Кіріспе

Агилар, ресми түрде Агилар муниципалитеті (Агилар; ; ) – Филиппиннің Пангасинан провинциясындағы 3-ші сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 45 100 адамды құрайды. Муниципалитет испандық генерал-губернатор Рафаэль Мария де Агилардың құрметіне аталған, ол 1805 жылдың 16 шілдесінде тәуелсіз азаматтық-саяси бірлік құруға бұйрық берген. Агилар провинциялық астана Лингаеннен және Маниладан орналасқан.

Тарих

Агилар муниципалитеті испандықтар құрған мал шаруашылығы фермасы ретінде бастау алды. Бұл жер сол кезде Ситио Балубад деп аталатын, ол кезде әлі де Биналатоган (қазіргі Сан-Карлос) қаласының құрамында болған. Батысында қалың ормандары мен жасыл жапырақтары бар Замбалес таулары жатқан. Бұл аңшылардың жұмағы еді, мұнда аңдар кездесіп, кейде жабайы шошқалар да көрінетін. Жазық далалардағы шөп малға майлы семіру үшін өте қолайлы болды, ал бұлақтар мен өзендердің суы мөлдір әрі таза еді. Шығыс жағында Агно өзені ағып жатты. Ол кезде жолдар мүлдем болған жоқ. Бірақ, кейін жолдар пайда болды, олар бір елді мекеннен екіншісіне қатынауға мүмкіндік берді. Ішкі қалаларда көлік құралының негізгі түрі – өзен артериялары болды. Осы өзен жүйелері арқылы қайықтар Илокос провинциясынан солтүстікке қарай Дагупанға, Каласияоға, Лингаенге және кейде тіпті Сан-Исидро-де-Лабрадорға, Саласаға, Агилар мен Камиллингке дейін жүзіп өтетін. Айта кетерлігі, Камиллингтегі өзен жағалауында әктас жасауға қолайлы тас кендері табылды, ал Агилар мен Мангатеремде темір және сілтілі сулардан тұратын минералды сулар кездеседі және қазір де бар. Агилар мал шаруашылығы мен мол күріш өнімімен өркендегендіктен, басқа елді мекендерден келген адамдарды қоныстануға тартты. Алғашқы қоныс аударушылар өркендеп, бейбітшілік пен тыныштықта өмір сүрді. Лингяендегі испандықтар осы гүлденген ауыл туралы естіген соң, испан саяхатшыларын Саласа қаласы арқылы осы жерге жіберді. Кейбір испан сарбаздары мен дін қызметкерлері пуэблоны ұйымдастыру үшін қалды. Уақыт өте келе, осы елді мекенді қалаға айналдыру туралы талап-тілектер күшейді. Сондықтан Биналатоганның әкімдеріне ауылды қалаға айналдыру туралы петиция жіберілді. Петиция, ақыры, мақұлданды. 1805 жылдың 16 шілдесінде генерал-губернатор Рафаэль Мария де Агилар Агиларды тәуелсіз азаматтық-саяси бірлік ретінде құру туралы жарлық шығарды, және қала оның құрметіне аталды. Жарлық 1805 жылдың 1 тамызында Лингяенде жарияланды. Алайда, Пангасинан провинциясының губернаторы жарлықтың талаптарын орындау үшін Балубадқа, яғни Побласион орналасқан жерге 1806 жылдың 19 қаңтарында ғана сапар шеге алды. Губернатор аумақты тексеріп, қала орталығын салуға ең қолайлы жерді таңдап, жаңа қалаға қоныстанғысы келетін адамдардың тізімін жасады, сондай-ақ олардың шыққан жерлерін анықтады. Көптеген адамдар Лингяеннен келді, олардың ішінде 210 отбасы және "gremio de naturales" (туған қауым) қатарынан 60 адам, ал "gremio de mestizos" (метис қауымы) қатарынан 10 отбасы мен 11 адам болды. Саласа қаласынан 56 отбасы және 21 жалғыз ер адам келді, олардың барлығы "Кайлиан" (қарапайым халық) тобына жатты, ал Сан-Карлос қаласынан 32 отбасы және 19 адам келді, олардың барлығы да "Кайлиан" еді. Сондай-ақ, 6 отбасы мен 24 жалғыз ер адамнан тұратын Илокано мигранттары да келді. Соңында, христиан дінін қабылдаған және христиан емес "Инфиель" (Ynfieles) топтарынан да негритолар келді. Есеп бойынша, қаланың тұрғындарының саны 401 салық төлеушіні құрады, себебі жалғыз ерлер мен үйленбеген әйелдер әрқайсысы жарты салық төлейтін. Бұл тізімге христиан дінін қабылдамаған негритолар кірмеді. Қала 1806 жылдың 9 мамырында ресми түрде ашылды, сол күні алғашқы лауазымды тұлғалар сайланды және оларға Alcalde Mayor тағайындама берді. Лауазымды тұлғалардың төрағасы – Дон Франсиско Замуко, губернатор Чильо, ал бірінші лейтенант – Дон Хуан Мангуино болды. Alcalde Mayor жаңа қаланың юрисдикциялық шекараларын белгілеуге кірісті. Саласа қаласымен шекара Балубад өзенінен (қазіргі Собол) басталып, өзеннің бастау көзінен Агно өзеніне дейін батыстан шығысқа қарай тікелей жүргізілді. Сан-Карлос қаласымен шекара шығыста Агно өзені, оңтүстікте Бунлалакао өзені болды. Қажетті шекара белгілері орнатылды, ал осы операцияға Саласа және Сан-Карлос қалаларының лауазымды тұлғалары куә болды. Мангатарем қаласы сол кезде әлі құрылмаған, ол 1837 жылы ғана құрылды. Жергілікті халықтың әңгімелерінде Агилардың түнде осы жерді айналып ұшқан және шаршағанда қоршауға немесе аларға қонған бүркіт немесе агиламен байланысты екендігі айтылады, сондықтан "агила" және "алар" сөздері бірігіп "Агилар" атауын құрады.

Князьдер басшылығы

Агилар халқы әр түрлі жерлерден келгенімен, қала басшылығын элиталық отбасылар, 1805 жылы Лингаеннен Агиларға көшіп келген «принсипальдер» атты жетекшілер қамтамасыз етті. Агилар халқының ішінде көптеген Илокано мигранттары да болды. Олар төлеген салықтар жаңа қаланың саяси тұрақтылығына үлкен үлес қосты. Бірақ барлық жаңа қалаларды салуға бастамашылық және басшылықты Пангасинан туған элитасы жүзеге асырды.

Жергілікті инфрақұрылымдағы пололар немесе мәжбүрлі еңбек

Гюбернадорцильо әдетте қаладағы қоғамдық жұмыстар мен жақсартуларды басқаратын. Бұл шіркеулер мен монастырларды қоса алғанда, қоғамдық құрылыстарды салу және жөндеуді, сондай-ақ шіркеу пасторының қадағалауымен жолдар мен көпірлерді салу және жөндеуді қамтыды. Осы мақсатта Кейлиандардың еңбегі пайдаланылды. Олар жылына 40 күн жұмыс істеуге немесе Полоға тартылуға міндетті болды. Гюбернадорцильо мүмкіндігі болса, қаладан құрылыс материалдарын алуы керек еді; егер мүмкін болмаса, ол Маниладагы Жоғары Үкіметке Alcalde Mayor арқылы бекіту туралы өтініш жіберуі керек еді. Ол сонымен қатар сот үйін және қоғамдық түрмені таза және санитарлық жағдайда ұстауы тиіс болды.

Экономика

Агилар муниципалитетіндегі кең аумақты егістік жерлердің көп бөлігіне байланысты, негізгі егілмелі дақылдар – күріш, жүгері, көкөністер, манго, лауффа және басқа да дақылдар. Агилар сондай-ақ, сиыр, шошқа, су буқасы, ешкі, тауық және үйрек сияқты құс және мал шаруашылығымен де айналысады. Туризм муниципалитетте қарқынды дамып келе жатқан өнеркәсіп саласы болып табылады, себебі туристердің саны күрт өсті. Осының нәтижесінде, әртүрлі курорттар әртүрлі жерлерде ашылды.

Жергілікті билік

Агилар, Пангасинан провинциясының екінші конгресс округіне кіреді және жергілікті басқару кодексіне сәйкес, жергілікті атқарушы орган ретінде тағайындалған әкім мен заң шығару органы ретінде муниципалдық кеңеспен басқарылады. Әкім, вице-әкім және кеңес мүшелері халықтың тікелей сайлауы арқылы сайланады, бұл сайлау үш жыл сайын өтеді.

Сайланған лауазымды адамдар

+ Қалалық кеңес мүшелері (2019–2022) Лауазым аты Конгрессмен Джумель Энтони I. Эспино Мэр Рольдан С. Саглес Вице-мэр Иса М. Замуко Jr. Кеңесшілер Эвелин Г. Вильянуэва Кристал Б. Сориано Джесси С. Посадас Ренато Л. Сервантес Дефин Р. Думлао Магдалена О. Сисон Анжело Й. Лимос Криспин Б. Репато Jr.