Кіріспе
Скандинавия заң кеңсесі заңгер немесе заңды білуші (швед: lagman, көне швед: laghmaþer немесе laghman, дания: lovsigemand, норвег: lagmann, исланд: lög(sögu)maður, фарер: løgmaður, фин: laamanni) – Скандинавияға тән бірегей заңдық лауазым. Оның бастауы ортақ герман тіліндегі ауызша дәстүрде, онда дана адамдардан заңды жатқа айту сұралатын, бірақ осы лауазым тек Скандинавияда ғана қалыптасқан. Алғашқыда заңгерлер халықтың өкілі болған, ал олардың міндеттері мен құқықтары мәжілістермен (тіңдермен) байланысты болған. Дегенмен, соңғы мың жылдың көп бөлігінде олар корольдік әкімшілік құрамына кірген. Исландиялық Снорри Стурлусон (1179–1241) белгілі заңгер болған. Ол 11 ғасырда өмір сүрген Торгни есімді заңгер туралы жазған, бірақ тарихшылар осы әңгімеге күмәнмен қарайды. Тарихи lagtings және заңгер лауазымы 1797 жылы жойылған, бірақ 1887 жылы қазылар алқасы жүйесі енгізілген кезде бұл атақ қайта жаңартылған.
A lawspeaker or lawman (Swedish: lagman, Old Swedish: laghmaþer or laghman, Danish: lovsigemand, Norwegian: lagmann, Icelandic: lög(sögu)maður , Faroese: løgmaður, Finnish: laamanni, ) is a unique Scandinavian legal office. It has its basis in a common Germanic oral tradition, where wise people were asked to recite the law, but it was only in Scandinavia that the function evolved into an office. At first, lawspeakers represented the people, and their duties and authority were connected to the assemblies (things). For most of the last thousand years, however, they were part of the king's administration. Snorri Sturluson (1179–1241) of Iceland was a famous lawspeaker. He wrote about an 11th century lawspeaker named Torgny, but historians doubt the account. The historical lagtings and the office of lawspeaker were abolished in 1797, but the title was reinstituted in 1887 together with the introduction of the jury system.
Исландия
Исландияда бұл лауазым 930 жылы Альтинг құрылған кезде енгізілді. Ол үш жылға сайланды. Оның Альтинг төрағасы ретіндегі міндеті кеңес берумен және заңдарды оқумен шектелді. Бұл ортағасырлық Исландияның жалғыз мемлекеттік лауазымы болды. Заң оқушы үш жылға сайланды және әр жазда Альтингте заңның үштен бір бөлігін жариялауға міндетті болды. Шындығында, Гримр Свертингссонның өкілеттігі нашар дауысының салдарынан қысқартылды, қабілетсіздік немесе ауру себеп болған жоқ. Заңды жариялаушы және сот төрағасы қызметтерін қоспағанда, лөгсөгүмадрдың ресми билігі болған жоқ, бірақ ол жиі туындайтын дауларда төреші ретінде тағайындалатын. Бұл лауазым 1262 жылдан кейінгі өтпелі кезеңде бірнеше жыл сақталды, содан кейін ол лөгмадрмен алмастырылды. Альтингтің құрылған дәстүрлі күні 930 жыл, ал Ульфльотр оның негізін қалаушысы және заңдардың түпнұсқа авторы ретінде танылады. 1264 жылы Норвегиямен біріккеннен кейін екі патшалық заң оқушысы тағайындалды, олар Альтингтегі заң процестеріне маңызды әсер етті. Лауазым 1800 жылы Альтингпен бірге жойылды.
Исландия заңдар спикерлерінің тізімі
Ғалымдар Ульфлитурдың алғашқы екі мұрагеріне дәл 20 жаздық мерзім тағайындалғанына күдікпен қарайды, бірақ Торкелл маниден бастап хронология дұрыс болуы мүмкін; есімдер қазіргі исланд тілінде берілген. Lögsögumaður Қызмет мерзімі Úlfljótur шамамен 930 жыл Hrafn Hængsson 930–949 Þórarinn Ragabróðir Óleifsson 950–969 Þorkell máni Þorsteinsson 970–984 Þorgeir Ljósvetningagoði Þorkelsson 985–1001 Grímur Svertingsson 1002–1003 Skafti Þóroddsson 1004–1030 Steinn Þorgestsson 1031–1033 Þorkell Tjörvason 1034–1053 Gellir Bölverksson 1054–1062 Gunnar hinn spaki Þorgrímsson 1063–1065 Kolbeinn Flosason 1066–1071 Gellir Bölverksson 1072–1074 Gunnar hinn spaki Þorgrímsson 1075 Sighvatur Surtsson 1076–1083 Markús Skeggjason 1084–1107 Úlfhéðinn Gunnarsson 1108–1116 Bergþór Hrafnsson 1117–1122 Guðmundur Þorgeirsson 1123–1134 Hrafn Úlfhéðinsson 1135–1138 Finnur Hallsson 1139–1145 Gunnar Úlfhéðinsson 1146–1155 Snorri Húnbogason 1156–1170 Styrkár Oddason 1171–1180 Gissur Hallsson 1181–1202 Hallur Gissurarson 1203–1209 Styrmir hinn fróði Kárason 1210–1214 Snorri Sturluson 1215–1218 Teitur Þorvaldsson 1219–1221 Snorri Sturluson 1222–1231 Styrmir hinn fróði Kárason 1232–1235 Teitur Þorvaldsson 1236–1247 Ólafr hvítaskáld Þórðarson 1248–1250 Sturla Þórðarson 1251 Ólafr hvítaskáld Þórðarson 1252 Teitur Einarsson 1253–1258 Ketill Þorláksson 1259–1262 Þorleifur hreimur Ketilsson 1263–1265 Sigurður Þorvaldsson 1266 Jón Einarsson 1267 Þorleifur hreimur Ketilsson 1268 Jón Einarsson 1269–1270 Þorleifur hreimur Ketilsson 1271