Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
АҚШ доллары монетасы (1878–1904, 1921, 2021 – қазіргі уақытқа дейін)
U. S. dollar coin (1878–1904, 1921, 2021–present)
Америка Құрама Штаттары доллары монетасы
the United States dollar coin
Морган доллары – 1878 жылдан 1904 жылға дейін, 1921 жылы және 2021 жылдан бастап коллекциялық монета ретінде қайтадан шығарылған АҚШ доллары монетасы. Бұл 1873 жылғы Монета заңы қабылданғаннан кейін, күміс ақшаның еркін соғуы мен бұрынғы үлгінің – «Отырған Тәуелсіздік» долларының өндірісі тоқтатылғаннан бергі алғашқы стандартты күміс доллар болды. Оның құрамында 90% таза күмістен 412,5 трой унция (немесе таза күміс) бар. Монета авторлық құқығының иесі, АҚШ монетаханасының граверінің көмекшісі Джордж Т. Морганның есімімен аталады. Монетаның бет жағында Анна Уилесс Уильямс салған Тәуелсіздікті бейнелейтін профильдік портрет бейнеленген, ал арт жағында кең жайылған қанаттары бар бүркіт суреттелген. Монета таңбасы, егер болса, «Доллар» деген сөздің ішіндегі D және O әріптерінің үстінде орналасқан. Доллар Блэнд-Эллисон заңымен бекітілді. 1873 жылғы заң қабылданғаннан кейін, кеншілер күмістің еркін соғуының қалпына келтірілуі үшін лобби жасады, бұл монетахананың оған ұсынылған барлық күмісті қабылдап, монетаға айналдыруын талап ететін еді. Оның орнына Блэнд-Эллисон заңы қабылданды, ол қазынаға әр ай сайын доллармен айналымға шығарылатын екі мен төрт миллион долларлық күміс сатып алуды міндеттеді. 1890 жылы Блэнд-Эллисон заңы Шерман күміс сатып алу заңымен жойылды, ол қазынаға әр ай сайын күміс сатып алуды талап етті, бірақ күміс долларын бір жыл ғана соғуды талап етті. Бұл заң 1893 жылы қайтадан күшін жойды. 1898 жылы Конгресс Шерман күміс сатып алу заңы бойынша сатып алынған барлық қалған күміс баллондарын күміс долларына айналдыруды талап ететін заң жобасын мақұлдады. 1904 жылы күміс қоры таусылғанда, Морган долларын соғу тоқтатылды. 1918 жылы қабылданған Питтман заңы миллиондаған күміс долларды балқытып, қайта соғуға рұқсат берді. Заңға сәйкес, Морган доллары 1921 жылы бір жылға қайтадан соғылды. Сол жылы дизайн «Бейбітшілік» долларымен ауыстырылды. 1960 жылдардың басында қазынашылықтың сақтау орындарында бастапқы қаптарындағы, айналымға шығарылмаған Морган долларының көп мөлшері табылды, оның ішінде бұрын сирек деп есептелген үлгілер де болды. Жеке тұлғалар оларды номиналды құнымен жаппай сатып ала бастады, содан кейін оларды жинау арқылы айналымнан алып тастады, нәтижесінде қазына күміс сертификаттарды күміс монетаға айырбастауды тоқтатты. 1970 жылдары қазынашылық Карсон-Сити монетаханасындағы күміс долларды жалпы қызметтер басқармасы арқылы сатуды жүзеге асырды. 2006 жылы Морганның арт жағындағы дизайны ескі Сан-Франциско монетаханасының құрметіне шығарылған күміс долларда қолданылды. АҚШ монетаханасы 2021 жылы Морган долларын қайтадан соға бастады, бастапқыда дизайнның соңғы қолданылуының 100 жылдығын тойлау мақсатында, содан кейін 2023 жылдан бастап жыл сайынғы шығарылым ретінде.
The Morgan dollar is a United States dollar coin minted from 1878 to 1904, in 1921, and beginning again in 2021 as a collectible. It was the first standard silver dollar minted since the passage of the Coinage Act of 1873, which ended the free coining of silver and the production of the previous design, the Seated Liberty dollar. It contained 412.5 Troy grains of 90% pure silver (or of pure silver). The coin is named after its designer, United States Mint Assistant Engraver George T. Morgan. The obverse depicts a profile portrait representing Liberty, modeled by Anna Willess Williams, while the reverse depicts an eagle with wings outstretched. The mint mark, if present, appears on the reverse above between D and O in "Dollar". The dollar was authorized by the Bland–Allison Act. Following the passage of the 1873 act, mining interests lobbied to restore free silver, which would require the Mint to accept all silver presented to it and return it, struck into coin. Instead, the Bland–Allison Act was passed, which required the Treasury to purchase between two and four million dollars' worth of silver at market value to be coined into dollars each month. In 1890, the Bland–Allison Act was repealed by the Sherman Silver Purchase Act, which required the Treasury to purchase of silver each month, but only required further silver dollar production for one year. This act, once again, was repealed in 1893. In 1898, Congress approved a bill that required all remaining bullion purchased under the Sherman Silver Purchase Act to be coined into silver dollars. When those silver reserves were depleted in 1904, the Mint ceased to strike the Morgan dollar. The Pittman Act, passed in 1918, authorized the melting and recoining of millions of silver dollars. Pursuant to the act, Morgan dollars resumed mintage for one year in 1921. The design was replaced by the Peace dollar later the same year. In the early 1960s, a large quantity of uncirculated Morgan dollars in their original bags were discovered in the Treasury vaults, including issues once thought rare. Individuals began purchasing large quantities of the pieces at face value and then removed them from circulation through hoarding, and eventually the Treasury ceased exchanging silver certificates for silver coin. Beginning in the 1970s, the Treasury conducted a sale of silver dollars minted at the Carson City Mint through the General Services Administration. In 2006, Morgan's reverse design was used on a silver dollar issued to commemorate the old San Francisco Mint building. The US Mint began striking Morgan Dollars again in 2021, initially as a commemorative to celebrate the 100th anniversary of the conclusion of the design's final usage, then as an annual release starting in 2023.
Өмірбаян
1873 жылы Конгресс төртінші монета заңын қабылдады, ол күміс шынжырларын қолданудан шығару арқылы АҚШ-та биметалдық стандартты тиімді тоқтатты. Монета заңын қабылдауға дейін күміс металлын монета айналысына әкеліп, шағын төлем үшін заңды төлем құралына айналдыруға болады. Мұндай жүйе болғанда, күміс өндірушілер күміс долларды номиналды құны күміс доллардың ішкі құнынан төмен болғанда долларға айналдырып, пайда таба алатын, ақша айналымын арттырып, инфляция тудыратын еді. Заң стандартты күміс доллардың (сол кезде Кристиан Гобрехт жасаған Отырған Тәуелсіздік доллары) өндірісін тоқтатты және Шығыста мексикалық долларлармен бәсекелесу үшін күміс сауда долларын шығаруды көздейді. Заңға сәйкес, күміс өндірушілерге металды монета айналысына әкелуге рұқсат етілді, содан кейін оны таяқшаларға құюға немесе шағын төлем үшін жаңадан бекітілген сауда долларларына айналдыруға болады. Сауда доллары бастапқыда заңды төлем құралы мәртебесіне ие болды, бірақ 1876 жылы металл өндірушілерге күмісті сауда долларына айналдыру арқылы пайда табуға жол бермеу үшін бұл мәртебе алынып тасталды. Монета заңында белгіленген еркін монета айналысына шектеулер бастапқыда кеншілер тарапынан аз қарсылыққа тап болды, бірақ АҚШ-тың батысындағы кен өндірісінің өсуіне байланысты күмістің бағасы күрт төмендеді. Банкирлер, өндірушілер және фермерлер де наразылық білдірді, олар ақша айналымының артуы оң әсер етеді деп ойлады. 1873 жылғы үрейден кейін доллардың құнын көтеру үшін күміс ақшаны тегін (немесе «еркін күміс») айналымға шығаруды талап ететін топтар құрылды. 1876 жылдан бастап, Өкілдер палатасына күміс ақшаны еркін айналымға қайтару мақсатымен бірнеше заң жобалары енгізілді. Мұндай заң жобаларының бірі Миссури штатынан демократ өкілі Ричард П. Блэнд ұсынған, ол 1876 жылдың күзінде қабылданды. Айова штатынан республикалық сенатор Уильям Б. Эллисон Сенатта заңға маңызды түзетулер енгізді. Палата заң жобасы еркін күміске рұқсат берді; Эллисонның түзетулерінің бірі осы ережені жойды. Осы түзету АҚШ тарихында алғаш рет күміс сертификаттарын шығаруға мүмкіндік берді. Заң жобасына президент Рутерфорд Б. Хейз вето қойды. 2021 жылы MS 67 сапасындағы 1893 S Morgan доллары 2,086,875.00 АҚШ долларына сатылды.
In 1873, Congress enacted the Fourth Coinage Act, which effectively ended the bimetallic standard in the United States by demonetizing silver bullion. Prior to enactment of the Coinage Act, silver could be brought to the mints and coined into legal tender for a small fee. With such a system in place, bullion producers could have silver coined into dollars when the intrinsic value of a silver dollar was lower than the face value, thus making a profit, flooding the money supply and causing inflation. The act ended production of the standard silver dollar (then the Seated Liberty dollar, as designed by Christian Gobrecht) and provided for mintage of a silver trade dollar, which was intended to compete with Mexican dollars for use in the Orient. Under the act, bullion producers were allowed to bring bullion to the mints in order to be cast into bars or coined into the newly authorized trade dollars for a small fee. Trade dollars initially held legal tender status, but it was revoked in 1876 to prevent bullion producers from making a profit by coining silver into trade dollars when the value of the metal was low. The restrictions on free coinage laid out in the Coinage Act initially met little resistance from mining interests until the price of silver declined rapidly due to increased mining in the Western United States. Protests also came from bankers, manufacturers and farmers, who felt an increased money supply would have a positive impact. Groups were formed that demanded the free coinage of silver (or "free silver") in order to inflate the dollar following the Panic of 1873. Beginning in 1876, several bills were introduced in the House of Representatives in an effort to resume the free coinage of silver. One such bill introduced into the House by Democratic Representative Richard P. Bland of Missouri was passed in the fall of 1876. Republican senator William B. Allison of Iowa added important amendments to the bill in the Senate. The House bill allowed Free Silver; one of Allison's amendments struck that provision. This same amendment allowed for the issuance of silver certificates for the first time in United States history. The bill was vetoed by President Rutherford B. Hayes. In 2021 an 1893 S Morgan dollar in MS 67 sold for US$2,086,875.00.
Шерман күміс сатып алу туралы заң, 1893 жылғы үрей
Морган долларының соғылуы 1890 жылғы 14 шілдеде Шерман күміс сатып алу заңы қабылданғанға дейін салыстырмалы түрде тұрақты болды. Огайо штатының сенаторы және бұрынғы Қаржы министрі Джон Шерманның авторлық құқығына жататын заң, Қаржы министрлігін әр ай сайын сатып алынатын күміс көлемін арттыруға міндеттеді. Заңды қолдаушылар күміс көлемінің артуы инфляцияға алып келіп, елдің шаруаларын қолдауға көмектеседі деп сенді. Бұл заңға кеншілер де қолдау көрсетті, себебі мұндай ірі сатып алу күмістің бағасын көтеріп, олардың табысын арттырады. Заң күміс сатып алуды шексіз талап ететін болғанымен, 1891 жылға дейін Ақша соғу орталығы ай сайын 2,000,000 күміс доллар соғуы керек екенін қарастырды. Қаржы министрлігінде күміс доллардың қоры жеткілікті болғандықтан, 1892 жылдан бастап доллар соғу көлемі күрт төмендеді. Доллар соғылғаннан кейін қалған күміс теңгелер, ширек және жарты доллар соғуға пайдаланылды. 1893 жылдың басында Филадельфия және Рединг темір жолы және Ұлттық арқан компаниясы сияқты бірнеше өнеркәсіптік фирмалар банкротқа ұшырады. Бұл оқиға үлкен қызығушылық тудырды, ал 1962 жылдың қарашасы мен 1964 жылдың наурызы аралығында миллиондаған Морган және Бейбітшілік доллары жалпы жұртшылыққа сатылды. Күміс сертификаттарын күміс долларына айырбастауға деген сұраныс соншалықты үлкен болды, тіпті Вашингтон қаласындағы Қаржы министрлігі алдында ұзын кезегілер пайда болды. АҚШ Қаржы министрлігінің қоймаларында бұрын белгісіз болған, 2,8 миллионнан астам Карсон-Сити күміс долларын қамтитын монета қаптары табылды. Морган доллары 2021 жылдың мамыр айында сатуға түсті және 45 минут ішінде АҚШ Ақша соғу орталығының веб-сайтында сатылып кетті, әртүрлі монета соғу орындарына байланысты тапсырыс беру мерзімі белгіленді. Бейбітшілік доллары сол жылдың соңында қол жетімді болды. Әрбір монета 2021 жылдың қазан айында жеткізілді. Бұл монеталарға деген жоғары сұраныс АҚШ Ақша соғу орталығының тапсырыс беру тәртібіне қатысты дауларға әкеп соқты және жоспарланған шығарылым күндерін кешіктірді. 2021 жылғы Морган доллары Филадельфияда (монета белгісі жоқ), Денверде (D) және Сан-Францискода (S) соғылды. Филадельфияда соғылған долларлардың үштен екісінде қазір жұмыс істемейтін Карсон-Сити (CC) және Нью-Орлеан (O) монета соғу орындарының «жеке белгілері» болды. 2021 жылғы Бейбітшілік долларында монета белгісі болмады және ол тек Филадельфияда ғана соғылды. CC және O долларынан туындаған хаос салдарынан, қалған долларлар үшін үй шаруашылығының тапсырыс лимиті 10-нан 3-ке дейін төмендетілді. АҚШ Ақша соғу орталығы бастапқыда 2022 жылға және одан кейін Сан-Францискода (S) сынақ аяқтаумен Морган және Бейбітшілік доллары бағдарламасын жалғастыруды жоспарлаған, бірақ 2022 жылдың 14 наурызында жоспарланған 2022 жылғы шығарылымдар «жеткізу тізбегі, өндірістік қуат және тасымалдау логистикасы» мәселелеріне және күмістің бағасының өсуіне байланысты тоқтатылғанын хабарлады, 2023 жылы бағдарламаны қайта бастау жоспарлануда. 2023 жылға арналған АҚШ Ақша соғу орталығы Морган долларын үш түрде шығару жоспарларын жариялады: айналымға шығарылмаған, Филадельфия монета соғу орталығында монета белгісіз соғылған, 275 000 монетаның лимиті; Сан-Франциско монета соғу орталығында S монета белгісімен соғылған, 400 000 монетаның лимиті; және кері сынақ, Сан-Франциско монета соғу орталығында S монета белгісімен соғылған, 250 000 монетаның лимитімен Бейбітшілік доллары бар 2 монетадан тұратын жиынтықтың бөлігі ретінде шығарылды. 2023 жылғы айналымға шығарылмаған Морган доллары АҚШ Ақша соғу орталығы 2023 жылдың 13 шілдесінде шығарды және шығарылған күні сатылып кетті.
Mintage of the Morgan dollar remained relatively steady until the passage of the Sherman Silver Purchase Act on July 14, 1890. The act, authored by Ohio senator and former Treasury secretary John Sherman, forced the Treasury to increase the amount of silver purchased to each month. Supporters of the act believed that an increase in the amount of silver purchased would result in inflation, helping to relieve the nation's farmers. The act also received support from mining interests because such large purchases would cause the price of silver to rise and increase their profits. Despite the Act's requiring large purchases of silver indefinitely, it provided that the Mint must coin 2,000,000 silver dollars each month only until 1891. Since the Treasury already had a surplus of silver dollars, minting of dollars dropped sharply beginning in 1892. The silver that remained after mintage of the dollars was used to mint dimes, quarters and half dollars. Beginning early in 1893, a number of industrial firms, including the Philadelphia and Reading Railroad and the National Cordage Company went bankrupt. This incident triggered huge interest, and between November 1962 and March 1964, millions of Morgan and Peace dollars were sold to the general public. The demand to exchange silver certificates for silver dollars was so great that lines formed outside of the Treasury Building in Washington, D. C. Some people in line were pushing wheelbarrows. The U. S. Treasury discovered previously unknown mint bags in its vaults containing slightly more than 2.8 million Carson City silver dollars. Morgan Dollars were made available for purchase in May 2021, and sold out on the U. S. Mint website in 45 minutes, and had a staggered order window based on the different mint marks. Peace Dollars were available beginning later in the same year. Each coin shipped in October 2021. High demand of these coins led to controversy over U. S. Mint ordering procedures and resulted in delays from the originally intended release dates. The 2021 Morgan Dollars were minted in the active mints of Philadelphia (no mint mark), Denver (D), and San Francisco (S). Two thirds of the Philadelphia minted dollars contained "privy marks" for the now defunct Carson City (CC) and New Orleans (O) mints. The 2021 Peace Dollars had no mint mark and were only minted in Philadelphia. After the chaos caused by the CC and O dollars, the Household Order Limit was reduced from 10 to 3 for the remainder of the dollars. The US Mint originally decided to continue the Morgan and Peace Dollar program for 2022 and beyond minted in San Francisco (S) with a proof finish, but on March 14, 2022, announced that the planned 2022 releases had been scrapped due to "supply chain issues, production capacity and shipping logistics", and the rising price of silver, with plans to resume the program in 2023. For 2023, the US Mint announced plans to release Morgan Dollars in three finishes: Uncirculated, minted by the Philadelphia Mint with no mint mark, 275,000 mintage limit; Proof, minted by the San Francisco Mint with an S mint mark, 400,000 mintage limit; and Reverse Proof, released as part of a 2 coin set with a Peace Dollar, minted by the San Francisco Mint with an S mint mark, 250,000 mintage limit. The 2023 Uncirculated Morgan Dollar was released by the US Mint on July 13, 2023, and sold out on the first day of issue.