Кіріспе

Теңіз анемондарының түрлері

Агрегациялық анемон (Anthopleura elegantissima), немесе клоналды анемон, Солтүстік Американың Тынық мұхиты жағалауындағы тасты, толқынмен жуылатын жағалауларда ең көп кездесетін теңіз анемонының түрі болып табылады. Бұл книдарий зооксантелла деп аталатын эндосимбиотикалық балдырларды қонақтандырады, олар суаралық аймақтағы біріншілік өнімділікке маңызды үлес қосады. Агрегациялық анемон – қоңыраулы балдырлармен симбиозды зерттеу үшін үлгі ретінде пайдаланылады.

Сипаттама

Агрегациялық анемондардың полиптері ауыз дискісінің шетінде үш немесе төрт қатарға орналасқан, шамамен 100 тікшемен, ауыз дискісі бойынша сегіз сантиметрге дейін жетеді. Көбінесе олар зәйтүннен ашық жасыл түске дейін (қатысты алғашқы симбионт түрлеріне байланысты) болып келеді, ал тікшелерінің ұштары қызғылт түсті. Фотосинтездік активті сәулеленудің (ФАС) жетіспейтін микроорталарда, мысалы, кеме тіректерінің астында немесе үңгірлерде тіршілік ететіндерде симбионттар болмайды және олар ақшыл сарыдан ақ түске дейін болады.

Ауқым

Солтүстік Американың Тынық мұхитының жағалауы, Аляскадан (АҚШ) бастап Мексиканың Баха-Калифорниясына дейін. Көбінесе тыныш суларда кездеседі.

Өмірбаян

Бұл анемон түрі жыныстық және жыныстық емес жолмен көбейе алады. Ересек анемондар суға гаметаларын шығарады, олар бірігіп генетикалық жағынан ерекше жеке тұлғаларды құрайды, олар таяздағы тастарға қоныстанады. Бұл генетикалық ерекше жеке тұлға кейін екіге бөліну арқылы көбейе алады. Кейбіреулер мұны нағыз көбею емес, өсудің бір түрі деп санайды. Екіге бөліну көбінесе күзде азық-түліктің азаюынан туындайды және жазда жыныстық көбеюден кейін жүзеге асады. Уақыт өте келе, бір жеке тұлғадан генетикалық жағынан бірдей полиптердің үлкен колониясы пайда болады. Осылай өсуге қабілеттілігінің арқасында колонияның генетикалық бірлігі экологиялық уақыт өлшемі бойынша өлімсіз болуы мүмкін.

Фотосинтездік симбиоз

Агрегациялық анемондар полиптерінің ұяларында, ауыздық дискісінде және бағанында эндосимбиотикалық, фотосинтездік балдырларды қонақтайды. Хлорофиттен басқа, симбиодинийдің екі түрі, S. muscatinei және S. californium анемонда мекендейді. Бұл балдырлар көбінесе зоосантеллалар (динофлагеллалар) және зоохлореллалар (хлорофиттер) деп аталады, және көптеген полиптер өз тіндерінде бірнеше түрлі балдырларды бір уақытта қонақтай алады. Әр балдырдың кездесу жиілігі анемонның өмір сүретін ортасының температурасы мен жарық режимімен анықталады. Зоохлореллалар, әдетте, зоосантеллаларға қарағанда жоғары ендіктерде және тереңірек жағалау аймақтарында кездеседі. Анемонда мекендейтін зоосантелланың екі түрінің ішінде, S. californium суық температураға төзбеушілігіне байланысты Оңтүстік Калифорниямен ғана шектеледі, ал S. muscatinei температура мен сәулелену деңгейінің кең диапазонына төзімді. Бұл организмдердің өзара пайдалы қарым-қатынасы әр серіктестің бейімделуін талап етеді. Балдыр симбионттары бейорганикалық көміртекті серіктестердің екеуі де пайдалана алатын көмірсуларға айналдырады және осы процесте жануар-қожайынға оттегін бөліп шығарады. Балдырларды қонақ ету үшін анемон, фотосинтез процесін қамтамасыз ету үшін жасуша ішіндегі фотосинтездік қонақтарына шоғырланған көмірқышқыл газын, сондай-ақ фотосинтездік белсенді сәулеленуді (PAR) ұсынуы керек. Бұл симбиоздық организмді эвфотикалық ортаға шектейді және жоғары деңгейдегі ультракүлгін сәулеленуге (УКЗ) тұрақты түрде тозуын қажет етеді. Потенциалды зиянды УКЗ-ден қорғау үшін балдырлар микоспоринге ұқсас амин қышқылдарын (МАА) береді, олар өздері мен қожайын үшін күннен қорғаныш ретінде әрекет етеді. Анемондар өз кезегінде, реактивті оттегінің тудыратын окислик стрестен қорғайтын супероксид дисмутазалар деп аталатын антиоксиданттарды өндіреді.

Колониялар арасындағы агонизм

Агрегациялық анемон басқа генетикалық ерекшелігі бар жекелеген анемонға қарсы агрессивті мінез танытады. Бір текті полиптерден тұратын колония, егер басқа генетикалық колониямен кездессе, аумақтық шайқасқа түседі. Агрегациялық анемондарда басқа колониялардың өз кеңістігіне жақындауына кедерес келтіру үшін арнайы акроргаги деп аталатын сымдары болады. Полип, өзіне тең емес полипке физикалық жақын келгенде, акроргагиін созып, нематоциттер деп аталатын уландыратын жасушаларымен қарсы анемонға шабуыл жасайды. Шабуылдаушы анемонның акроргагиінен қалған эктодерма мен нематоциттердің "қабығы" қарсы жақ анемонының тіндерінің некрозына себеп болады. Жағалаудан алынып, зертханаға жеткізілген тастағы екі колонияны зерттеу нәтижесінде, көршілес колониялар арасындағы жағдайлар толқындарға байланысты екені анықталды. Су резервуарға құйылғанда, жауынгер полиптер акроргагиін кеңейтіп, дене ұзындығын үш есеге арттырып, колониялар арасындағы бос тасқа қарай созыла бастады. Кейде бір колониядан шыққан полип екі колония арасындағы кеңістікке өтіп, барлаушы рөлін атқарады, содан кейін екінші колонияның жауынгер полиптері оған шабуыл жасайды. Барлаушы полип жеткілікті уланса, өз колониясына оралғанда, оның теңдес полиптерінен де шабуыл көреді. Шабуылға ұшыраған барлаушының акроргагилік қабықпен колонияға оралуы, колонияның ішкі бөлігіне көршілес колониялардың болуын және олардың ерекшеліктерін жеткізуге мүмкіндік береді.

Жыртқыш жануарлар

Агрегациялық анемонның белгілі бірнеше жыртқыштарына Aeolidia papillosa түріндегі жалаңаш бұтақ, былғары жұлдыз және мохбас балықтары жатады.