Кіріспе

Баяманг, ресми түрде Баяманг муниципалитеті (таг. Bayambang; фил. Bayambang) – Филиппиннің Пангасинан провинциясындағы 1-ші сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 129 011 адамды құрайды. Бұрын оған Баутиста, Алкала, Санто-Томас, Росалес, Паники, Герона және Камиллинг муниципалитеттері кірген. Оның негізін 16 ғасырда Агалет атты аэта тайпасынан шыққан адам қалаған. Баяманг – Филиппин революциялық республикасының 5-ші астанасы болған. Қала Малангси балық фестивалін тойлайды (сәуірдің 1-ші аптасы, «Калутан тан Гаяга эд Далан»). Баямангта Пангасинан мемлекеттік университеті мен медбикелік және білім беру колледждері орналасқан.

Этимология

Бұл қала аңыз бойынша, алғашқы кезде көптеп өскен "балангбанг" (Bauhinia acuminata) деп аталатын өсімдіктің атынан шыққан. "Кулибангбанг" жапырақтары булалонг илоко немесе синиганг дайындау үшін қолданылды. Баймбангтың жасыл төбелері осы өсімдіктермен жабылған болатын. Ел олардан тұздық жасады. Уақыт өте келе бұл өсімдіктер айналасынан жойылып кетті, бірақ өсімдіктің атына ұқсайтын "Баймбанг" атауы қаланың атауы ретінде сақталды. Кейбір адамдар қаланың аты испан отарлаушылары "Баямбанг" деп қате түсінген көптеген "Кулибангбанг" ағаштарынан шыққан деп санайды. Тельбанг (Erythrina variegata), сонымен қатар Илокано тілінде Багбаг, ал басқа диалектілерде Дапдап деп аталады, нағыз Баймбанг болды. Баймбанг – ағаш емес, шындығында Целозия деп аталатын өсімдік.

Тарих

Бенальдо Гутьеррес пен Онорато Карунгай Байамбангты 16 ғасырдың басында Агалeт есімді аэта құрғандығын айтады. Байамбанг бұрын Иниранган мен Гермосаның құрамында болған, бірақ кейін Тельбанг пен Оңтүстік Побласионға, Ескі Байамбангқа көшірілді. 1897 жылы алғашқы "Juez de Cuchillo" тұрғындарды жазалап, үйлерді өртеді. 1899 жылдың қараша айында Эмилио Агиналдо Байамбангты жапон оккупациясы кезінде Пангасинан облысының астанасы және қысқа ғұмырлы Филиппин Республикасының орталығы деп жариялады. 1899 жылдың 12 қазанында генерал Артур Макартур (Тарлактан) Байамбангты басып алды. Жозе П. Ризал Тарлақтың Леонор Риверасын Камилинде (бұрын Байамбангтың бір бөлігі болғандықтан) көріп келді. Антонио Луна Байамбангта лагерь салған. Доктор Диас жапон императорлық үкіметі кезінде губернатор болып тағайындалды және Эулогио Дауздың үйінде (Кезон бульвары мен М. Х. Дель Пилар көшелерінің қиылысында) кеңсесі орналасқан. Байамбанг ЮНЕСКО-ның Ұлттық қауымдастық оқу орталығының орны болды. Испан үкіметі кезінде қаланың алғашқы басшысы – Gobernadorcillo Висенте Каябьяб болды, одан кейін Cabeza de Barangay Маурисио де Гусман басқарды. Оның ізін Онорато Карунгай, Лоренцо Родригес, Джулиан Мананзан, ал кейін Сатурнино Эваристо Дималанта басқарды. Лауриано Рольдан алғашқы азаматтық үкімет президенті болды, одан кейін Альвино Гарсия, Матео Мананзан, Гавино де Гусман, Марсиано Фахардо, Агустин Карунгай, Эметирио Камачо және Энрике М. Рольдан қызмет етті. Қала әкімдері: Герундио Умеган, Леопольдо Акино аға, Амброзио Глория (Армияның ПКАУ-ы тағайындады), Бернардо Лагой, Леопольдо Акино аға (қайта сайланды), Элигио С. Сагун (1952–1955), Дон Нумериано Кастро (тағайындалды), Сальвадор Ф. Квинто (1956–1959), Мигель С. Матабанг (1960–1963), Хайме П. Джунио (1964–1986), Фелисиано Касингал-младший (міндетін атқарушы), Дон Даниэль Бато (міндетін атқарушы), Доминго Тагулао, Каликсто Б. Камачо, Леокадио С. Де Вера-младший және инженер Рикардо М. Камачо. Қазіргі қала әкімі – доктор Сезар Т. Киамбао.

Кожангуконың талаптары

Кожангуконың Central Azucarera de Tarlac Realty Corporation (CAT) компаниясы Баямбангтың 12 ауылындағы 386,8 гектарлық жерді меншік деп таластап отыр, оның ішінде Камп Грегг әскери резервациясының орналасқан жері де бар (бұл жер 1903 жылғы 13 қазанда АҚШ отаршылдық үкіметімен жарияланып, 1949 жылғы 27 наурызда Филиппинге, ал 1949 жылғы 29 қыркүйекте Жер бюросына берілген). Орталық Лусон шаруаларының альянсы (AMGL) Кожуанколарға қарсы шықты.

Қалалық аудан

Байманг Пангасинан провинциясының 5-ші қаласы болуға ұсынылып отыр. Муниципалдық кеңесінің мүшелері мен Пангасинанның 3-ауданының өкілі Розмари Аренастың кеңсесі бірауыздан қабылдаған шешімге сәйкес, муниципалитетті провинцияның құрамдас бөлігіне айналдыратын Республикалық заң (РА) қабылдау үшін Конгреске заң жобасы енгізілді. Аренас 2021 жылдың 1 наурызында Байманг муниципалитетін құрамдас қалаға айналдыру туралы №8826 заң жобасын ұсынды. Бұл заң жобасы 2021 жылдың 2 наурызынан бері жергілікті өзін-өзі басқару комитетінде қаралып жатыр. Ол 2022 жылдың 30 маусымында оның қызы және ізбасары, депутат Мария Рейчел Аренас тарапынан Филиппиннің 19-шы Конгресінің басталғанға дейін №384 заң жобасы ретінде қайта ұсынылды.

Жергілікті билік

Жергілікті басқару кодексіне сәйкес, Байманбанг Пангасинан провинциясының үшінші округіне кіреді. Оны жергілікті басшы ретінде тағайындалған әкім және заң шығару органы ретінде муниципалдық кеңес басқарады. Әкім, вице-әкім және кеңес мүшелері үш жыл сайын өтетін сайлау арқылы халықтың тікелей сайлауымен тағайындалады.

Сайланған лауазымды адамдар

+ Қалалық кеңес мүшелері (2022–2025) Лауазымы Атауы Мэр Мэри Клэр Джудит Филис Дж. Кьямбао Вице-мэр Ян Камилл С. Сабанган Кеңесшілер Мюльвин Т. Джунио Филипп Р. Думаланта Бенджамин Франсиско С. де Вера Жозе С. Рамос Амори М. Джунио Герардо Д. Флорес Мартин Э. Террадо II Левинсон Нессус М. Уй

Мәдениет

Бинасуан – Баямбаңнан шыққан әдемі әрі көңілді би, ол бишілердің тепе-теңдік шеберлігін көрсетеді. Бишілер күріш шарабының жартылай толтырылған стақандарын икемді түрде айналдырып, жерде домалатып жүргізеді. "Буро" балығы бастапқыда Бонгато барангайында жасалған. Бұл ашытылған күріштен жасалған тағам буланған күріш, тұз және тұщы су балықтарынан (сазан, сом, шабақ, гурами немесе "далаг") дайындалады. Күріш кеспесі Сангагулис барангайында жасалып, жергілікті халық арасында танымал дәмді тағамға айналған.