Кіріспе

Баспа және гравюра техникаларының отбасы

Интальо (/ɪ//n/'/t//æ//l//i//oʊ//, // /'/t//ɑː// / inTALeeoh, TAH; inˈtaʎʎo) – сурет бетке ойылып жасалатын және ойылған сызықтар немесе шұңқырлар сияны ұстайтын баспа және гравюра техникаларының жиынтығы. Бұл рельефтік баспаның тікелей қарсысы, онда бейнені құрайтын матрицаның бөліктері негізгі беттен жоғары тұрады. Әдетте, мыс немесе соңғы кезде мырыш парақтары, пластиналар деп аталады, бет ретінде немесе матрица ретінде қолданылады, ал ойықтар балқыту, гравюра, кескіш, акватинт немесе мезотинт әдістерімен жасалады, көбінесе олардың үйлесімінде. Коллаграфтар да интальо пластиналары ретінде басылуы мүмкін. 1550 жылдар шамасында ағаштан кесудің негізгі рельефтік техникасының төмендеуінен кейін, интальо техникалары 19-ғасырдың ортасына дейін көркемдік гравюра өнерінде, сондай-ақ көптеген иллюстрациялар мен танымал баспаларда басымдық құрды. Италиялық түбірі бар "интальо" сөзі дыбыссыз "g" әрпімен жазылады және бұл пластиналардан жасалған баспалар, онда сия ұстайтын бөліктер пластина бетінен төмен орналасқан. Мыс, мырыш және басқа материалдар кейде қолданылса да, пластиналар үшін ең көп қолданылатыны – мыс.

Процесс

Интальгиялық басуда басылатын сызықтар металл (мысалы, мыс) тақтаға қолмен ұсталатын кескіш құрал – бурин арқылы кесіледі, мұндай жағдайда бұл процеске ою деп аталады; немесе қышқылдың коррозиялық әсері арқылы, онда бұл процеске эфирлеу (аквафорте) дейді. Мысалы, эфирлеу кезінде тақтаға жұқа, қышқылға төзімді шайыр немесе балауыз жабылады. Этчерлік инелер немесе буриндерді пайдалана отырып, суретші немесе жазушы (этчер) өзінің бейнесін ойып шығарады (сол себепті, тақтаның астындағы бөлігі ғана ашық болуы керек). Содан кейін тақтаның беті қышқылға батырылады немесе қышқыл оған құйылады. Қышқыл тақтаның ашық қалған бөлігін шайнап, ойып алады. «Битинг» – бұл гравировка термині, ол қышқылдың бейнені кесуін, ойып беруін сипаттайды; оның ұзақтығы қышқылдың күшіне, металдың реакцияға түсу қабілетіне, температураға, ауа қысымына және қажетті тереңдікке байланысты. Тақта жеткілікті мөлшерде шайылғаннан кейін қышқыл ваннасынан шығарылып, жабын жұмсақ түрде алынады және тақта әдетте кептіріледі немесе тазартылады. Интальгиялық тақтаны басып шығару үшін сия немесе сиялар ойылған сызықтарға (мысалы, щеткалар, резеңке қолғаптар, роликтер арқылы) жағылады, сүртіледі және/немесе тығылады. Содан кейін тақтаның бетіндегі артық сияны (қалдықтарды) алып тастау үшін тарлатан матасымен сүртіледі, сосын газет қағазы немесе ескі телефон анықтамасының беттерімен ақыры тегіс сүртіледі, нәтижесінде сия тек ойылымдарда қалады. Ылғалданған қағаз тақтаға жабыстырылып, үстіне жамылғы жабылады, содан кейін басу станогымен қысым жасалғанда, қағаз сиямен толтырылған ойылымдарға біркелкі және жоғары қысыммен енгізіледі. Содан кейін жамылғы көтеріледі, қағаз бен басылған бейне ашылады. Бұл соңғы кезең қажетті көшірмелер санына дейін қайталанады.

Тарих

Интальдық баспа Еуропада ағаш кескісінен кейін пайда болды, ал ең ерте сақталған мысалдар Германияда 1430 жылдардың соңында құрғақ ине техникасын қолданып жасалған, датасы белгісіз ойын карталарының эскиздері болып табылады. Алтын шеберлері ежелгі заманнан бері металл бұйымдарын, соның ішінде қару-жарақ, музыкалық аспаптар және діни заттарды безендіру үшін гравюраны пайдаланған, ал сызықтарға қорытпаны сіңдіру арқылы контрастты түс беруді қамтитын ниелло техникасы да көне заманға дейін жетеді. Баспа өнерінің ғалымдары мен шеберлері гравюраланған нысанның қағазға көшірмесін жасау арқылы алтын шеберлерінің өнер туындыларын сақтау немесе сапасын тексеру практикасынан баспа жасау идеясы туған болуы мүмкін деп болжайды. 15 ғасырда ағаш кескісі мен гравюра діни және дүниелік суреттер жасауға қолданылды. Гравюра өнерінің ең танымал қолданылуының бірі – аристократия мен қара халықтың ұнатуына лайық ойын карталарын жасау еді. 19 ғасырда австриялық баспагер Карел Клич интальдық және фотосуреттік процестерді біріктірді. Фотогравюра фотосуреттерге тән тегіс, үздіксіз тонды сақтап қалды, бірақ химиялық жолмен ойылған мыс табақпен басылды. Бұл фотосуреттерді кітаптарға немесе альбомдарға қосу үшін әдеттегі қағазға басып шығаруға мүмкіндік берді. 1940-1950 жылдары итальяндық қауіпсіздік баспашысы Гуальтьеро Джиори интальдық баспаны жоғары технологиялар дәуіріне енгізді, алты түсті интальдық баспа машинасының авторы болды, ол банкноттарды басып шығаруға арналған, олардың көбірек көркемдік мүмкіндіктерімен қатар қауіпсіздігі де жоғары болды.

Қазіргі қолданылуы

Қазіргі кезде интальировка көбінесе банкноттар, паспорттар және кейбір почта маркаларында қолданылады. Егер әріптер гравировкалық пластинаның бетіне ойылып жазылса, онда олар басылымда сәл көтеріңкі болып көрінеді (жоғарыдағы суретті қараңыз). Кеңеюдің сыртқы түрі кейде басқа әдіспен (литография немесе офсет) басылған әріптердің скеуморфтық бедерлеуі арқылы, мысалы, тойға шақыру қағаздарында қолданылады.