Кіріспе

Spasms – Уильям Фруеттің режиссерлік еткені, ал Питер Фонда, Оливер Рид және Керри Кинь басты рөлдерде ойнаған 1983 жылғы канадалық қорқыныш фильмі. Ол Майкл Мэрик пен Брент Монаханның 1979 жылғы «Өлім шағуы» романы негізінде түсірілген.

Сюжет

Миллионер-меценат Джейсон Кинкейд Микронезияда аң аулау кезінде ағасын жоғалтты. Жылан оны да шақты, бірақ удан өлмей, тірі қалды және, көрінеу, жыланмен телепатиялық байланыс орнатты, себебі у мидың сезімталдық қабылдау үшін жауапты жасушаларын өзгертіп жіберді. Жыланның тоқтаусыз кісі өлтірулерінің көріністерімен мазаланып, Кинкейд браконьерге оны ұстап, Сан-Диегодан тысқарыдағы сарайына жеткізу үшін ақы төлейді. Ол психиатр және экстрасенсорлық зерттеуші Том Бразилианды шақырып, осы қажетсіз психикалық байланыстан арылуға көмектесуін сұрайды. Қарсылығында, Кинкейд Бразилианның барлық зерттеулерін қаржыландыруға уәде береді. Бірақ, шайтанға табынушылар да жыланға қызығушылық танытады. Оны жергілікті тұрғындар өз әлемінің қорғаушысы деп есептейді, сондықтан олар оның ішіндегі демон екеніне сенеді және оны құлшылыққа алуды қалайды. Секта жыланды ұрлау үшін бұрынғы ЦРУ агенты Уоррен Кроулиді жалдайды. Кроули оны АҚШ-қа тасымалдайтын кемедегі теңізшіге пара беріп, оны сақтауға көмектесуге мәжбүрлейді, бірақ тыңшы жыланның контейнеріне қарауға тырысқанда өлтіріліп, шағылады. Удың салдарынан оның қан тамырлары мен ішкі мүшелері тез ісінеді және ол кемеден құлайды. Бразилиан Кинкейдтің жеке зертханасы салынып біткенше жыланды университет зертханасында сақтауға тырысады, сондықтан оның тасымалын қадағалайды, бірақ Кроули мен оның күзетшісі Дикон Тайрон бұл туралы білмейді. Кинкейдтің қызы Сюзанна, оның психикалық байланысының ағасының өлімінен туған жарақаттың салдары екеніне сеніп, жыланды өлтіруге тырысады. Ол жыланның контейнерінің температурасын өлімге әкелетін 150 градусқа дейін жасырын түрде көтереді. Сол түні Кроули мен Тайрон зертханаға бұзып кіреді. Тайрон жыланның қатты қыздырылғанын байқап, контейнерді ашады. Жылан бірден босап, Тайронды және зертхана директорын өлтіріп, сыртқа қашады. Полиция Бразилиан мен Сюзаннаны оқиға орнына шақырады, ал Кинкейд жыланның босағанын сезеді. Бразилиан жыланның орташа температуралы аймаққа қашуы керек деп болжайды және Сюзаннамен бірге жақын маңдағы жылыжайды іздейді. Жылан оларға шабуыл жасайды, ал Бразилиан оны өрт сөндіргішпен қана тоқтатуға жетеді. Полиция келгенде, Кинкейд оларды жаратылыстың қауіптілігіне көндіріп, тоқтатуға тырысады. Үшеуі де ұсталды, полиция Кинкейдтің сөздеріне күмәнмен қарайды және осындай қауіпті жануарды заңсыз әкелгені үшін оны адам өлтіруге айыптаумен қорқытады. Темірқасық, жылан жақын маңдағы студенттер үйіне шабуыл жасап, оның тұрғындарын өлтіреді, бұл оқиғаны Кинкейд телепатиялық байланысы арқылы көреді. Кроули жыланды ұстамағаны үшін сектадан қорқыныш алады. Ол Кинкейдтің мекенжайын сатып алып, фургонмен барады, жылан соңында сол жерге келеді деп сеніп, оны ұстап алуды жоспарлайды. Осы уақытта Бразилиан Кинкейдтің телепатиялық байланысын жыланды қайтадан шабуыл жасамас бұрын табу үшін пайдалануға болатынын анықтайды. Ол оны ми белсенділігін бақылайтын құрылғыға қосады, содан кейін Кинкейд телепатиялық көріс басынан өтеді, жылан үйіне келіп, Кроулиді өлтіретінін көреді. Байланыс үзіліп, одан әрі сұрақтарға жауап беруге үлкермей, Кинкейд жоғалып кетеді. Сюзанна оның өз үйі туралы айтқанын түсінеді және Бразилианмен бірге оны тоқтатуға асығады. Кинкейд үйге келгенде, жылан күзетшіні өлтірген болады. Шабуыл винтовкасын алып, ол аумақты қарап шығады, бірақ жыланның бұрынғы құрбандарын көрген көріністерге ұшырайды, нәтижесінде қаруын жоғалтады. Соңында ол артқы аулада жаратылыспен кездеседі, онда психикалық энергия екеуінің айналасында спонтанды жарылыстарды тудырады. Ол пышақпен шабуыл жасайды, бірақ жылан жеңіске жетеді және оны өлтіреді. Бразилиан мен Сюзанна келгенде, Бразилиан Кинкейдтің қаруын алып, жыланды атып өлтіреді. Олар Кинкейдтің денесімен бірге өртенген жыланның қалдықтарын қалдырып кетеді.

Өндіріс

Жазушылар Майкл Мэрик пен Брент Монахан 1979 жылы Питер Бенчлидің «Жау» романының сәттілігіне оқтасып, «Өлім тістеуі» романын жазды. Голливуд агенті Мартин Эрлихман романның құқығын бір жылға 5000 долларға сатып алды. Монаханның сөзінше, Эрлихман сценарийлерді опциялауға бейім болған және үлкен жетістікке жетуді үміттене жатқан көптеген жазушылардың жұмыстарымен толтырылған шкафтары болған. «Өлім тістеуі» мүлкімен аралықта ештеңе жасамаған және опциясының мерзіміне бірнеше ай қалғандықтан, Эрлихман сол кезде Канаданың киноиндустриясында ұсынылған салық жеңілдіктерін пайдалануды көздеді. Фильмнің түсірілімі 1981 жылдың ақпан айында басталатыны туралы хабарлар 1981 жылдың қаңтарында газеттерде жарияланды. Жоспарлау кезеңінде шабуылдардың кейбір эпизодтарында тірі жыландарды пайдалану жоспары болды. Герпетолог және жылан бапкері Боб Заппалорти бауырымен жорғалаушыларды ұсынуға тиіс болды, ал танымал модель жасаушы, жәндіктерді бапкері және фотограф Реймонд Мендес жақыннан түсірілім үшін қол қуыршақтар жасауға тиіс болды. 14 футтық үнділік тас питоны Нью-Йорк қаласында бір жылға жуық сақталды, бірақ кейін нақты бауырымен жорғалаушыларды пайдалану туралы идеядан бас тартылды. Алдын ала өндіріс кезінде фильм бірнеше рет қайта жазылды және бірнеше режиссерлер жұмыс істеді, бірақ түсірілім басталмағандықтан олар жұмыстан кетті. Түсірілім басталғанда, Filmpro Limited өндіріс студиясы бір апта ішінде банкротқа ұшырады, ал Cinequity Corporation банктік компанияны иелігіне алып, екі тәжірибесіз адамды продюсерлер ретінде тағайындады. Фильм сол кездегі «жануарлар шабуылы» фильмінің қатарында ерекшеленбейтінінен қорқып, Cinequity сценарийді қайта жазып, мистикалық элементтер қосты, жыландарды аниматроникамен ауыстырды және 1981 жылдың мамырында режиссер Уильям Фруетті шақырды. Түсірілім Торонто және оның айналасындағы әртүрлі жерлерде өтті. Кинкейдтің меншігі Руж өзенінің жанындағы Вэлли-Халла меншігі болды, ал ашылу сахнасы Скарборо Блафс паркінде түсірілді. Жыланды жасау үшін қолданылған аниматрониканы Мендес пен Нил Мартц жасады. Бастапқыда алты түрлі жылан жасалмақ болған – әрқайсысы өзінің қызметін атқаратын, бірақ ақшаның және уақыттың шектеулі болуына байланысты бұл идеядан бас тартылып, бір механикалық жыланмен мүмкіндігінше көп жұмыс жасау дұрыс деп шешілді. Түсірілім Канадада басталғанда, Мендес және оның алты адамнан тұратын кішкентай командасы 1981 жылдың тамыз және қазан айлары арасында сегіз апта ішінде Нью-Йоркте автономды түрде робот-монстр құрды. Екі 22 футтық дене, үш 6 футтық мойын, арматураға бекітілуге арналған және құмырсқалардың бастары тірі жандарды жандандыру үшін пайдаланылды. Жыланның тістеуінің графикалық нәтижелерін қоса алғанда, қанды эффектілерді «Оскар» сыйлығын жеңіп алған гримерлер Дик Смит пен Стефан Дюпуи жасады және жүзеге асырды, бұл эффектілерде бұрынғысының қолтаңбасы болып табылатын ауа қапшықтарын пайдалану кеңінен қолданылды. Торонтодағы түсірілімді көруге шақырылған Мэрик пен Монахан үш күннен кейін жұмыстарына үнемі өзгерістер енгізілгеніне ашуланып кетіп қалды. Аяқталған өнімнің әсерлі болуына қарамастан, Фрует экранда тікелей актерлермен өзара әрекеттескенде оның қалай көрінгеніне қанағаттанбады және POV кадрларын және жылдам монтаждауды пайдалану арқылы соңғы фильмдегі оның көрінісін шектеді. Оливер Рид пен жылан арасындағы соңғы шайқас жоспарланып, түсірілді. Онда жылан Ридтің қолын жартылай жұтып, ол оны пышақпен тырнап, бөліктеп кесетін сахналар бар. Фрует эффектілерге қанағаттанбады және сахнаны қатты өңдеп, жыланның көп бөлігін алып тастап, оны флэшбектермен толтырды. Басқа да ұзақ, қанды сахналар жоспарланған немесе түсірілген, соның ішінде жыланның құрбандары көрнекті жаралармен жабылған түс көру сахнасы. Фрует фильмнің Шығыс Азиядағы көрсетілімі үшін одан да зор зорлық-зомбылық көрсететін қосымша кадрлар түсірілгенін мәлімдеді. Фонда 1990 жылы: «Олар фильмді қалай аяқтау керектігін білмеді. Мен Оллиге сол үлкен жыланды жақсы көрсету оның міндеті екенін айттым. «Ол сені өлтіретіндей етіп көрсету керек, Олли!» Ол сол кезде мас болмаған болуы мүмкін. Бұл өте өкінішті. Ол өзінің пародиясын жасады. Кедей жігіт өте талантты, бірақ ол өзінің карикатурасына айналды».

Шығару

Фильм 1984 жылдың мамыр айында Producers Distributing Corporation компаниясы арқылы АҚШ-тағы кинотеатрларда шектеулі көрсетілімге шығарылды. Фильм VHS форматында Thorn EMI компаниясымен жарыққа шығарылды. 2016 жылдың сәуір айында CodeRed фильмді DVD және Blu-ray форматында алғаш рет шығарды. Шығарылым үшін қолданылған түпнұсқада бір катушкасы жоқ болғандықтан, CodeRed оны VHS мастерінен стандартты сападағы бейнематериалмен алмастырды.

Саундтрек

Фильмнің музыкасын Эрик Робертсон жазды. Tangerine Dream фильм бойындағы және титрлердегі барлық қорқынышты, қараңғы амбиент сарындарын жазды.