Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ла Юнион провинциясындағы муниципалитет, Филиппин
Municipality in La Union, Philippines
Нагилян, ресми түрде Нагилян муниципалитеті (; ) – Филиппиннің Ла Юнион провинциясындағы 1-сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 52 189 адамды құрайды. Нагилян Багио қаласынан Нагилян тас жолы арқылы, провинциялық орталық Сан-Фернандодан және Маниладан орналасқан.
Naguilian, officially the Municipality of Naguilian (; ), is a 1st class municipality in the province of La Union, Philippines. According to the 2020 census, it has a population of 52,189 people. Naguilian is from Baguio via the Naguilian Road, from the provincial capital, San Fernando, and from Manila.
Тарих
Бастапқыда Пангсинан провинциясындағы Бауангтың бір бөлігі болған Нагилиан өз атын "Nag ili an dagiti gan ganaet" деген илоко тіліндегі фразадан алған, бұл фразаның мағынасы – "басқа жерлерден келген адамдардың қоныстану орны". Ол "ili" илоко түбір сөзінен қалыптасқан, яғни "қала" деген мағынаны білдіреді, кейіннен бұл сөз "Нагилиан" деп өзгертілген. Нагилианның Бауангтан бөлінуі 1839 жылы Нагилиан католик шіркеуінің 100 жылдығымен бірге болды. 1850 жылы Корольдік жарлық арқылы Ла-Унион құрылғанда, Нагилиан провинция құрамына кірген он екі (12) қаланың бірі болды.
Originally a part of Bauang in the province of Pangasinan, Naguilian derived its name from the Iloko phrase “Nag ili an dagiti gan ganaet” meaning “a place where people from other places come to stay”. It is formed from the Iloko root word “ili” meaning “town” which was later modified as “Naguilian”. Its separation from Bauang coincided with the centennial celebration of the Catholic Church of Naguilian in 1839. When La Union was created by a Royal Decree in 1850, Naguilian was one of the twelve (12) towns that comprised the province.
Нагилианның құрылуы
Халық тығыздығының артуына байланысты, иммигранттардың бір тобы Ла-Унионның жағалауына келіп, өзеннің оңтүстігінде Бауанг қаласын салған және сол жерге қоныстанған. Бірақ, кейіннен халық санының өте көп өсуіне байланысты, олар жаңа жер іздеп өзеннің қисықтарын бойлай жылжыды. Олар өзен жағасында құнарлы аңғарды тауып, оны Нагилиан деп атады. Екі өзеннің қосылған жерінде олар отар құрып, осы аумақты дамытуға кірісті. Олар Нагилианның алғашқы тұрғындары болды.
Due to increasing population density, a group of immigrants drifted to the shore of La Union and began building the town of Bauang at the south of the river and settled thereat. Later, however, due to population explosion, they followed the meander of the river in search of a new territory. They found a fertile valley at the bank of the river, which they called Naguilian. They built a colony at the fork of the two (2) rivers and began developing the territory. They were the first inhabitants of Naguilian.
Халықтың этникалық тегі
Жазбалар көрсеткендей, илокандар қалаға келген кезде, игороттардың қоныс аударушылары олармен тең болған. Қазіргі уақытта "жергілікті тұрғындар" деп белгілі игороттарды қаланың оңтүстік және солтүстік бөліктерінде кездестіруге болады, ал илоканолардың көпшілігі жазық жерлерде қоныстанған.
Records have shown that when the Ilocanos arrived in town, Igorot settlers are already at par. At present, “natives” as the Igorots are popularly called can still be found at the southern and northern parts of the town while majority of the Ilocanos are settled at the lowlands.
Нагилианның бөлінісі
Қала ретінде құрылған кезде, Бургос пен Багулиннің кейбір бөліктері бастапқыда Нагилианның құрамында болған деп есептелді. Олардың ішінде Бургостың төменгі жағындағы "Disdis" деп аталатын "кішкентай ауыл" және Нагилиан өзенінің оңтүстік-батыс жағасындағы Багулинге қарасты барангайлар бар. Испандар "Disdis" жерін "Stancia" деп те атаған, себебі ол олардың жылқыларын жаюға арналған жайылым болған. Ал Багулиннің бөлігіне айналған жерді негізінен игороттар мекендеген. Дегенмен, американдық билік кезінде Ла-Унион провинциялық үкіметінің қаулысымен Нагилиан үш бөлікке бөлінді: Нагилиан қаласы болған бөлік, Бургос қаласының құрамына кірген бөлік және Багулин қаласының құрамына кірген бөлік.
During its establishment as a town, it was believed that a few portions of Burgos and Bagulin were originally a part of Naguilian. These include the lower portion of Burgos known as “Disdis” meaning “a small barrio” and the barangays along the southwestern bank of the Naguilian River (Bagulin portion). “Disdis” was also called “Stancia” by the Spaniards as it served as a pasture ground for their horses while the portion which eventually became a part of Bagulin was predominantly inhabited by the Igorots. However, during the American Regime, by virtue of a Resolution of the Provincial Government of La Union, Naguilian was divided into three portions namely, that portion which became the town of Naguilian, that portion forming part of Burgos and that portion forming part of Bagulin.
Саяси даму
Испанияның отарлау кезеңінде қолданылған ең алғашқы саяси жүйе – «енкомиенда» жүйесі болды. Бұл жүйе бойынша, белгілі бір географиялық аймақтың жергілікті халқы корольге қызмет ететіні үшін конкистадорларға, монахтарға және жергілікті ақсүйектерге аманат етілді. Ал, енкомиенда алған адам, яғни енкомендеро, оның халқынан салық жинауға, сондай-ақ әскери қорғау, сот және басқару құқығына ие болды. Алайда, енкомиенда жүйесі енкомендеролар тарапынан теріс пайдаланылды және 1700 жылға қарай оның орнына әкімшілік бірліктер келді. Басқару және салық жинау мақсатымен кіші қалалар немесе пуэблолар Губернадорциллолар мен Капитандар басқаруында болды.
The earliest political system used during the Spanish colonial period was the “encomienda” system. Under this system, the native inhabitants in a given geographic region were entrusted to conquistadores, friars, and native nobles in exchange for their services to the King. In return, the person granted the encomienda, known as an encomiendero, were given the privilege to collect tribute from its inhabitants and to provide military protection, justice and governance. The encomienda system however was abused by encomienderos and by 1700 was largely replaced by administrative units. With the main purpose of governance and tax collection, small towns or pueblos were ruled by Gobernadorcillos and Capitanes.
География
Нагилианның ерекшелігі – көлбеу төбелер мен таулар, шығысынан Кордильера тауларымен шектеледі. Жер пайдалануға жарамды аймақтар тау беткейлері мен өзен жағалауларымен шектелген, таудан ағып түсетін өзендер мен бұлақтармен тізіліп жатқан тар жолақтарда орналасқан. Топырағы сазды құмнан құмды сазға және алтын түсті топыраққа дейін әртүрлі. Нагилианда екі ірі өзен бар. Нагилиан өзені қаланың батыс бөлігінде орналасқан. Ол Бенгуэт провинциясынан Ла-Унионға қарай батысқа қарай ағып, Оңтүстік Қытай теңізіне құяды және Биммотобот, Мамат инг Сур, Мамат инг Норте, Тудинган, Гусинг Сур, Гусинг Норте, Бараоас Норте, Дарамуанган, Дал липаоен, Кабаритан Сур, Ортис, Нативидад, Сугудан Норте және Сугудан Сур шатқалдарын кесіп өтеді. Оның ұзындығы шамамен 5 км, ал бассейнінің ауданы шамамен 5 км². Қоршаған ортаны басқару бюросының жіктелуіне сәйкес, өзеннің жоғарғы ағысы А класына жатады, яғни ол ауыз сумен қамтамасыз етуге жарамды. Төменгі ағында су сапасы төмендеп, С класына жатады.
Naguilian is characterized by hills and mountains that are gently rolling, bordered by the Cordillera Mountains in the east. The alienable lands are rolling plains in narrow strips, framed by the mountains slopes and the banks of rivers, crisscrossed by streams and springs from the side of the mountains. Its soil varies from clay loam to sandy loam and golds. There are two major rivers in Naguilian. The Naguilian River is located in the western portion of the town. It flows westward beginning from the province of Benguet towards La Union and empties into the South China Sea, draining the valleys of Barangays Bimmotobot, Mamat ing Sur, Mamat ing Norte, Tuddingan, Gusing Sur, Gusing Norte, Baraoas Norte, Daramuangan, Dal lipaoen, Cabaritan Sur, Ortiz, Natividad, Suguidan Norte, and Suguidan Sur. It has a length of approximately and has a basin area of As classified by the Environmental Management Bureau, the upper reaches of the river falls under Class A which means that it is suitable as water supply source for drinking. The lower reaches have lower water quality, categorized under Class C.
Екінші ірі өзен Бургас муниципалитетінен басталып, Агиоас, Сили, Аль алинао Норте, Нагсидорисан, Ангин, Сугудан Норте және Нативидад шатқалдарын құяды. Бұл екі өзен қала орталығында (poblacion) кездесіп, дельта құрайды, содан кейін муниципалитет орталығы арқылы өтіп, Бауанг өзенінің сағасына құяды.
The other major stream springs from the Municipality of Burgos and drains the valleys of Barangays Aguioas, Sili, Al alinao Norte, Nagsidorisan, Angin, Suguidan Norte, and Natividad. These two rivers meet at the poblacion where it forms a delta, then meander through the center of the municipality and empty at the mouth of the river in Bauang.
Климат
Муниципалитет климаты Филиппиндегі бірінші типті климатқа жатады, оның ерекшелігі – екі (2) айқын маусым: жаңбырлы және құрғақ. Жаңбырлы маусым әдетте мамыр айында басталып, қазан айының басында аяқталады. Жылдың қалған бөлігі құрғақ маусымды құрайды.
The municipality's climate falls under the first type of climate in the Philippines, characterized by two (2) distinct seasons, wet and dry. The wet season usually comes in May and ends in the early part of October. The rest of the year is dry season.
Жерді пайдалану
Қаланың құрылыс аймақтары көбінесе бараңгай жолдары бойымен таралып орналасқан. Жалпы жер аумағының 0,50%-ы құрылыс аймақтары ретінде жіктеледі. Қалалық құрылыс аймақтарының жалпы көлемі жалпы қалалық жер аумағының 11,22%-ын құрайды. Ауылдық құрылыс аймақтарының жалпы көлемі немесе ауылдық жердің жалпы аумағының 0,31%-ын құрайды. №52 жарлық арқылы, Барангай Касилаганның ауданы , орман шаруашылығы бюросымен су қорғау аймағы деп жарияланды. Бұл қаланың жалпы жер аумағының 0,10%-ына тең.
Built up areas of the town are generally spread along the barangay roads. Of the total land area, , equivalent to 0.50% of the total land area, are classified as built up areas. Urban built up area, totaling , constitute 11.22% of the total urban land area. Rural built up areas total , or 0.31% of the total rural area. Through Proclamation No. 52, a portion of Barangay Casilagan, with an area of , was proclaimed as a watershed area by the Bureau of Forestry. This is equivalent to .10% of the total land area of the town.
Демография
2020 жылғы санақта Нагилианның халқы 52 189 адамды құрады, халық тығыздығы .
In the 2020 census, the population of Naguilian was 52,189 people, with a density of .
Ауыл шаруашылығы
Жалпы алғанда, егіс жерлері тау беткейлерінен басталып, өзендердің, бұлақтардың және арналардың жағалауларына дейін аңғарлардағы тар жолақтар болып орналасқан. Таулар мен төбелердің еңісті жазықтары да күріш және басқа да дақылдарды өсіруге пайдаланылады. Ауыл шаруашылығына бөлінген жерлердің жалпы ауданы – елдің жалпы жер көлемінің 97% құрайды.
Generally, the agricultural lands are narrow strips in the valleys, running from the sides of the mountains to the bank of the rivers, brooks, and streams. The rolling areas from the top of the mountains and hills are also utilized for the planting of rice and other crops. The area devoted for agricultural purposes, which totals constituting 97% of the total land area.
Өнеркәсіп саласы
Муниципалитеттің әртүрлі аймақтарында ағаш өңдеу, металл өңдеу, бамбуктан бұйым жасау, керамика немесе кірпіш құю, бетон блоктар жасау, баси (қамұз шарабы) жасау және жиһаз жасау мен оны жөндеу сияқты салалар бар. Қаланың жалпы жер көлемінің 0,28%-ы өнеркәсіптік мақсаттарға бөлінген.
Industries in the different parts of the municipality include woodcraft, metal craft, bamboo craft, ceramics or brick making, concrete hollow block making, basi (sugarcane wine) making and furniture making and upholstery, .28% of the total land area of the town is devoted for industrial purposes.
Сауда
Коммерциялық қызметтің орталығы Ортис барында орналасқан қоғамдық базар. Дегенмен, басқа да сауда орындары әртүрлі барангайларда кездеседі, олардың ең көп таралғаны – сари-сари дүкендері. Саудаға бөлінген аумақ қаланың жалпы жер көлемінің 0,03% құрайды.
The center of commercial activities is the public market located in Barangay Ortiz. There are, however, other commercial establishments found in the different barangays, the most common of which are sari sari stores. The area devoted to commerce constitutes .03% of the total land area of the town.
Балық шаруашылығы
Балық аулау өзендермен кесіп өтетін барлық барангайларда жүргізіледі, атап айтқанда: Биммотобот, Мамат инг Сур, Мамат инг Норте, Гусинг Норте, Гусинг Сур, Бараоас Норте, Бараоас Сур, Ортис, Кабарритан Норте, Кабарритан Сур, Дал липаоен, Нагсидорисан, Сугудан Норте, Сугудан Сур, Гессет, Сили, Аль алинао Норте, Аль алинао Сур, Агуиоас және Рибсуан барангайларында.
Fishing is done in almost all barangays traversed by the rivers, namely, Barangays Bimmotobot, Mamat ing Sur, Mamat ing Norte, Gusing Norte, Gusing Sur, Baraoas Norte, Baraoas Sur, Ortiz, Cabaritan Norte, Cabaritan Sur, Dal lipaoen, Nagsidorisan, Suguidan Norte, Suguidan Sur, Guesset, Sili, Al alinao Norte, Al alinao Sur, Aguioas, and Ribsuan.
Жергілікті билік
Нагилиан, Ла-Унион провинциясының екінші конгресс округіне кіретін қала, жергілікті басқарушы орган ретінде тағайындалған әкім және жергілікті өзін-өзі басқару кодексіне сәйкес заң шығару органы ретінде муниципалдық кеңеспен басқарылады. Әкім, вице-әкім және кеңес мүшелері халық тарапынан тікелей сайлау арқылы сайланады, бұл сайлау үш жыл сайын өтеді.
Naguilian, belonging to the second congressional district of the province of La Union, is governed by a mayor designated as its local chief executive and by a municipal council as its legislative body in accordance with the Local Government Code. The mayor, vice mayor, and the councilors are elected directly by the people through an election which is being held every three years.
Сайланған лауазымды адамдар
+ Қалалық кеңес мүшелері (2022 – қазіргі уақыт) Лауазымы Аты Конгрессмен Данте С. Гарсия Қала әкімі Ниери Т. Флорес Қала вице-мэрі Рейнальдо Дж. Флорес Кеңесшілер Руперто А. Риллера кіші Диомед Ф. Ипол Георгина Ф. Эстепа Флорес Хелен К. Касуга Епископ Данило Т. Сориано Хұлгар Редэнтор Р. Римандо Аурелио Ф. Флора Роджер А. Флореска
+ Members of the Municipal Council(2022 Present) Position Name Congressman Dante S. Garcia Mayor Nieri T. FloresVice Mayor Reynaldo J. Flores Councilors Ruperto A. Rillera Jr. Diomedes F. Hipol Georgina F. Estepa Flores Helen C. Casuga Obispo Danilo T. Soriano Hulgar Redentor R. Rimando Aurelio F. Flora Roger A. Floresca
Белгілі тұлғалар
Гермоген Ф. Белен, илокано тіліндегі романшы, ақын және драматург.
Hermogenes F. Belen, Ilocano language novelist, poet, and playwright