Кіріспе
Камерунның ағылшын тіліндегі креол тілі – Камерун пиджин ағылшын тілі немесе Камерун креол тілі (Cameroonian Creole, West Coast) – Камерунның тілдік түрі. Оны Камток («Камерун тілі») деп те атайды. Ол негізінен Солтүстік-Батыс және Оңтүстік-Батыс ағылшын тілді аймақтарында қолданылады. Қазіргі уақытта бес түрі танылған: Графи Камток – шөпте өсірушілердің арасында қолданылатын түрі, оны көбінесе «Графи Тіл» деп атайды. Литургиялық Камток. Бұл түрді католик шіркеуі үштен төрт ғасыр бойы қолданып келеді. Франкофондық Камток. Бұл түр қазір негізінен Дуала, Нконгсамба, Бафусам және Яунде қалаларында, сондай-ақ француз тілінде сөйлейтін емес, ағылшын тілділермен сөйлесетін француз тілділер қолданады. Лимбе Камток. Бұл түр негізінен оңтүстік-батыс жағалау аймағында, бұрын Виктория деп аталған, қазір Лимбе портының маңында қолданылады. Бороро Камток. Бұл түр Бороро мал саудагерлерінің арасында кең таралған, олардың көпшілігі Нигерия мен Камерун арқылы саяхаттайды. Камерун пиджин ағылшын тілі – ағылшын тіліне негізделген креол тілі. Камерундықтардың шамамен 5%-ы осы тілді ана тілі ретінде қолданады, ал халықтың шамамен 50%-ы оны қандай да бір формада қолданады. «Камерун пиджині», «Камерун пиджин ағылшын тілі», «Камерун креол тілі» және «Камток» терминдері – Камерундықтар Камерун пиджин ағылшын тілі деп атағанның синонимдері. Көптеген сөйлеушілер бұл тілдің стандартты ағылшын тілінен ерекшеленетінін білмейді. Бұл Батыс Африка пиджин ағылшын тілінің бір түрі. Бұл тіл 200 жылдан астам уақыттан бері елде белсенді түрде қолданылып келеді. Ол құл саудасы кезеңінде (1440 жылдан 1800 жылдардың басына дейін) пайда болды. Камерунға ағылшын тілі келгенге дейін бұл тіл пайда болған: 1845 жылы Камерунға алғаш келген баптист миссионерлері ағылшын тілінде білім беруді енгізген кезде, олар пиджин тілін үйренуге мәжбүр болды. Бірнеше онжылдықтан кейін, неміс аннексиясы кезінде (1884–1914), пиджин тіліне неміс билігі тыйым салуға қарсылық көрсетті. Ол неміс плантацияларында және кәсіпорындарында, алыс аймақтардан келген және әртүрлі жергілікті тілдерде сөйлейтін мәжбүрлі жұмысшылар қолданған уақытша тіл ретінде кеңінен таралды. Уақыт өте келе ол базарларда қолданыла бастады, ал баптист миссионерлері оны өздерінің миссионерлік қызметтерінде қолданды. Көп жылдар бойы ол мектеп аулаларында, кампустарда және саяси науқандарда қолданылып келді, ал бүгінде ол бұқаралық ақпарат құралдарында да қолданылуда. (Оның тілдік ерекшеліктері мен Камерун тілдік ортасындағы орны туралы толық сипаттама үшін, мысалы, Kouega 2007 және 2008 жұмыстарын қараңыз).
Cameroonian Pidgin English, or Cameroonian Creole (, from West Coast), is a language variety of Cameroon. It is also known as Kamtok (from 'Cameroon talk'). It is primarily spoken in the North West and South West English speaking regions. Five varieties are currently recognised:
Grafi Kamtok, the variety used in the grassfields and often referred to as 'Grafi Talk'. Liturgical Kamtok. This variety has been used by the Catholic Church for three quarters of a century. Francophone Kamtok. This variety is now used mainly in towns such as Douala, Nkongsamba, Bafoussam and Yaoundé, and by francophones talking to anglophones who do not speak French. Limbe Kamtok. This variety is spoken mainly in the southwest coastal area around the port that used to be called Victoria and is now Limbe. Bororo Kamtok. This variety is spoken by the Bororo cattle traders, many of whom travel through Nigeria and Cameroon. Cameroonian Pidgin English is an English based creole language. Approximately 5% of Cameroonians are native speakers of the language, while an estimated 50% of the population speak it in some form. The terms "Cameroonian Pidgin", "Cameroonian Pidgin English", "Cameroonian Creole" and "Kamtok" are synonyms for what Cameroonians call Cameroon Pidgin English. Many speakers are unaware that this language is different from Standard English. It is a variety of West African Pidgin Englishes spoken along the coast from Ghana to Cameroon. It is a vehicular language that has been in active use in the country for over 200 years. It came into being in the Slave Trade Years (1440 to early 1800s). It preceded English in Cameroon: the first Baptist missionaries who arrived in Cameroon in 1845 and introduced formal education in English, had to learn Pidgin. A few decades later during the German annexation period (1884–1914), Pidgin resisted a German ban. It took flight when it became a makeshift language used in German plantations and undertakings by forced labourers who were drawn from the hinterland and who spoke different indigenous languages. With time it passed into use in the market place, and was adopted by Baptist missionaries as the language of their evangelical crusade. For many years, it has been used on school playgrounds and campuses and in political campaigns, and today it is forcing its way into spoken media. (For a comprehensive description of its linguistic features and its place in the language ecology of Cameroon, see amongst others, Kouega 2007 and 2008).
Көптік белгілері
Пиджин тілінде, ағылшын тілінен өзгеше, есімдердің көпше түрін көрсету үшін соңына 's' жалғауы қосылмайды. Оның орнына 'dem' немесе 'ndem' қолданылады. Мысалы: The boy dem di cam – Балалар келеді.
'dem' or 'ndem' e. g.: The boy dem di cam The boys are coming.