы. Бұл құрылыс 1654 жылы Фрай Алонзо де Сан-Хуанмен басталып, 1664 жылы Фрай Хуан Баутиста Марзамен аяқталды. Полангуэно шейіті, фотограф Камило Якоб басқа биколандармен бірге 1897 жылдың 4 қаңтарында өлім жазасына кесілді. Қазір олар Биколандияның Он Бес Шейіті ретінде еске алынады. Бір жыл өткен соң, Элиас Анжелес басқарған Нагадағы Гвардия Граждандық көтерілісімен Биколдағы испан билігі аяқталды.

Америка кезеңі

Филиппин-американ соғысы кезінде Поланги губернатор Доминго Самсон басшылығымен Албай провинциялық үкіметінің қысқа мерзімге орталығы болды. 1899 жылы американдықтар бірде-бір оқ атпастан Полангиді басып алғаннан кейін, үкімет түрі әскери үкіметтен азаматтық үкіметке, содан кейін Ұлттық Достастық жүйесіне өтті. Муниципалдық үкіметтің орны Понсода орналасқан, ал Клементе Сарте атқарушы басшы болып қызмет етті. Бірнеше айдан кейін муниципалдық үкімет орталығы Орталық Оксиденталға көшірілді және қазірге дейін сол жерде қалпында.

Жапондықтар басып алған жер

1941 жылы 13 желтоқсанда жапон әскерлері Полангиді басып алған кезде, сол кездегі Комонвелл үкіметінің вице-мэрі Циприано Саунар жапон әскери әкімшілігі тарапынан мэр етіп тағайындалды. Осымен бірге, халықтың қолдауына ие болған Джулиан Саунар басқарған құпия азаматтық үкімет құрылды. Циприано Саунардың ізбасары Мануэль Самсон аға болды, ал ол өз кезегінде 1947 жылдан 1960 жылға дейін билік еткен Иса Салалимаға жол берді.

География

Полангуи Албай облысының үшінші округінің солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан. Филиппин статистикалық басқармасының мәліметінше, муниципалитеттің жер ауданы Албай облысының жалпы ауданының бөлігін құрайды. Полангуи солтүстігінде Камарин Сур провинциясының Бухи және Ирига қалаларымен, оңтүстігінде Либон, Оас және Лигао қалаларымен, батысында Малинао және Табако қалаларымен шектеседі. Ол Легаспиден және Маниладан қашықтықта орналасқан.

Климат

Полангуидегі жалпы климат құрғақ маусыммен сипатталады, қараша мен желтоқсан айларында жауын-шашынның ең жоғары деңгейі байқалады. Басым жел бағыты солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай.

Демография

2020 жылғы санақта Полангуидің халқы . Халық тығыздығы .

Тіл

Бикол Полангуэно – Полангуидегі басты диалект, ол Оаснон/Батыс Мирая Бикол тіліне жатады. Халықтың көп бөлігі тагалог және ағылшын тілдерінде сөйлейді. Басқа тілдер/диалектілер: Биколано Вьехо және Бикол Ринконада (Агос Матакон аймағы).

Ауыл шаруашылығы

Оның экономикасы әлі де ауыл шаруашылығына көптеп тәуелді. Басты егістерге күріш, жүгері, какао, пили, тамыр жемістері, көкөністер, кокос және абака кіреді. Құс және мал шаруашылығы да жақсы дамыған.

Сауда орталықтары

Негізгі коммерциялық мекемелерге Биколдың ең ірі сауда орталығының желісі, Либерти Коммерциялық Орталығы (LCC) және Ново Азия Джинс пен көйлектері кіреді. Бұл муниципалитет сонымен қатар Xentro Mall Polangui және SM Hypermarket сияқты ұлттық сауда желілерінен инвестицияларды тартты, олар жақында ғана ашылды. Басқа жергілікті мекемелерге Tri Star Commercial, V5 General Merchandise, Angena Trading және жақында ашылған Polangui 168 Enterprises кіреді.

Көрікті жерлер

Полангуиден Майон тауының әдемі көрінісі ашылады. Қалада түрлі тарихи және мәдени туризм орындары мен басқа да туризмге бағытталған демалыс орталықтары бар. Олардың ішінде:

Мерекелер мен іс-шаралар

Полангуи қалалық фестивалі 2003 жылы «Оянгуи фестивалі» ретінде басталып, кейін «Пуланг Ангуи фестивалі» болып өзгерді. Бұл маусым айы бойы жыл сайын өткізілетін полянгауэнос халқының мерекесі. Семана Санта (Құдайлы апта) – Viernes Santo (Игі жұма) күні өткізілетін қасиетті бейнелердің (pasos) шеруі, Мәсіхтің құдайға сыйынған және қайта тірілгенін бейнелейтін, өмірлік көлемдегі әсем безендірілген және жарқын carrozas (көліктер) үстіне орнатылған rebultos (мүсіндер) арқасында діншілер мен жергілікті туристерді қызықтырады. Көптеген мүсіндер мен өнер туындыларының тарихы тереңде жатыр және олар керемет шеберлікпен жасалған. Олардың кейбіреулері ғасырлар бойы сақталған, мысалы, Әулие Петрдің мүсіні 1857 жылға дейін созылатын мұралық дүние. Karangahan sa Polangui – Полангуидің провинциялық Karangahan sa Pasko: Albay Green Christmas мерекесінің айлық нұсқасы, әдетте қарашаның соңғы аптасынан желтоқсан айына дейін басталады. Karangahan сөзі биколано тіліндегі «ранга» сөзінен шыққан, ол жоғары деңгейдегі қуаныш пен қанағатты білдіреді; мейірімділік сөзі. Фестивальдің мақсаты – отбасылардың және қоршаған ортаның қауіпсіздігін қамтамасыз ету, осы мақсатқа провинцияның «пластиктен арылу, түтінсіз және жазасыз» кампаниясын қолдау арқылы қол жеткізуге болады. Бұл фестиваль Karangahan sa Polangui деп аталудан бұрын, полянгауэнос халқы оны Тиа Ангуи фестивалі ретінде тойлаған, ол қаланың негізін қалаушы әйелдің есімінен (Ангуи, Тия Ангуи) алынған. Сонымен қатар, оны Рождество маусымында қаланың қоғамдық базарын толтыратын «базар» деген жергілікті сөз – tiangge деп түсіндіруге болады. Әдетте, бұл Рождестволық әшекейлер, фейерверктер, жаңа жемістер, түрлі ойыншықтар, жеңілдетілген киімдер, әшекейлер, аксессуарлар, электроника және қолөнер бұйымдары сатылатын, тығыз орналасқан дүкендердің желісі болып табылады.

Әуежай

Ең жақын әуежай Легаспи қаласындағы Легаспи әуежайы – Полангуиден шамамен [қашықтық] жерде орналасқан. Филиппин әуе компаниялары және Себу Пасифик Эйр әуежайынан Манила мен Себуға күн сайын рейстер орындайды. Барангай Балангибангта жаңа Полангуи ішкі әуежайының құрылысы қазіргі таңда келіссөздер кезеңінде.

Теңіз порты

Поланги – құрлыққа шығу жолы жоқ, толығымен құрлықпен қоршалған муниципалитет. Полангиден ең жақын порттар: Либон қаласындағы Пантао порты, Пио Дуран қаласындағы Пио Дуран порты, Легаспи қаласындағы Легаспи теңіз порты және Табако қаласындағы Табако халықаралық теңіз порты.

Темір жолдар

2012 жылдың наурызында 10 1/2 сағаттық Mayon Limited пойзы Манила мен Лигао қалалары арасында қатынады, бірақ кейін жұмысын тоқтатты. 2016 жылы PNR Southrail желісіндегі қозғалыс Нага қаласы мен Легаспи қаласы арасында бір рейспен жаңартылды және Поланги теміржол станциясы арқылы қалаға қызмет көрсетті. Дегенмен, техникалық жөндеу және қоғамдық қауіпсіздік мәселелеріне байланысты ол да тоқтатылды.

Радио станциялары

Жергілікті FM станциясы Hot FM Polangui DWJJ 97.9 МГц тікелей эфирде жаңалықтар, хабарлар және ойын-сауықтарды ұсынады. Бұл муниципалитет Легаспи қаласынан және Камарин Сур провинциясындағы Нага қаласынан да барлық ірі радиостанциялардың сигналдарын қабылдай алады.

Білім

Қазіргі уақытта муниципалитетте шамамен 20 күндізгі орталық, 3 жекеше мектепке дейінгі білім беру мекемесі, 42 мемлекеттік бастауыш мектеп, 5 жекеше бастауыш мектеп, 7 мемлекеттік жоғары мектеп, 3 жекеше жоғары мектеп және 4 жоғары білім беру мекемесі бар.