Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Cistaceae тұқымдасына жататын гүлді өсімдіктер түрі.
Species of flowering plants in the rock rose family Cistaceae
Cistus ladanifer – Cistaceae тұқымдасына жататын гүлді өсімдік. Ол Жерорта теңізінің батыс аймағына тән. Жиі қолданылатын атаулары: ладан ағашы, лабданум.
Cistus ladanifer is a species of flowering plant in the family Cistaceae. It is native to the western Mediterranean region. Common names include gum rockrose, labdanum,
Сипаттама
Бұл - биік және кең өсетін бұта. Жапырақтары мәңгі жасыл, сүйірленген (ланцет тәрізді), ұзындығы 3–10 см, ені 1–2 см, жоғары жағы қою жасыл, ал төменгі жағы ашық жасыл. Гүлдері 5–8 см диаметрлі, 5 қағаз тәрізді ақ жапырақтан тұрады, көбінесе түбінде қызыл немесе қоңыр дақ болады, сары аталықтар мен аналықтармен қоршалған. Бүкіл өсімдіктің иісті шайырдың жабысқақ шырынымен қапталғаны, ол лабданумның көзі болып табылады және дәрі-дәрмек және парфюмерияда қолданылады.
It is a shrub growing tall and wide. The leaves are evergreen, lanceolate, 3–10 cm long and 1–2 cm broad, dark green above and paler underneath. The flowers are 5–8 cm diameter, with 5 papery white petals, usually with a red to maroon spot at the base, surrounding the yellow stamens and pistils. The whole plant is covered with the sticky exudate of fragrant resin, the source of labdanum, used in herbal medicine and perfumery.
Экология
C. ladanifer, әсіресе Жерорта теңізі климатына өте жақсы бейімделген, ұзақ жазғы құрғақшылықты да, суық ауа райын да төтеп бере алады. Бұл өте агрессивті өсімдік, ол Испанияның орталық таулы аймақтарындағы және Португалияның көп бөлігіндегі бұрынғы егістік жерлер мен жайылымдардың көп бөлігін жаба алды. Испан тілінде ол "жабысқақ бұта" деген мағына беретін "жара прингоса" деп аталады. Португал тілінде ол "эстева" деп аталады. Оның Boletus edulis, Boletus rhodoxanthus және Laccaria laccata түрлерімен микоризалық байланыста екені анықталды.
C. ladanifer is particularly well suited to the Mediterranean climate, standing both long summer droughts and cold weather. It is an extremely aggressive plant which has taken over much of former farmland and grasslands in the mountain regions of central Spain and much of southern Portugal. In Spanish it is known as Jara pringosa meaning "sticky shrub". In Portuguese it is known as "esteva". It has been found to have mycorrhizal associations with Boletus edulis, Boletus rhodoxanthus, and Laccaria laccata.
Жүйелілік
C. ladanifer-дің Солтүстік Африка, Иберия түбегі және Оңтүстік Францияда кеңінен таралуы және морфологиялық әртүрлілігі нәтижесінде үш түрше (subsp.) анықталды: ladanifer, sulcatus және africanus.
The wide distribution and morphological variation of C. ladanifer across northern Africa, the Iberian Peninsula, and southern France has resulted in the recognition of three sub species: subspp. ladanifer, sulcatus, and africanus.
Кіші түрлер
C. ladanifer subsp. ladanifer — Иберия түбегіне, Францияға, Мароккоға және Балеар аралдарына ендемик. C. ladanifer subsp. mauritianus Pau & Sennen — Марокко, Алжир және Испанияның оңтүстігінде (Малага провинциясы) ендемик. C. ladanifer subsp. sulcatus Demoly, син. C. palhinhae Ingram — Португалияның батыс жағалауына ендемик.
C. ladanifer subsp. ladanifer — Endemic to the Iberian Peninsula, France, Morocco and the Balearic Islands. C. ladanifer subsp. mauritianus Pau & Sennen — Endemic to Morocco, Algeria and southern Spain (Málaga Province). C. ladanifer subsp. sulcatus Demoly, syn. C. palhinhae Ingram — Endemic to western coastal Portugal.
Қолданылуы
Бұл танымал сәндік өсімдік, күшті шайыр иісі бар жапырақтары мен көзге түсетін гүлдері үшін өсіріледі. Оның жапырақтарынан лабданом деп аталатын хош иісті май алынады, ол парфюмерияда, әсіресе иістің сақталуын қамтамасыз ету үшін қолданылады. (Опиумтың тағы бір атауы – "Laudanum" (лаудан) екенімен шатастырмаңыз). Бұл өсімдік Корольдік бау-бақша қоғамының Бау-бақшалық еңбек сіңіргені үшін марапатталды.
It is a popular ornamental plant, grown for its strongly resin scented foliage and conspicuous flowers. Its leaves yield a fragrant oleoresin known as labdanum, used in perfumes, especially as a fixative. (Not to be confused with "Laudanum", another name for tincture of opium). This plant has gained the Royal Horticultural Society's Award of Garden Merit.