Кіріспе

Мэриленд штатының тарихи ауданы.

Оелла – АҚШ-тың Мэриленд штатының батыс Балтимор округінде, Патапско өзенінің жағасында, Катонсвилл мен Элликотт қалаларының арасында орналасқан диірмен қаласы. Бұл 19 ғасырдағы диірмен жұмысшыларының үйлерінен тұратын ауыл.

Тарих

Оелла 1808 жылы Union Manufacturing Company компаниясының мақта фабрикасының жұмысшылары үшін жұмысшы табының қауымдастығы ретінде құрылды. Бұл АҚШ-тағы ең ерте және ең ірі мақта фабрикаларының бірі болды және 1819 жылдан бастап сумен жұмыс істейтін тоқыма станоктарын пайдаланды. Union Manufacturing Company 1807 жылғы Эмбарго заңының нәтижесінде құрылды, ол Балтимор саудагерлерін Англия емес, АҚШ-та дайын өнімдерді өндіруге міндеттеді. Компания акциялары бірнеше өнеркәсіптік фабрикаларды қаржыландыру үшін шығарылды, олардың ішіндегі ең ірілері мақта мен жүнмен жұмыс істеді. 1811 жылы 150-ге жуық қызметкер жұмыс істеді, олардың арасында балалар мен мұқтаж еңбекшілер де болды. 1812 жылғы соғыс аяқталғаннан кейін эмбарго алынып тасталды, мақта бағасы төмендеді. 1815 жылдың 13 желтоқсанында ең ірі фабрикадағы өрттің салдарынан оны қайта жаңарту мен қалпына келтіруге он жыл уақыт кетті. Фабрика сумен жұмыс істейтін тоқыма станоктарымен қайта іске қосылды және үш фабрикалық ғимаратқа дейін кеңейтілді. Бірақ 1887 жылы мата бағасының тағы да төмендеуіне байланысты жабылды. Дикисвилл (Гвинс-Фоллс) қаласының тұрғыны Уильям Д. Дики 1887 жылы фабриканы сатып алып, оны W. J. Dickey and Sons деп атады, ал фабрикаға Америкада мақта иіруді бастаған алғашқы әйелдің құрметіне «Оелла» деген ат берді. Оелла тарихи ауданына 19 ғасырға тән жұмысшылардың тұрғын үйлерінен және 19 ғасырдың соңында салынған бір шіркеуден тұратын ауыл кіреді. 20 ғасырға тән жалғыз ғимарат – 1919 жылы 1918 жылғы өрттен кейін қайта салынған W. J. Dickey Company Mill. Кейіннен бұл зауыт қаланың қажеттіліктері үшін пайдаланылды. 1812 жылы Максимилиан Годфрой салған суретте тас ғимараттардың көп бөлігі көрсетілген. Кірпіштен салынған үйлер 19 ғасырдың ортасында, ал ағаштан жасалған ғимараттар ғасырдың соңында салынған. Оелла методистік шіркеуі – солтүстік-шығыс бұрышында мұнарасы бар қарапайым ағаш ғимарат, ол кейін кеңселерге айналдырылды. Патапско өзені 1972 жылға дейін электр энергиясын өндіру үшін пайдаланылды, бірақ «Агнес» дауілінен электр стансасы суға батты. Сол жылы Дики компаниясы өндірісті тоқтатты. 1976 жылы ол Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді. Балтимор округінің демалыс және саябақтар департаменті 1998 жылдың 9 маусымында ашылған саябақты басқарады. Археологиялық қазбалар мен кең табиғат жолдары бар бұл саябақ – АҚШ-тағы ең ірі африкалық американдық тарихи орын. Саябақтың басты мақсаты – Баннекердің еңбектерін көрсететін мұражай.

Геология

Оелла – Оелла формациясының типтік орны, қалыптасуы кейінгі протерозой немесе ерте кембрий кезеңіне жататын тақтатас.