Кіріспе

Atlantic Coast Express (ACE) – Англияда Лондон мен Оңтүстік-Батыс Англиядағы теңіз жағалауындағы курорттар арасында әр түрлі уақытта қызмет еткен жедел жолаушылар пойызы. Қазіргі уақытта Ұлы Батыс темір жолымен Лондон Паддингтон мен Ньюквей арасында тек жаз айларында ғана жұмыс істейді.

Шығуы

1898 жылы Буд желісі, ал 1899 жылы Падстоу желісі аяқталғаннан кейін Лондон және Оңтүстік-Батыс темір жолы (L&SWR) 1900 жылы Лондон Ватерлоодан сағат 11:10-да шығатын алғашқы Солтүстік Корнуолл экспресін іске қосты. Бұл келесі он жыл бойы Солтүстік Корнуолл және Буд экспресі ретінде жалғасты, шығу уақыты сағат 11:00-ге өзгертіліп, тек жаз айларында жүрді. 1914 жылға қарай бұл пойыз жыл бойы қатынай бастады, ал жазғы маусымнан тыс Падстоу, Буд, Плимут және Ильфракомб қалаларына вагондар қосылып берілді. 1924 жылдың желтоқсанында басқармаға келесі экспресс жолаушылар локомотивтерінің партиясына Артурий аңызының кейіпкерлерінің аттарын беру және арнайы пойыз ұйымдастыру ұсынылды. Атауды анықтау үшін қызметкерлер арасында конкурс өткізілді, және Уокингтен келген Ф. Роуленд мырза Atlantic Coast Express деген атауды ұсынғаны үшін үш гинея сыйлықты жеңіп алды. Ол көп ұзамай Солтүстік Девондағы Ұлы Торрингтонға көшіп кетті; алты жылдан кейін сонда маневр жасау кезінде қайғылы оқиғаға ұшырап қаза тапты.

Жол жүрісі

Бастапқыда ACE бес бағыттан тұрды, үшеуі Девон графтығында, екеуі Корнуолл графтығында болды. Девонның ең ірі қаласы Плимут, Океэмптон және Тависток арқылы қызмет көрді. Эксетерден өтетін жолдың тік тіктеп көтерілуі мен қиындығы жылдамдық бойынша Ұлы Батыс темір жолының «Корниш Ривьера Экспресімен» бәсекелесуге мүмкіндік бермеді, бірақ ол пайдалы балама маршрут болды, әсіресе Англияның оңтүстігінен және оңтүстік-шығысынан келген жолаушылар үшін, олар Солсбериде ауысып, осылайша Лондон арқылы саяхаттаудан аулақ болатын. Халвилл торабы Корнуоллға қатысты екі бағыттың торабы болды: Корнуолл жағалауының ең солтүстік бөлігіндегі шағын, бірақ дамып келе жатқан курортты қала Буд және Камель өзенінің сағасындағы балық аулау порты Пэдстоу, сондай-ақ Оңтүстік темір жолының Ватерлоодан шамамен 260 миль қашықтықтағы ең алыс нүктесі. Торапта Буд вагондары ажыратылып, Пэдстоу бөлімі оңтүстікке қарай Лансестонға бұрылды, Камельфордқа жеткенше Бодмин Мурдың жиегімен өтті. Содан кейін ақын лауреаты Джон Бетджеман сипаттаған елді мекен арқылы Уэдбриджге жылдам түсіп келді. Маршрут Камель өзенінің бойымен аяқталды. Солтүстік Девонның ACE бөлігі Эксетер Орталықтан Кредитон арқылы Йеофордқа дейін, содан кейін солтүстік-батысқа бұрылып, Лапфордтағы Тау өзенінің аңғарына жетті. Содан кейін теміржол Бэрнстапл торабына дейін, ACE-нің Солтүстік Девонға қатысты екі бағытының торабына дейін өзенді бойлай жүрді. Мұнда Торрингтон бөлігі Тау өзенінің сағасын батысқа қарай Инстоуға дейін, содан кейін оңтүстікке қарай Торридж өзені бойымен Бидфордқа және Ұлы Торрингтонға дейін бағытталды. Теміржолдың келуіне байланысты демалыс орны мәртебесін алған тағы бір порт – Ильфракомбке арналған бөлік солтүстікке қарай жалғасты. Барнстапл торабынан басталатын Ильфракомб тармағы Барнстапл қаласы арқылы солтүстікке қарай жүріп, Браунтонға жетті, содан кейін тіктеп Мортехоға көтеріліп, Ильфракомбтағы терминалға тік түсті. Әртүрлі уақыттарда Эксмут, Сидмут, Ситон Джункшн және Лайм Регис транзиттік вагондармен қамтылған.

Қызмет

Демалыс күндері жолаушыларға үлкен тәуелділік болғандықтан, қозғалыс көлемі өте маусымдық сипатта болды. Жазғы сенбі күндері ACE Ватерлоодан сағат 11:00-ге дейінгі 40 минут ішінде бес пойызға дейін шығарып жіберді, бұл ұзақ, бір рельстік тармақ желілеріндегі ресурстарды толыққанды пайдалануға дейін созды. Қысқы кестеде барлық тармақтарға бір пойыз жеткілікті болды, ал Эксетерден батысқа қарайғы ең маңызсыз станциялардан басқа барлық станцияларда тоқталды. Пойыздың әртүрлі бөлімдері арасында вагондар ажыратылып, қосылып, жылжытылғандықтан, түйіскен жерлерде жиі кешігулер болды, бұл "Экспресс" деген атқа сай келмейтін. Кейінірек, Солсбериде бір вагон негізгі желіде тоқтап тұратын пойызға қосылу үшін бөлінді, ал Сидмут торабында екі вагон бөлінді – біреуі Сидмутқа, екіншісі Будли Салтертон арқылы Эксмутқа. Эксетер орталық станциясындағы үлкен бөлініс кезінде әдетте мейрамхана мен буфет вагондары алынып тасталды. Сенбі күндері әрқашан ең жұмысты күндер болатын, ал 1939 жылдың тамызында Брэдшоудың нұсқаулығында ACE Ватерлоодан шығатын бес жеке пойыз ретінде көрсетілді: Илфракомбқа (10:36), Падстоуға (10:40), қайтадан Илфракомбқа (10:47), Будеге (10:54) және Падстоу, Буде және Плимутқа бөлімдерімен 11:00-де соңғы рейс. Қызметтер екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін осы үлгіде жалғасты, содан кейін барлық желілерде ұзын пойыздар және айтарлықтай баяулау қажет болды, бұл атаулы пойыздардың мағынасын жойды.

Басты бет

Соғыс аяқталғаннан кейін Оңтүстік темір жолы ең мәртебелі экспресс-пойызын қайта іске қосуға асықты. Компанияның локомотивтерді жобалау бөлімі, инновациялық бас инженер-механик Оливер Буллейд басшылығымен, соғыс жылдарында жұмыс істеді. Буллейдтің экспресс локомотивтерінің екі жаңа үлгісі – Ватерлоо мен Эксетер орталық арасындағы қатынастар үшін «Сауда флоты» кластың «Пацифик» локомотивтері және одан тысқары салалар үшін жеңіл «Батыс елдері» мен «Британ шайқасы» кластары, уақытты сақтауды және сенімділікті арттыруға, сондай-ақ ауыр пойыздарды пайдалануға мүмкіндік берді. Бастапқыда, соғыс кезінде күтімсіз қалған темір жолдың нашар күйіне байланысты жалпы жылдамдықтың айтарлықтай өсуі болмады. 1950 жылдар ACE үшін өркендеу кезеңі болды, Оңтүстік аймағында (1947 жылы темір жол мемлекеттік меншікке алынғаннан кейін Оңтүстік темір жолы осылай аталды) минутына бір шақырымдық көрсеткіш тіркелді, Ватерлоодан 83 шақырым қашықтықтағы Солсбериге сағат 12:23-ке жетілді. 1961 жылдың күзіндегі соңғы үдеуге дейін кестелерді жақсарту кезең-кезеңмен жалғасты, нәтижесінде Ватерлоодан Эксетер орталыққа дейінгі сапар уақыты 2 сағат 56 минутқа дейін төмендеді.

Терминалдың құлдырауы

Бүкіл елдегі желілер сияқты, 1960 жылдар көлік құралына иеленудің өсуімен Батыс аймақтарына қызмет көрсетудің тұрақты түрде төмендеу кезеңі болды. 1963 жылы Солсбериден батысқа қарайғы барлық желілерді басқару Батыс аймағына берілді – оңтүстік қызметкерлерінің көпшілігі үшін әлі де жек көрінетін Ұлы Батыс темір жолы – және ACE-ге қатысты өзгерістер жылдам күшті күшке енді. 1963 жылдың маусым айынан бастап Буд, Торрингтон және Плимут арқылы жүретін вагондар, жазғы сенбі күндерін қоспағанда, тоқтатылды. Қалған қызметтер келесі жазға дейін сақталды, содан кейін 1964 жылдың 5 қыркүйегінде Уэст-Кантри локомотиві 34023 Блэкмур Вейл Пэдстоудан соңғы ACE вагонын шығарды, ал Атлантик-Кост Экспресінің соңғы вагондары Уотерлоодан N класындағы 31845 локомотивімен келді. 1966 жылдан бастап доктор Ричард Бичингтің темір жол жүйесін радикалды түрде қысқаруы Батыс аймақтарына әсер етті. Торрингтон 1965 жылы жолаушылар тасымалын, 1966 жылы Солтүстік Корнуолл тармақтарын, 1968 жылы Плимут желісін, ал 1970 жылы Барнстаплдан Илфракомбке дейінгі қатынасты жоғалтты.

ХХІ ғасырдағы қайта өрлеу

2008 жылы First Great Western компаниясы "Жоғары жылдамдықты пойыздар" компаниясымен жүзеге асырылатын Лондон Паддингтоннан Ньюквейге жазғы маусымдық, күнделікті жаңа қызмет үшін бұл атауды қайта қолданды. 2018 жылдың мамыр айындағы мәліметтерге сәйкес, бұл пойыз Лондон Паддингтоннан дүйсенбі-жұма күндері сағат 09:03-те, ал Ньюквейден 15:06-да, сенбі күндері Лондон Паддингтоннан 11:35-те және Ньюквейден 11:30-да кетеді. First Devon & Cornwall бұрын Эксетерден Будеге дейін Океэмптон және Холсворти арқылы (X9 бағыты) тұрақты автобус қызметін іске қосқан, бұл қызмет Atlantic Coast Express деп танымал болды, бұл атау автобустың ақпарат тақтасында және аялдамаларда көрсетілді. Автобус Холсвортидің арт көшелерімен төмен көпірді шарлап өтуге мәжбүр болды – бұл ескі теміржолдың сақталған көптеген көпірлерінің бірі. Bluebell темір жолы өзінің Mark 1 вагондарының бір бөлігін ACE төбе тақталарымен пайдаланады. ACE-нің барлық бағыттарын қайта ашу мүмкін болмаса да, кейбір маңызды бөлімдерде жолаушылар тасымалы жақын арада қайта жандануы мүмкін. Бодмин және Вэнфорд темір жолы Боскарн бұрылысынан батысқа қарай 5 мильге дейін Уэдбриджге дейін кеңейтуді жоспарлап отыр (бірақ бұл кеңейтімнің ACE бағытымен сәйкес келетін бөлігі тек соңғы миль ғана болады). Launceston Steam Railway өзінің тар теміржол желісін Солтүстік Корнуолл бағыты бойынша батысқа қарай Egloskerry-ге дейін ұзартуды және теміржол моторын пайдалана отырып, қысқы қызметтер ұйымдастыруды көздеп отыр. Барнстаплдан Бидфордқа дейінгі бағыт сақталған және оны қайта ашу үшін белсенді жұмыс жүргізілуде. Эксетерден Плимутқа дейінгі, Океэмптоннан кейін Тависток арқылы өтетін бағытты қайта ашу мәселесі қарастырылып жатыр, бұл Тавистоктағы халық санының өсуімен және Даулиштегі Оңтүстік Девон теміржолының теңіз жағалауының эрозиясымен байланысты.