Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гвельфтар мен гибеллиндер арасындағы шайқас (11 маусым, 1289 жыл)
Battle between Guelphs and Ghibellines (June 11, 1289)
Кампальдино шайқасы 1289 жылдың 11 маусымында гвельфтар мен гибеллиндер арасында болды. Флоренция мен одақтастары – Пистоя, Лукка, Сиена және Прато қалаларының папаны қолдайтын гвельф әскерлерінің әртүрлі тобы, жалақылы кондотьеро Америго ди Нарбонаның және оның кәсіби әскерлерінің шала басқаруымен, Ареццодан келген гибеллиндер әскерімен, соның ішінде, мүмкін, қарсылық білдірген епископ Гульельмино дельи Убертинимен, Кампальдино жазығында кездесті. Бұл жазық Пратовеккиодан Поппиге дейін созылып, Жоғарғы Арно бойындағы Тоскана аймағының – Касентиноның бір бөлігі еді. Гвельфтер тарапынан шайқасқа қатысқандардың бірі – сол кезде 24 жастағы Данте Алигьери болды.
The Battle of Campaldino was fought between the Guelphs and Ghibellines on 11 June 1289. Mixed bands of pro papal Guelf forces of Florence and allies, Pistoia, Lucca, Siena, and Prato, all loosely commanded by the paid condottiero Amerigo di Narbona with his own professional following, met a Ghibelline force from Arezzo including the perhaps reluctant bishop, Guglielmino degli Ubertini, in the plain of Campaldino, which leads from Pratovecchio to Poppi, part of the Tuscan countryside along the upper Arno called the Casentino. One of the combatants on the Guelph side was Dante Alighieri, twenty four years old at the time.
Өмірбаян
Кейін, 14-шы ғасырдың ортасында Джованни Виллани өзінің жылнамасында флоренциялықтар есінде қалған ұзаққа созылған оқиғаларды жазды, бірақ ол ұсынған соғыс себебі Ареццо тарапынан жасалған жалған айыптамалар ғана; екі жақтағы аристократтардың басшылығымен өткізілген шабуыл мен шайқас стильделген қарақшылар соғысына ұқсайды, бірақ Вилланидың сөзіне сенсек, бұл шайқас Неапольдің Анжу корольі Карлдың туы астында жүргізілді. Шайқасқа тікелей себеп – гвельфтердің Ареццоның подестасы Гвидо Новеллоның жерлерін тонап, Биббиена-Чивителла деп аталатын бекініске қауіп төндіргені туралы хабарлар болды. Осыған байланысты ареццолықтар жедел түрде әскер жинап, қауіпке қарсы аттанды. Вилланидың мәліметінше, Ареццода бір құпия жоспар ұсталған, онда епископ флоренциялықтарға Биббиена-Чивителла және оның епархиясының барлық ауылдарын Серчи банкі кепілдік берген жылына 5000 алтын флориннен тұратын өмір бойына төленетін жалақыға алмастыруға келіскен. Бұл жоспарды оның туысы Гульельмо де Пацци ашты, олар епископты жылқыға мінгізіп, шайқас алаңына алып барды, онда ол шайқас және одан кейінгі қақтығыстарда қаза тапқандардың арасында өлтірілді: Вальдарнодағы Гульельмино де Пацци және Гвидо I да Монтефельтроның ұлы Бонконте.
Later, in the mid 14th century, Giovanni Villani recorded the long remembered details— as Florentines remembered them— in his chronicle, though the casus belli he offers are merely conventional "outrages" on the part of Arezzo; the elaborately staged raid and fight led by aristocrats on both sides sounds like stylized gang warfare, though carried out, according to Villani, under the battle standard of the absent Charles, the Angevine King of Naples. The immediate cause of the battle were reports that the Guelphs were ravaging the places of Conte Guido Novello, who was podestà of Arezzo, and, worse, threatening the fortified place called Bibbiena Civitella. This led to an Aretine force being quickly assembled and marching out to counter the threat. It was reported by Villani that a plot had been intercepted at Arezzo, by which the bishop agreed to give over to the Florentines Bibbiena Civitella, and all the villages of his see, in return for a life annuity of 5,000 golden florins a year, guaranteed by the bank of the Cerchi family. The plot was uncovered by his nephew Guglielmo de' Pazzi, and they hustled the bishop onto his horse and brought him to the battlefield, where they left him dead among the slain of the battle and its aftermath: Guglielmino de' Pazzi in Valdarno and Bonconte, the son of Guido I da Montefeltro.
Гвельфтер әскері
Гвельфтер бұл шайқаста 12 000-ға жуық жауынгермен сандық артықшылыққа ие болды. Осы әскерлердің көпшілігі Флоренция қаласынан жиналған және туған қалаларының байлығының арқасында жақсы жабдықталған еді. Флоренция сол кезде жоғары сапалы қару-жарақ және қорғаныс құралдарын шығарумен танымал болды, сондықтан олардың әскерлерінің қару-жарағы гибеллиндерден жақсы болуы мүмкін. Флоренциялықтарға Болонья, Пистоя, Лукка, Сан-Джиминьяно, Сан-Миниато, Сиена, Вольтерра және басқа да кішкентай қалалардан келген тосканалық гвельфтер көмектесті. Сонымен қатар, Кампальдино шайқасында Романьядан келген гвельфтердің шағын тобы мен Ареццодан қуылған гвельфтер де шайқасты. Гвельфтердің атты әскері жауынгерлік тәжірибесіз және тәртіпсіз болды, сондықтан 10 000-ға жуық жаяу әскер гвельфтер армиясының негізгі күшін құрады. Жаяу әскердің кем дегенде жартысы – найзагерлер, павизерлер, арбаушылар және садақшылар сияқты жақсы даярланған мамандықтарға ие болды, ал қалғаны тиімділігі төмен, бірақ сенімді милициядан тұрды. Жалпы алғанда, итальяндық гвельфтер гибеллиндерге қарағанда тәжірибесіз болды. Осы жергілікті күштерге қоса, Кампальдинода Америго ди Нарбонаның 400-ге жуық француз рыцарлары шайқасты; олар жауынгерлік шеберлігімен жоғары бағаланған тәжірибелі әскерлер еді. Гвельфтер армиясына ресми түрде Америго ди Нарбона басшылық етті, ол Неапольдің II Карлының Тосканадағы өкілі болып тағайындалған және итальяндық гвельфтер арасында келісім болмағандықтан, компромис ретінде таңдалды. Ол, мүмкін, жауынгерлік тәжірибесі болған және өзінің қабілеттілігін дәлелдеген болса да, Америгоның әскери шеберлігінің жетіспеуі, жастығы және тоскана тілін білмеуі оның армияға басшылық етуі көбінесе формалды болғанын білдірді. Осының салдарынан армияның де-факто басшысы Америгоның сарайындағы Каркассон рыцары, бірнеше соғыстардың тәжірибелі ардагері Гийом да Дюрфорт болды. Осы екі басшының қол астында бірнеше итальяндық гвельфтер қосалқы қолбасшылар ретінде қызмет етті, олардың ішіндегі ең танымалдары – Корсо Донати, Виери де’ Серчи және Барон де Мангиадори.
The Guelphs had the numerical advantage in the battle, with about 12,000 combatants. Most of these troops had been raised by Florence, and were generally well equipped due to their hometown's wealth. Florence was well known at the time as a producer of highly regarded weapons and armour, and its troops probably had better weaponry than the Ghibellines. The Florentines were reinforced by other Tuscan Guelphs, including Bologna, Pistoia, Lucca, San Gimignano, San Miniato, Siena, Volterra, and other small towns. Furthermore, small contingents of Guelphs from Romagna and Guelph exiles from Arezzo fought at Campaldino. The Guelph cavalry lacked combat experience and suffered from indiscipline, so that the about 10,000 infantrymen formed the actual core of the Guelph army. At least half of the infantry were better trained specialists who operated as spearmen, pavisiers, crossbowmen, and archers, while the rest consisted of less effective, but still reliable militiamen. In general, the Italian Guelph troops were less experienced than the Ghibellines. In addition to these local forces, about 400 French knights of Amerigo di Narbona's retinue fought at Campaldino; they were experienced veterans who were highly regarded for their combat prowess. The Guelph army was officially led by Amerigo di Narbona, who served as Charles II of Naples's representative for Tuscany and had been appointed as a compromise, since the Italian Guelphs could not agree on one of their own to lead them. Though he probably possessed some combat experience and proved to be a competent commander, Amerigo's relative lack of military skill, youth, and the fact that he did not speak Tuscan Italian meant that his command of the army was mostly nominal. As a result, the de facto leader of the army was a Carcassonne knight in Amerigo's retinue, Guillaume da Durfort, a highly experienced veteran of several wars. Under these two, several Italian Guelphs served as sub commanders, with the most notable being Corso Donati, Vieri de' Cerchi, and the Barone de Mangiadori.
Гибеллин әскері
Гибеллин әскерінің саны шамамен бірдей болғанмен, құрамы гвельфтерден күрт ерекшеленді. Қарсыластарынан өзгеше, гибеллиндер қалалық жасақтарға көп сүйенбеді, олардың басым бөлігі феодалдар мен олардың жасақтарынан тұрды, олар әдетте қарсыластарына қарағанда жақсы жаттығудан өткен және тәжірибелі болды. Сондықтан гибеллиннің атты және жаяу әскері гвельфтерге қарағанда жақсы жауынгерлер саналды, Виллани оларды «Тоскананың, Марш облысының, Герцогтықтың және Романьяның гибеллиндерінің гүлі» деп сипаттады, олар «қару-жарақ пен соғыс ісінде тәжірибелі» болған. Гибеллиннің жаяу әскерінің құрамында гвельфтерге қарағанда найзагерлер, павизиерлер мен арбалетшілердің саны аз болды; оның орнына, олар қылыштар мен қалқандармен жақын арадағы шабуылға баса назар аударды. Бұған қарамастан, көптеген гибеллин феодалары өте кедей болды, сондықтан олардың атты және жаяу әскері гвельфтерге қарағанда нашар жабдықталған болуы мүмкін. Гибеллин әскерінің үш бас қолбасшысы болды: Біріншісі – Гульельмо Убертини, ол шайқас кезінде қырық жыл Ареццо епископы қызметін атқарған. «Қылыш пен қаламның адамы» Убертини 1289 жылға дейінгі бірнеше қақтығыста қабілетті, аяусыз және батыл әскери қолбасшы екенін көрсеткен, бірақ оның стратегиялық ой-өрісіне отбасының иеліктерін кез келген құнмен қорғауға деген ықыласы кедергі келтірді. Бұл оның Кампальдино шайқасына қатысу туралы шешіміне үлкен әсер етті, оған қарсы кеңес берілгеніне қарамастан. Екінші маңызды гибеллин қолбасшысы – Гвидо Новелло Гиди, Поппи графы, бірнеше науқанның қатысушысы және Тосканадағы гибеллиндер қозғалысының ұзақ жылдар бойы көшбасшысы болды. Зерек және мүмкіндікті пайдалануға дайын саясаткер және әскери басшы, ол Кампальдино шайқасынан аман қалған гибеллиндердің санаулы қолбасшыларының бірі болды. Соңында, 1288 жылы Пиве-аль-Топпода гибеллиндерді «сәтті» жеңіске жеткізген, тәжірибелі стратегияшы және тактик Бонконте I да Монтефелтро болды. Монтефелтро Кампальдино шайқасына қатысуға қарсы болғандардың бірі болды, бірақ оған мәжбүр болған кезде жақсы шайқас жоспарын жасады.
The Ghibelline army was of similar size, but differed drastically in its composition from the Guelph force. Unlike their opponents, the Ghibellines relied less on ad hoc city militias and were instead mostly composed of feudal lords and their retinues, who were generally much better trained and more experienced than their opponents. The Ghibelline cavalry and infantry were thus regarded as the better fighters compared with their Guelph opponents, with Villani describing them as "the flower of the Ghibellines of Tuscany, of the March, and of the Duchy, and of Romagna" who were "practised in weapons and in war". The Ghibelline infantry consisted of fewer spearmen, pavisiers, and crossbowmen than its Guelph counterparts; instead, it relied on offensive close quarters combat with swords and bucklers. Despite this, many Ghibelline fiefs were rather poor, and both their cavalry and infantry were probably less well equipped than the Guelphs. The Ghibelline army had three main commanders: First, Guglielmo Ubertini who had served for forty years as the bishop of Arezzo by the time of the battle. "A man of the sword as much as of the pen", Ubertini had proven to be a capable, ruthless, and brave military commander during several conflicts before 1289, though his strategic acumen was impeded by his interest in defending the possessions of his family at any cost. This greatly influenced his decision to seek battle at Campaldino, despite having been advised against it. The second most important Ghibelline commander was Guido Novello Guidi, the Count of Poppi, a veteran of several campaigns, and long time leader of the Ghibelline cause in Tuscany. A shrewd and opportunistic politician and military leader, he was one of the few Ghibelline commanders to survive the Battle of Campaldino. Finally, there was Bonconte I da Montefeltro, an accomplished strategist and tactician who had led the Ghibellines to a "brilliant" victory at Pieve al Toppo in 1288. Montefeltro was one of those who argued against seeking battle at Campaldino, but nevertheless drew up a good battle plan when forced to do so.
Қатысу
Флоренциялықтар ат әскерінің алғы жасағын шығарды, олардың артында, қатардың ортасында, ат әскерінің көп бөлігі тұрды. Әр қанатқа жаяу әскерін біршама алға орналастырды, соның нәтижесінде қатар жарты ай пішіндес болды. Осы күштердің артында жүктерін, ал одан кейін жаяу әскер мен атты әскердің қорына орналастырды. Аретиналықтар төрт қатарға жиналды: бірінші, екінші және төртінші қатар атты әскерден, үшінші қатар жаяу әскерден құралды.
The Florentines deployed an advance guard of cavalry, behind which, in the centre of their line stood the bulk of their cavalry. On each wing they placed their infantry, slightly forward so the line was crescent shaped. Behind this force, they drew up their baggage and, behind that, a reserve of infantry and cavalry. The Aretines drew up in four lines; the first, second, and fourth of cavalry, the third of infantry.
Ұрыс барысы
Аретиндер алғашқы үш қатарымен шабуыл жасап, флоренциялық алдыңғы күзетті шашыратты және негізгі күшті вагонға қарай итерді. Бірақ, енді олар қанаттан келген жаяу әскердің шабуылына түсті. Флоренциялық резерв қанаттан шабуылдап, аретиндерді қоршап алды. Вилланидың айтуынша, Пистоя подстасы Корсо Донати, резервте күшін сақтап тұруға бұйрық алғанмен, "Егер біз жеңіліске ұшырасақ, мен өз қаластастарыммен шайқаста қаза табамын; ал егер жеңсек, кімге болса да, жаза алу үшін Пистояға келсін!" деп айғайлап, аретиндердің қанатын шабуылдап, қатарларын бұзуға және гвельфтерге жеңіс сыйлауға көмектесті. Аретиндер көмекке келгеннің орнына қашқан. Аретиндердің жоғалғандары көп болды. Кампальдино жазығын жырту кезінде, сексен жылға дейін адам денелерінің қалдықтары мен сүйектер табылған. Бұл шайқаста болған жиырма төрт жасар ақын Данте Алигьери 1700 гибеллиннің өлтірілгенін және 2000 адамның тұтқынға алынғанын мәлімдеді. Гибеллиндердің басшысы мойнынан жараланып, өзенге құлап қайтыс болды.
The Aretines attacked with their first three lines, scattering the Florentine advanced guard and pushing back the main body towards the wagons. However, they now came under crossfire from the flanking infantry. The Florentine reserve now made a flanking attack, trapping the Aretines. According to Villani, Corso Donati, podestà of Pistoia, though under orders to stand ready in reserve, shouted “If we lose, I will die in the battle with my fellow citizens; and if we conquer, let him that will, come to us at Pistoia to exact the penalty!” and charged the Aretine flank, helping break up the lines and win the day for the Guelphs. Instead of coming to the rescue, the Aretine reserve fled. Aretine casualties were high. Ploughing the Campaldino plain used to turn up human remains and bones as recently as eighty years ago. The twenty four year old poet Dante Alighieri who was present in the battle mentioned that 1,700 Ghibellines were killed and 2,000 were then taken prisoner. The Ghibelline leader was 'stabbed in the throat', and he died after falling into a river.
Нәтиже
Кампальдино шайқасы Флоренцияда гвельфтердің үстемдігін бекітті, бірақ флоренциялық гвельфтер арасындағы ақтар мен қаралардың ішкі тартысы азаматтық алабөліктерге және көптеген адамдардың, соның ішінде Дантенің (ақтардың мүшесі, папалық билікке күштірек қарсы шыққан топ) жер аударылуына әкеп соқты.
The Battle of Campaldino secured Guelph dominance in Florence, though internecine fighting among the Whites and Blacks among the Florentine Guelphs resulted in civic disturbances and the exile of many, including Dante (a member of the Whites, the faction more opposed to papal power).