Кіріспе

Көрнекі өнерге негізделген көркем білім беру саласы

Көрнекі өнер білімі – көру арқылы қабылданатын өнер түріне – сурет салу, кескін салу, мүсін жасау, гравюра және зергерлік бұйымдар, қыштан жасау, тоқыма, маталар және т.б. сияқты өнер салаларына, сондай-ақ коммерциялық графика және үй жиһаздары сияқты практикалық салаларда қолданылатын дизайнға негізделген оқу саласы. Қазіргі заманғы тақырыптарға фотосурет, бейне, фильм, дизайн және компьютерлік өнер жатады. Көркем білім беру студенттердің өнер тудыруына, өнерді сынға алуға немесе бағалауға үйренуіне, немесе осы екеуінің үйлесіміне бағытталуы мүмкін.

Үйреншік

Тарихи тұрғыдан алғанда, өнер Еуропада шеберхана әдісі жүйесі арқылы оқытылатын, онда суретшілер өз кәсіптерін тас қалаушылар немесе алтын шеберлері сияқты гильдиялар сияқты үйренген шәкірттерді қабылдады. Бос уақытында формалды оқыту өнер шеберханаларында немесе көбінесе үйде немесе сыртта жеке өткізілді. Осы шеберханаларда суретшілер шеберлерге шәкірт болып, шеберлікті үйренді, бұл қарым-қатынас гильдияның жарғыларымен реттелді. Флоренциядағы 13 ғасырдың соңына қарай жасалған келісімшарттарда шебер шәкіртіне киім-кешек пен тамақ беруге міндетті болған, ал шәкірт адал қызметкер болуға тиіс болған. Шәкірт әдетте білім алған алғашқы жылдары шеберге ақы төлейтін; егер шәкірттік жемісті болса, оқушы білім алуының кейінгі кезеңдерінде сыйақы алатын. Солтүстік Еуропалық шеберханаларда да ұқсас шарттар болды. Бұл жүйеде бастапқыда сурет салуды үйрену басымдыққа ие болды. Микеланджело жас суретшіге бір жыл бойы тек сурет салуға, содан кейін алты жыл бойы түстерді ұнтақтауға, жақтауларды дайындауға және алтын жапырақтарды қолдануға кеңес берді, осы уақыт ішінде сурет салуды оқып үйрену жалғасатын еді. Фреска және темпера техникаларын меңгеруге тағы алты жыл қажет болды. Тарихи тұрғыдан алғанда, дизайн 18 ғасырда Еуропаның барлық жерінде құрылған дизайн мектептері арқылы көркем өнерден басымдық алды. Ерте еуропалық өнердегі осы шеберлік пен құндылықтар кейінгі ұрпақтарға, соның ішінде ертедегі Американың отарлаушыларына да үлгі болды.

Сыныпта мәдени иемдену

Мәдени меншікті пайдаланатын адамдар эстетикалық құндылығы жоғары туындылар жасауға қабілетті. Әртүрлі мәдениеттердің өнер қасиеттерін – әшекейлеуді немесе шығармашылық процестің үлгісін алу арқылы, басқа мәдениеттердің қолөнерін жақсырақ түсінуге және бағалауға болады. Мұндай тәсілді африкалық немесе американдық индейлердің маска жасау жобаларында көруге болады, онда студенттер техниканы еліктеп, жаңа материалдарды қолдану және құрылыс әдістерін зерттейді, соның арқасында басқа мәдениеттердің дәстүрлерін құрметтейді.

Аргентина

Латын Америкасында өнерді дамытуда жетекші ел, 1875 жылы суретшілер Эдуардо Шиаффино, Эдуардо Сивори және басқа суретшілер құрған Ұлттық өнерді қолдау қоғамын құрды. Олардың одағы 1905 жылы Ұлттық Көркемсурет академиясы ретінде қайта құрылды, ал 1923 жылы суретші және академик Эрнесто де ла Каркованың бастамасымен Буэнос-Айрес университетінің құрамындағы Жоғары Көркемсурет мектебі – Ұлттық өнер мектебіне айналды. Қазіргі уақытта еліміздегі өнер саласындағы жетекші білім беру ұйымы – UNA Ұлттық өнер университеті.

Австралия

Австралиялық университеттерде бейнелеу / қолданбалы өнер кафедралары немесе өз құрамындағы курстар студиялық оқыту моделінен, өнер мектептерімен байланысты, теория мен практиканы біріктіретін модельге көшкен. Батыс Австралия университеті теориялық бағытталған магистрлік дәрежеден теориялық BA Art дәрежесіне өтті. 2007 жылдан бері Австралия Оқыту және Оқу Кеңесінің (ALTC) қолдауымен іске асырылған Ұлттық студиялық оқыту жобасы аясында контексттік және медиа элементтерін интеграциялайтын студиялық оқыту бастамалары жүзеге асырылды.

Мысыр

Мысырдағы алғашқы заманауи өнер мектебі 1908 жылы Каир көркемсурет колледжі ретінде ашылды. Бұл алғашқы өнер мектептері көбінесе батыс эстетикалық дәстүрлерін оқытты. Осының салдарынан, тәуелсіздік алғаннан кейін египеттік және Таяу Шығыс дәстүрлерін өнер және өнерді тану курстарына енгізуге күш салынды. Дегенмен, бұл процесс баяу болды; Каир көркемсурет колледжінің студенттері 1999 жылға дейін еуропалық емес өнер тарихы бойынша мамандық ала алмады.

Арнайы білім беру

Көркем білім беру, ерекше қажеттіліктері бар балаларға арналған арнайы жағдайлар жасау реформаларына дейін-ақ, арнайы білім берумен біріктірілген. Көркем өнерге келгенде, ерекше қажеттіліктері бар оқушылармен байланысу үшін көбінесе арт-терапевтер қолданылады. Дегенмен, кейбір арт-терапевтер оқушыларды сыныптан алып шығып, олардың математика, ағылшын тілі және ғылым сияқты басқа пәндерде қалып қоюына себеп болады. Осы себепті, арт-терапия көбінесе ұзақ мерзімді жақсартуға үміті жоқ, бірақ қысқа мерзімді даму дағдыларын меңгеруге немесе жан-жақты қабілеттерін арттыруға тырысатын оқушыларға арналған. Арнайы педагог Жан Локерсон мен көркем өнер педагогы Амелия Джонс: «Көркем өнер шеберханасы – оқу қиындықтарының оқу артықшылықтарына айналатын орын» деп жазған. Ерекше қажеттіліктері бар оқушылар көбінесе өздерінен тысқары шығып, шығармашылыққа деген ынталарын арттырады. Көркем өнер – арнайы педагогтардың оқушыларына тіпті олардың өзі сезбейтін негізгі білімдерді үйретуінің бір жолы. Көркем өнер мен арнайы білімнің бір-бірімен тығыз байланысты екенін дәлелдейтін зерттеулер үздіксіз жүріп жатыр. Тәжірибелер көрсетіп тұрғандай, кез келген сыныпта, әсіресе арнайы білім беретін сыныптарда көркем өнер оқушыларды ынталандырып, құлшынысқа бөлейді және кейбір жағдайларда басқа пәндерді оқуға да ықпал етеді.

Теория мен ғылымдағы қазіргі үрдістер

Көркемөнер білім беру саласы көрінеу және танымал мәдениеттің кең ауқымын қамтуда. Қазіргі ғылыми зерттеулер өнер білімін постмодернистік және көрінеу мәдениет көзқарастарымен пайдаланады, бейнелерді жасау мен түсіндіруге жаһанданудың ықпалын қарастырады және шығармашылық мәселелеріне қайта жаңа қызығушылық тудырады. NAEA шеңберіндегі зерттеулер мен жарияланымдар оқыту, қоғамдық қатысу, қолдау, зерттеу және білім саласына бағытталған. 2016 жылдан бері Өнер білім беру ғылыми-зерттеу институты (AERI) жыл сайынғы симпозиум өткізіп келеді, ол өнер білім беру саласындағы маңызды интеллектуалдық және қолданбалы мәселелерді зерттейтін сындық, жүйелі, эмпирикалық және теориялық зерттеулерді қолдайды. AERI өнер, гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдардан алынған қатаң зерттеу тәжірибелері мен әдістемелерінің кең спектрін насихаттауға ұмтылады, осы арқылы бейнелеу өнерінде және оның көмегімен оқыту және оқуға қатысты зерттеулерді жетілдіруге көмектеседі.