Кіріспе

Ширехамптон – Англиядағы Бристоль қаласының ауданы, Авонмуттың жанында, қаланың солтүстік-батыс шетінде орналасқан. Бұл аудан бұрын жеке ауыл ретінде қалыптасқан, қазір де Бас көшесінде шіркеу мен дүкендер сақталған, және оның 6867 тұрғынының көпшілігі оны әлі де ауыл деп есептейді. Қаланың солтүстік-батыс бұрышында орналасқан және Блейз қамалының иелігінен басталатын кең саябақтар арқылы Бристольдің қалған бөлігінен шалғай орналасқан, сонымен қатар Авон өзені Сомерсетке қатынауға кедергі келтірсе де, бұл аудан қаланың кез келген бөлігіне жетуге ыңғайлы жай. Ширехамптоннан Глостершир, Оңтүстік Уэльс және Сомерсетке де бару оңай, себебі ол аймақтағы M5, M4 Second Severn Crossing және M49 сияқты негізгі тас жолдарына жақын орналасқан, сондай-ақ A4 Portway және Ширехамптон теміржол станциясы қала орталығына қосылуға мүмкіндік береді. Жергілікті тұрғындар бұл ауданды бейресми түрде "Шир" деп атайды.

Жағдай

Ширехемптон Авон өзенінің арғы жағына қарай Сомерсеттің ауылдық Фейланд төбелеріне қарай созылады. Көп ғасырлар бойы Сомерсетпен тікелей байланыс "Лампалар" деп аталатын The Lamplighters пабының жанынан Пилл ауылына, Сомерсетке қарама-қарсы жерге жүретін шағын қайық арқылы ғана болды. Бұл жағдай 1974 жылы M5 Авонмут көпірі салынып аяқталғанға дейін сақталды. Пенпол Пойнт әктас тізбегінен (аты келт тілінде, бұл жерде ағылшын тілінен бұрын сөйленген, шамамен "Жердің соңы" деген мағынаны білдіреді) бұрын, Северн өзені арқылы Оңтүстік Уэльстің алыс төбелерін көруге болар еді, бірақ ағаштардың өсуі бұл көріністі шектеді.

Тарихқа дейінгі дәуір

Авон өзенінің үстіндегі қиыршықты террасалар Британ аралдарында адамдардың қоныстанғанына ең алғашқы дәлелдерді ұсынады. Осы жерде және Хам Грин мен Пилл аймағында, Авонның қарсы жағалауында, Төменгі Палеолит (Ескі тас дәуірінің ең ерте кезеңі) мәдениетіне (мүмкін, гоминид түрі Homo heidelbergensis) жататын адамдар шамамен 250–400 000 жыл бұрын құралдар мен қалдықтарды қалдырған. Салыстыру үшін, Уорвикширдегі Уэверли Вуд және Суссекстегі Боксгроув карьері сияқты белгілі Палеолиттік орындарында 500 000 жылға жуық артефакттар табылған, ал Боксгроувта H. heidelbergensis-тің сүйектеріне де кезіккен.

Тарих

Ширехамптон бастапқыда Тримдегі Вестбери қауымының бөлек бөлігі болды, Вестберидің негізгі бөлігінен Хенбери қауымының бір бөлігімен – Кингсвестон, үлкен үй, Корольдің Уэстон үйі арқылы бөлінді. Оның тұрғындары Ширехамптонға жұмыс берушілер және қайырымдылық жасаушылар ретінде зор әсер етті. Бұл аймақ 795 жыл шамасында Мерсия королі Оффаның Ворстер епископіне берген «Сток» иелігінің бір бөлігі ретінде тіркелген, қазір Сток-Бишоп деп аталатын ауданмен бірге. Осы жерлер туралы екі кейінгі англосаксон құжаты бар. Ширехамптон бұрын Тримдегі Вестбери қауымындағы шағын шіркеу болған, 1866 жылы жеке азаматтық қауымға айналды. 1904 жылдың 1 қазанында қауым таратылып, Бристольге қосылды. 1901 жылы қауымда 2570 адам тұрды. Бұл жер бастапқыда «үлкен шаруашылық» немесе «бірнеше жағынан қоршалған ферма» деген мағына беретін Хэмптон деп аталды, кейін «шаңды Хэмптон» деп белгіленді. Елизавета дәуіріндегі адамдар осы атауды қазіргі түріне келтірді. Ауыл Авон өзеніндегі ең қауіпсіз арнадан өсті, бұл арна Севернге құятын жерге дейін созылды. Пилл (Сомерсет) және Ширехамптон ауылдары арасындағы паром (бастапқыда Глостерширде) Кингсвестон төбесінің бойындағы жолмен (кейде Аббот жолы деп аталады) Авоннан тысқары төбелерге және одан әрі Клеведонға қарай жалғасты. Паром 1974 жылға дейін жұмыс істеді, содан кейін оны M5 көпірі алмастырды. Нормандиядағы Кормейльдегі Сент-Мария бенедиктин аббаттығының монастыры кейде Ширехамптон қаласында ерте орта ғасырларда құрылған деп айтылады. Хай-стриттегі XV ғасырға жататын оннан бір бөлігінің сарайы монастырь иелігіне тиесілі болған деп есептеледі. Алайда, «Domesday Book»-та көрсетілген орын Уорстерширдегі Кир болғандығы анық. Ширехамптон мен Кормейльдің арасында 1963 жылы екі қауымның күшпен алмастырған құрылыс тастарынан басқа ешқандай байланыс жоқ. Ширехамптонның XVIII ғасырдағы дамуы көршілес Король Уэстон үйінің және оның кең иелігінің тарихымен тығыз байланысты. Айналасындағы жердің көп бөлігі Король Уэстонның иелері болған және кейіннен Барон де Клиффорд атағын алған Саутвелл отбасының меншігінде болды. Ширехамптон туризм арқасында гүлденді, себебі Бат, Клифтон және Бристольдің Хотвелл қалаларынан келген туристер Кингс-Уэстонды және Пенпол-Пойнттан ашылатын әсем көріністерді көруге келді. Ширехамптон 1844 жылы діни жағынан бөлек болды, осы кезде Елизавета дәуірінен бастау алған Қасиетті Марияның шағын шіркеуі шіркеу мәртебесіне көтерілді. Бастапқы шіркеу ғимараты туралы ештеңе белгілі емес, ол 1727 жылы ауыстырылып, 1827 жылы қайта салынды. Готика стиліндегі бұл ғимарат 1928 жылы өртеніп, Персиваль Хартленд Томас жобалаған қазіргі шіркеумен алмастырылды. Шіркеуде 1959 жылы қауым мүшесі Мейбл Кребердің көмегімен орнатылған ерекше электронды қоңырау орнатылған. Ширехамптонде тағы үш шіркеу бар: методист, баптист және рим-католик. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ширехамптон жылқы жинау орталығы болды. Бұл елдегі ең ірі орталық болды, онда 5000-ға дейін жылқы сақтауға болатын. Бұл жылқылар көбінесе АҚШ-тан жеткізілді және Ширехамптон Авонмуттағы жаңа Корольдік Эдвард докқа жақын болды, онда олар түсірілді. Бірнеше апталық оқудан кейін жылқылар Свайтлингтегі орталыққа жөнелтіліп, одан Францияға жіберілді. Соғыс барысында 347 045 жылқы мен қашыр Ширехамптон арқылы өтті. Соғыстан кейін жылқы жинау орталығынан алынған материалдардың көп бөлігін жергілікті құрылысшы Роберт Стрид сатып алып, оны Северн Бичті дамытуға пайдаланды. Роберт Снейд паркін дамытқан Джаред пен Джетро Стридтің туысы болды.

Авонмут

Авонмут 1917 жылға дейін Ширехемптон приходының бір бөлігі болды. Ол Бристоль портының басты құрауы ретінде 19 ғасырдың соңында дамыды, жұмысшыларды сол жерге және Ширехемптонға қоныстандырды; 1917 жылға қарай ол соншалықты өсті, оған діни және азаматтық мақсаттар үшін жеке мәртебе берілді. Ширехемптонның өзі де 19 ғасырдың соңында едәуір кеңейді және 1904 жылы Авонмутпен бірге Бристоль қаласына қосылды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін қала мұнда көптеген әлеуметтік ("кеңестік") тұрғын үйлер салды, бұл жердің қазіргі келбетін анықтады. Жоғары көшеде 1900 жылға дейін бұл жерді сипаттаған үлкен үйлердің қалдықтары сақталған, көбінесе (Twyford House және The Wylands сияқты) қоғамдық немесе коммерциялық мақсатта пайдаланылады; кейбіреулері бұзылып, олардың орнына шағын құрылыстар (Sunny Hill сияқты) салынды; ал кейбіреулері сақталған және басқа үйлермен қоршалған (мысалы, Penlea және бұрынғы пасторлық үй ішінара ежелгі монастырь құрылысын сақтап қалды); ал 16 ғасырға тән ежелгі үй сияқты кейбіреулері жоғалып кетті, олар жол кеңейту және 1960 жылдарғы дүкендер қатары салдарынан қирады.

Жеңіс

Ширехемптон мен Авонмут өскен сайын Кингс-Вестон үйінің иелері, әсіресе Филипп Нейпир Майлз (1865–1935), ауданға көптеген қайырымдылықтар жасады, оның ішінде шіркеулер, соғыс ескерткіштері және әлеуметтік инфрақұрылым үшін жерлер берді. Осы маңызды сыйлықтардың бірі – 1904 жылғы Қоғамдық зал, ол Вон Уильямстың «Көкпардың көтерілуі» рапсодиясының алғашқы орындалған орны болғандықтан танымал, ол 1920 жылы Кингс-Вестон үйіне сапарлары кезінде Вон Уильямспен таныс болған скрипкашы Мари Холлмен, жеке скрипка мен фортепианоға арналған түпнұсқа нұсқасында орындалды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Литтл Парк (немесе Ширехемптон паркі) Ұлттық сенім қорына тапсырылды және қазір гольф алаңы ретінде пайдаланылуда.

Ыңғайлылықтар

Ширехемптон шіркеулермен, мектептермен, спорттық жақсы жабдықталған, сондай-ақ дүкендер мен пабтар да жеткілікті. Маңында қоғамдық ашық кеңістіктер мен ескі ескерткіштер бар. Оларға Kingsweston рим вилласы (оның қираған қалдықтары қазіргі Лоренс Уэстон елді мекенінің жанындағы жол бойынан көрінеді), Блейз Касл иелігі және Блейз Касл үй-музейі, сонымен қатар Ширехемптон паркі кіреді. Ширехемптон футбол клубы Пенпол-Лейн стадионында, Ширехемптон қаласында орналасқан және Сомерсет округтік лигасынде ойнайды.

Басқа көнеліктер

Авон өзенінің жағасында Ескі ұнтақ қоймасы тұр. Ол 1775-1776 жылдары Бристоль портына кіргізілмеген оқ-дәрі сақтау үшін салынған. Бұл II санаттағы ескерткіш. Ауылдық соғыс ескерткіші гольф алаңына солтүстікке қарай, Ширехемптон жолының бойында, қазір құрғап қалған Рэш көлінің жанында орналасқан. Бұл көл бұрын Уэльстен мал айдап келген шаруалардың Севернун арқылы Бристоль нарығына мал жеткізу үшін пайдаланған.

Экология

Ширехамптон, әсіресе Авон өзеніндегі Horseshoe Bend-тің үстіндегі орман (Ұлттық табиғи қорық), сирек кездесетін өсімдіктердің негізгі орны болып табылады, оның ішінде нағыз қызмет ағашы (Sorbus domestica) және тағы екі ақ бұта – Sorbus eminens және Sorbus anglica. Ұлттық деңгейде сирек кездесетін ірі жапырақты липа (Tilia platyphyllos) да кездеседі, ол Северн бассейнінің басқа жерлерінде де өседі, ал сирек шөптесін өсімдіктерге далалық сарымсақ (Allium oleraceum) және ақ түсті құрғақжапырақ (Hypericum montanum) жатады. Орманның төменгі, тар тұзды батпағында екі ұлттық деңгейде сирек кездесетін тамырлы өсімдік түрі бар: жұқа қоян құлағы (Bupleurum tenuissimum) және ұзын сабақты ораке (Atriplex longipes). Lamplighters Marsh табиғатты қорғауға арналған маңызды орын Ширехамптон шегінде орналасқан.

Жергілікті халық

Бристоль қаласының ертедегі тарихшысы Сэмюэл Сейер (1757–1831) Ширехамптон шіркеуінің зиратына жерленген. Арчибальд Сайс (1846–1933), Оксфорд университетінде 1891–1919 жылдары ассириология профессоры болған, Ширехамптон қаласында дүниеге келген. Ол көптеген маңызды еңбектері бар, өте табысты ғалым еді. Филипп Нейпир Майлз (1865–1935), музыка композиторы және қайырымдылық ісіне атсалысушы, өмірінің барлығын Кингсвестон үйінде өткізді және Ширехамптон мен Авонмут қалалары тұрған жердің көп бөлігіне иелік етті. Гилберт Джессоп (1874–1955), крикетші, кейін өмірінде жазушы болған, 1909–1913 жылдары Ширехамптон қаласындағы The Green ауданында тұрды. Рота Мэри Клей (1878–1961), әлеуметтік жұмыскер және орта ғасырлар тарихшысы, Ширехамптон қаласында, Хай-стриттегі Илекс коттеджінде тұрып жұмыс істеді. Айрин Баз (1897–1982), халықаралық деңгейде танымал каллиграф және миниатюра шебері. Оның кейбір туындылары әлі де Сент-Мэри шіркеуінде сақтаулы, мысалы, медбике Кэтрин Кортқа арналған безендірілген құттықтау хат. Ол «Кім кім» халықаралық анықтамалығында жарияланған. Ол бір кезде Хай-стритте орналасқан, қазір бұзылған Елизавета үйінде тұрған, бірақ өмірінің көп бөлігін Стейшн-роудта өткізген. Гарри Джонс (Хал Джонс және Гарри Грэм аттарымен жазған, 1912–1983), романист, 1950-ші жылдардың басында Ширехамптонға көшіп келді. Ол батыс жұрттағы оқиғалар туралы, сондай-ақ екінші дүниежүзілік соғысқа қатысты және 1920 жылдардағы Оңтүстік Уэльстегі кеншілер ауылындағы өмірінен алынған материалдар негізінде кітаптар жазды. 1960 жылдан 1983 жылы Ширехамптон қаласында қайтыс болғанға дейін жиырмаға жуық кітабы жарық көрді. Хал Джонстың/Гарри Грэмнің барлық жарияланған еңбектері Бёрнхам Приори баспасы (Приори Роуд немесе Бёрнхам Роуд, Ширехамптон қаласындағы үйлерде жазылғандықтан осылай аталған) тарапынан баспа және электронды кітаптар түрінде қайта басылды. Этель Томас (1925–2008), жергілікті тарихшы, 1937 жылы ата-анасымен бірге Ширехамптонға, ал 1952 жылы үйленгенде Авонмутқа көшіп келді. Ол Ширехамптон мен Авонмут тарихына арналған бес кітап жазды. Төмендегі дереккөздер бөлімін қараңыз. Сер Роберт Стивенс (1931–1995), Ұлыбританияның Корольдік Ұлттық театрының алғашқы жылдарындағы жетекші актер, Ширехамптон қаласында дүниеге келген. Ол өзінің буынындағы ең беделді актерлердің бірі болды және бір кезде Лоренс Оливьеге лайықты мұрагер деп есептелді. Элизабет Келли (Лиз Тилберис) (1947–1999), британдық Vogue және Harper's Bazaar журналдарының бас редакторы, көптеген дереккөздерде Ширехамптон қаласында туғандығы айтылады. Романшы Эвелин Уо (1903–1966) өзінің өмірбаянын зерттеу үшін 1950 жылдары анасы тұрған Ширехамптонға және Кингсвестон үйіне келгені белгілі, бірақ естеліктері шатасқан сияқты. Ол досы Фрэнсис Бофорт Палмерге жіберген хатта сапары туралы жазды. Уоның анасы 61-ші Пемброк жолындағы Приори үйінде тұрды. Уо өзінің «Аз ғылым» атты кітабында былай деп жазады: «Кітап 1964 жылы жарық көргеннен кейін он жыл ішінде Приори үйі мен жаңа пасторлық үй бұзылып кетті, бірақ Приори әлі де тұр».

Қызықты деректер

1960 және 1970 жылдары Далек Авон өзенінің жағалауындағы Haven Master ғимаратының алдында, Ламплайтерлер мейрамханасының қарама-қарсысында тұрды. Далек өзенге қарай бағытталған, сондықтан Бристоль доктарынан Северн мен Бристоль шығанағына (Пилл паромды есептемегенде) келетін қайықтар оның сопағының астынан өтуге мәжбүр болды. Далек 1960 жылдардың соңында кем дегенде бір Ширехемптон карнавалында қаржы жинау үшін қолданылған. 6 пенниге балалар қарапайым ағаш тақтаға отырып, әрқайсысы бірнеше минутқа сопақты бұра алатын. Далек пен Пилл паромдық кемесі (сондай-ақ, 1960 жылдары Хай-стритте құйрық сатқан "Қабық сатушы әйел") Ширехемптон авторы Марк Джонстың (Филиппа Перри есімімен жазған) "Табита Миггинс: Кеме мысығы (Пилл паромда)" атты толық емес балалар кітабында көрсетілген. Назар аударыңыз, одан кейінгі кітаптың артқы мұқабасындағы сурет, "Табита Миггинстің тағы бір шытырман оқиғалары, Пилл паромдағы кеме мысығы" (бұл жолы Марк Клинтон Джонсқа жатқызылған), Пиллдегі боялған бағыт көрсеткішін көрсетеді, ол "Ширехемптон паромдық кемесіне" жол көрсетеді. Бұл дұрыс емес атау, себебі өзеннің екі жағында да ол "Пилл паромдық кемесі" деп аталды.

Анықтамалар мен дереккөздер

Бейтс, М. Р. (2003) Бристольдің Ширехэмптон ауданындағы палеолиттік артефактілерді қамтитын кен орындарының қысқаша шолуы және олардың аймақтық маңызы. Брекон: TerraNova. Бейтс, М. Р., және Ф. Ф. Вэнбан Смит (2005) Бристоль-Авон алабы үшін палеолиттік зерттеулер аясы. Бристоль қалалық кеңесі. Хелм, Джуди (2004) Ширехемптон қоғамдық залы 1904–2004. Ширехемптон қоғамдық залы комитеті. Хиггинс, Дэвид Х. (2004) Абонаның римдік қаласы және 969 және 984 жылдардағы Сток-Бишоптың англосаксондық жарғылары. Бристоль және Эйвон археологиясы 19, 75–86. Сойер, П. Х., ред. (1968) Англосаксондық жарғылар. Лондон: Корольдік тарихи қоғам. «Шир желіде». 1999 жылғы сәуір нөмірі. Айрин Баз «Жарқын хат». Смит, А. Х. (1964) Глостерширдің жер-атаулары, 3-том. Кембридж: Кембридж университетінің баспасы (Англия жер-атауларының шолуы, 40-том). Томас, Этель (1983) Ширехемптон тарихы. Жеке жарияланым (2-басылымы 1993 ж.). Томас, Этель (2002) Ширехемптон тарихының жалғасы. Жеке жарияланым.