Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тайуг муниципалитеті, ресми түрде Тайуг муниципалитеті (Тагалог тілінде: Bayan ng Tayug; Илоко тілінде: Ili ti Tayug) – Филиппиннің Пангасинан провинциясындағы 3-ші сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 45 241 адамды құрайды. Тайуг – коммерциялық дақылдар, мал және құс өнімдерін өндіретін ауыл шаруашылығы муниципалитеті.
Municipality in Pangasinan, Philippines
Tayug, officially the Municipality of Tayug (; ; ), is a 3rd class municipality in the province of Pangasinan, Philippines. According to the 2020 census, it has a population of 45,241 people. Tayug is an agricultural municipality producing commercial crops, livestock, and poultry.
Этимология
Тайуг қаласының ерекше атауы ықпалды адамдардың немесе әулиелердің есімдерінен емес, қаланың ортасында бір кезде өскен өте биік ағаштан шыққан. Бұл ағаш – бакаиау немесе бакаяо (Мадука бетис (Бланко)), Филиппиннің туған жеріндегі жеміс ағашы саналады. Ол соншалықты биік болғандықтан, сол кездегі адамдар оны "лайог" деп атаған, бұл Капампан тілінде "биік, құрма ағаштары сияқты көтеріңкі" және Илокано тілінде "өте биік; жоғары; көтеріңкі" деген мағынаны білдіреді. Тарихи мәліметтерге сәйкес, Тайуг бұрын Пампанга өзенінің жоғарғы ағысындағы кең елді мекеннің бір бөлігі болған, қазіргі Нюэва-Эсия провинциясының шегінде қамтылған. Бұл жақындық жергілікті халықтың тілдік мұрасы Капампан халқымен байланыс арқылы қалыптасқан болуы мүмкін. Уақыт өте келе, жергілікті тұрғындардың "L" әрпін айтудағы қиындықтарына байланысты, күнделікті сөйлеуде оны "T" әрпімен алмастыру жиі болды. Осы тілдік өзгеріс нәтижесінде Тайуг атауы қалыптасты.
The town of Tayug got its unique name not from people who were influential or from name of saints but from a very tall tree that once grew in the heart of the town which is believed to be a bakaiau or bacáyao tree (Madhuca betis (Blanco)), an indigenous fruit tree in the Philippines. It was so tall that the people at that time call it "layog" which means "high, towering like the palm trees" in Kapampangan and “very tall; high; towering” in Ilocano. According to historical accounts, Tayug was formerly a constituent of a sprawling settlement along the upper reaches of the Pampanga River, which is now encompassed within the boundaries of the present day province of Nueva Ecija. This proximity suggests that the linguistic heritage of the local populace might have been shaped by interactions with Kapampangans. Over time, due to the locals' difficulty in pronouncing the letter "L," it became commonly replaced with the letter "T" in everyday speech. This linguistic shift eventually resulted in the adoption of the name Tayug.
Тарих
Тайуг – августиндіктер құрған ежелгі елді мекен, олар сол кездегі Үстіңгі Пампанга деп аталған, кейіннен Нуэва-Эсиха провинциясы болған аймақты басқарған. Құрылған нақты күні белгісіз, бірақ 18 ғасырдың басында болуы мүмкін, себебі Асинган қаласының шүкіршілік кітабында августиндік дін қызметкері сол кезде Тайуг және Сан-Николас қалаларында миссионерлік жұмыс істегені жазылған. Аугустиндік ордені құрған монастырьлар мен қалалар туралы хроника, Biblioteca Historíca Filipina, 4-томда 1759 жыл құрылған жыл ретінде көрсетілген, ал 1742 жылдың 19 желтоқсанында Ретирода жасалған және Испания королі Филипп V қол қойған құжат Тайугты августиндік миссионерлердің күшімен пайда болған жерлердің бірі деп атайды. Тайуг алғаш рет 1817 жылдың 4 ақпанында Нуэва-Эсиха провинциясында муниципалитет ретінде ресми түрде ұйымдастырылды. 1837 жылы Тайуг Пангасинан провинциясына қарауына берілді. 1851 жылы ол қайтадан Нуэва-Эсиха провинциясына қосылды. Он жылдықтар бойы белгісіздік күйінде болғаннан кейін, қала 1864 жылы соңғы рет Пангасинанға берілді. 1931 жылдың 12 қаңтарында Педро Калоса басшылығымен Филиппин Ұлттық Ассоциациясы деп танылған шаруалардың құпия ұйымы үкіметтік билікке қарсы шабуыл жасады. Олардың мақсаты – американдық үкімшіліктен тәуелсіздікке қол жеткізу, әлеуметтік теңсіздіктер мен экономикалық айырмашылықтарды айыптау және Аглипаян шіркеуінің билігін бекіту болды. Олар муниципалитет ғимараты мен Филиппин констабулярлық бөлімінің бас штабы сияқты маңызды нысандарды басып алып, көрнекті тұлғалардың және түрлі құрылыстардың үйлерін өртеп жіберді. Көтеріліс таңертең басталды және кешке дейін тез басылды, бұл отаршылдық билікке қарсы қысқа, бірақ маңызды сын болды. Педро Калосаға арналған ескерткіш Пангасинан-Нуэва-Виская және Тайуг-Сан-Квинтин жолдарының қиылысында орналасқан, ол осы көтерілістің тарихи маңызын көрсетеді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қала жапон императорлық армиясына қарсы партизандық шабуылға бастамашы болды, бұл елдегі ең алғашқы қарсылықтың бірі болды. Лейтенант Северино Антипорда басшылығымен олар жапондық басқыншыларды бекіністен сәтті ығыстырып, 1942 жылдың 14 сәуірінде муниципалитет ғимаратын қайтарып алды. Алайда, 1942 жылдың 3 мамырында жапондық әскерлер қайтадан пайда болғанда, олардың қорғанысы бір аптадан астам уақытқа созылды, содан кейін олар жеңіліске ұшырады. Кейіннен олар өздерінің ісіне қолдау көрсеткен күдіктілермен бірге өлім жазасына кесілді. Испан отаршылдығы кезеңіндегі отарлық басқарудағы өзгерістер, американдық оккупация кезіндегі көтерілістер және жапон оккупациясы кезіндегі қарсылық қозғалыстары Тайугтың динамикалық тарихын көрсетеді. Осы қиын кезеңдерде Тайуг өзгеріп жатқан жағдайға бейімделіп, жаңа жағдайларға қалып, Пангасинан провинциясындағы өзінің ерекше тарихи және мәдени ерекшеліктерін қалыптастырды.
Tayug is an old settlement founded by the Augustinians who were administering what was then called Upper Pampanga, which later became the province of Nueva Ecija. The exact date of its foundation is not clearly known, but it must have been at the start of 18th century, because according to a book of baptism of the town of Asingan, an Augustinian priest was already mission work at that time in Tayug and San Nicolas. A chronicle of the convents and towns founded by Augustinian Order, Biblioteca Historíca Filipina, Volume 4, mentions 1759 as the year of its foundation, while a document dated in Retiro, 19 December 1742, and signed by King Philip V of Spain, mentions Tayug as one of those place which owed their existence to the Augustinian missionaries. Tayug was first officially organized as a municipality in the province of Nueva Ecija on February 4, 1817. In 1837, Tayug was ceded to the province of Pangasinan. In 1851, it was once again incorporated with the Province of Nueva Ecija. The town was finally ceded to Pangasinan for the last time in 1864 after decades of uncertainty. On January 12, 1931, an undercover collective of peasants known as the Philippine National Association, under the leadership of Pedro Calosa, launched an assault against the governing authorities. Their objectives were to assert independence from American governance, denounce societal injustices and economic disparities, and affirm the authority of the Aglipayan Church. Taking control of significant sites including the municipal hall and the Philippine Constabulary's command station, they also set fire to the residences of prominent figures and various structures. The uprising commenced before dawn and was swiftly suppressed by evening, marking a brief yet impactful challenge to colonial authority. A monument paying tribute to Pedro Calosa is situated at the intersection of Pangasinan Nueva Vizcaya Road and Tayug San Quintin Road, symbolizing the historical significance of the revolt. Amid World War II, the town spearheaded a guerrilla assault against the Japanese Imperial Army, marking one of the earliest instances of resistance in the nation. Under the leadership of Lieutenant Severino Antiporda, they successfully expelled the invaders from the fortress and reclaimed the municipal hall on April 14, 1942. However, when the Japanese forces reappeared on May 3, 1942, their defense endured for more than a week before they ultimately surrendered. Subsequently, they, along with individuals suspected of supporting their cause, were executed. The shifts in colonial governance during the Spanish colonial period, the uprisings under American occupation, and the resistance movements during the Japanese occupation reflect the dynamic history of Tayug. Through these tumultuous times, Tayug would have navigated the changing landscape, adapting to new circumstances and contributing to its distinct historical and cultural identity within the province of Pangasinan.
География
Тайуг – Пангасинан провинциясының шығыс бөлігінде орналасқан, құрлыққа шығу жолы жоқ муниципалитет. Солтүстік жағында Сан-Мануэль және Сан-Николас, шығысында Нативидад, батысында Асинган және Санта-Мария, оңтүстігінде Сан-Квинтин қалаларымен шектеседі. Муниципалитеттің жалпы жер ауданы 51,24 шаршы километрді құрайды, бұл провинцияның жалпы жер аумағының 0,94% болып табылады.
Tayug is landlocked municipality located in the eastern part of the province of Pangasinan with neighboring towns of San Manuel and San Nicolas to the North, Natividad to the east, Asingan and Santa Maria to the west, and San Quintin to the south. The municipality has a total land area of 51.24 square kilometers which constitutes 0.94% of the province's total land area.
Климат
Тайюгтың климаты екі маусымға бөлінеді: жаңбырлы және құрғақ. Маусымнан қазанға дейінгі айлар көбінесе жаңбырлы күндермен және кейде тайфундармен сипатталатын жаңбырлы маусым деп есептеледі, ал қарашадан мамырға дейінгі құрғақ маусымдағы күндер салыстырмалы түрде ыстық және құрғақ болады.
The climate of Tayug is divided into two seasons, the wet and dry season. The months of June to October are generally termed as the wet season, characterized by rainy days and occasional typhoons, while the days during the dry season of November to May are relatively hot and dry period.
Демография
2020 жылғы халық санауы бойынша Тайугтың халқы 45 241 адамды құрады. Халық тығыздығы бір шаршы километрге 883 адам шамасында болды.
In the 2020 census, Tayug had a population of 45,241. The population density was 883 inhabitants per square kilometer.
Жергілікті билік
Тайуг, Пангасинан провинциясының алтыншы округіне қарасты, жергілікті басқару кодексіне сәйкес, қала әкімі – жергілікті атқарушы орган, ал муниципалдық кеңес – заң шығару органы болып табылады. Қала әкімі, вице-мэр және кеңес мүшелері халықтың тікелей сайлауы арқылы сайланады, сайлау үш жыл сайын өтеді.
Tayug, belonging to the sixth congressional district of the province of Pangasinan, is governed by a mayor designated as its local chief executive and by a municipal council as its legislative body in accordance with the Local Government Code. The mayor, vice mayor, and the councilors are elected directly by the people through an election which is being held every three years.
Сайланған лауазымды адамдар
+ Кәсіби кеңес мүшелері (2022–2025) Лауазым аты Конгрессмен Марлин Примисиас Агабас Әкім Тайрон Д. Агабас Әкім орынбасары Лорна Примисиас Такдол Кеңесшілер Маритес Алдок Майкл Ди Мадлин Каботаже Рамирес Магдалена Эрфе Мангелен Генри Уордс Акино Ноэль Фернандо Бинс Самуэль Манцано Бос орын
+ Members of the Municipal Council(2022–2025) Position Name Congressman Marlyn Primicias Agabas Mayor Tyrone D. AgabasVice Mayor Lorna Primicias Tacdol Councilors Maritess Aldoc Michael Dy Madilyn Cabotaje Ramirez Magdalena Erfe Mangelen Henry Wards Aquino Noel Fernando Bince Samuel Manzano Vacant