Кіріспе

Тампаран муниципалитеті (Маранао: Inged a Tamparan; ), Филиппиннің Ланао-дель-Сур провинциясындағы 5-ші санаттағы муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 32 074 адамды құрайды.

Этимологиясы мен шығу тегі

Оның атауы маранао тіліндегі "тампаран" сөзінен шыққан, ол тікелей "алдыңғы жақ" дегенді білдіреді. Америкалық отаршылдық кезеңде Сұлтан Манкинг Сугадор Америка үкіметі тарапынан Муниципалдық округ президенті болып тағайындалды, бұл лауазым муниципалдық әкімнің дәрежесімен тең болғанымен, одан билігі кем болды. Америкалық шенеуніктер оның есімін сұрағанда, Сұлтан: "Мен Тампаран сұлтанымын" деді, бұл Тампаран тайпалық басшыларының "дова ка локус" екенін білдіреді. Сұлтан Манкинг Сугадор патшалық атағымен танымал болды, содан кейін американдық шенеуніктер де қаланы Тампаран деп атауға бастады.

Декларация

Тампаран муниципалитетінің құрылу тарихы Филиппин Ұлттық Үкіметінің, сол кездегі президент Мануэль Л. Кесонның кезінде басталды. 1940 жылы президент Кесон №592 атқарушылық бұйрыққа қол қойды, осы бұйрық бойынша Дансалан (қазіргі Марави қаласы) тұрақты муниципалитет ретінде, ал Тампаран – оның муниципалитеттік округі ретінде құрылды. Осы округке Масиу, Тарака, Пуна Баябао, Лумба Баябао, Магуинг, Мулондо, Бумбаран және Вао (қазіргі муниципалитеттер) кірді. Тампаран округі 1960 жылдың 28 қыркүйегінде №405 атқарушылық бұйрық күшімен тұрақты муниципалитет мәртебесін алды, ал 1984 жылдың 4 маусымында 33-ші Батас Памбанса (PB) заңына сәйкес Ислам муниципалитеті деп жарияланды.

География

Тампаран Ланао-дель-Сурдың шығыс бөлігінде орналасқан. Солтүстік жағынан Тарака муниципалитетімен, оңтүстігінен Пуна Баябаомен, батысынан Ланао көлімен шектеседі. Тампаран провинцияның ең үлкен орталығы – Марави қаласынан шамамен қашықтықта орналасқан, сонымен қатар Тампаранға ең жақын коммерциялық қызмет орталығы да осы қала. Тампаран мен Марави қаласын Дитсан Рамаин, Бубунг, Буади Пусо Бунтонг, Мулондо және Тарака муниципалитеттері арқылы өтетін жол жалғастырады. Тампаранға Ланао көлі арқылы су көлігімен де жетуге болады. Тампаран муниципалитетінің жалпы жер көлемі шамамен. Ауыл шаруашылығы жері 42,30%, құрылыс алабы 5,46%, ашық дала 48,60%, ал жолдар, арналар және өзендер 3,64% құрайды.

Топография

Қала жазық және көлбеу жерде орналасқандықтан эрозияның ықпалы азырақ. Бірақ көл жағасында болғандықтан, кейбір аудандар көл суының деңгейінің өзгеруіне ұшырайды.

Климат

Ақпан айындағы орташа температура ең төмен, ал сәуір айындағы орташа температура ең жоғары. Қаңтардан қыркүйекке дейін тұрақты солтүстік-батыстан жел соғады. Қазан және қараша айларында жел солтүстік-батыстан немесе солтүстік-оңтүстікке қарай соғады. Жалпы алғанда, муниципалитет жыл бойы жауын-шашынның тең таралуымен сипатталатын төртінші климаттық типке жатады. Ең көп жаңбыр қаңтар, мамыр және шілде айларында жауады. Қыркүйек және қараша айлары құрғақ болып келеді.

Тіл және ұлт

Тампарандықтардың көпшілігі (немесе Меранау тілінде Итампаранен) тегін Меранао этносына жегізеді, алайда қалаға Тагалогтар, Бисаялар және басқа да этностар көшіп келген. Жергілікті тіл – филиппин тілінің Меранао диалектісі, ал Тагалог және ағылшын тілдері қала бойынша білім беру және бизнес салаларында кеңінен қолданылады.

Дін

Тампарандықтардың көпшілігі мұсылман. Сунни ислам – басым дін және кеңінен таралған. Көптеген адамдар исламдық (мұсылмандық) және араб білімін ел ішінде де, шетелде де оқыған. Қалада христиандар да кездеседі.