Дэн Педо: Математик және геометрдің өмірі мен еңбектері
Daniel Pedoe
Дэн Педое: британдық математик, геометр. 60 жылдық карьера, 50-ден астам зерттеу мақаласы, «Геометрия және көркем өнер» сияқты кітаптар авторы. Математика тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Англияда туған математик және геометр Дэн Педо (29 қазан 1910, Лондон – 27 қазан 1998, Сент-Пол, Миннесота, АҚШ) – алпыстан астам жылға созылған еңбек жолы бар ағылшын математигі және геометрі. Өмірі бойында ол геометрия саласында шамамен елу ғылыми және танымдық мақала жазды. Ол сонымен қатар математика мен геометрия бойынша бірнеше маңызды кітаптардың авторы, олардың кейбіреулері ондаған жылдар бойы басылып, көптеген тілдерге аударылған. Осы кітаптардың ішінде үш томдық «Алгебралық геометрия әдістері» (W. V. D. Hodge-мен бірлесіп жазған), «Математиканың нәзік өнері», «Шеңберлер: математикалық көзқарас», «Геометрия және көркем өнер» және соңғы жұмысы «Жапон ғибадатханалары геометриясы мәселелері: Сан Гаку» (Хидетоши Фукагавамен бірге) бар.
English born mathematician and geometer
Dan Pedoe (29 October 1910, London – 27 October 1998, St Paul, Minnesota, USA) was an English born mathematician and geometer with a career spanning more than sixty years. In the course of his life he wrote approximately fifty research and expository papers in geometry. He is also the author of various core books on mathematics and geometry some of which have remained in print for decades and been translated into several languages. These books include the three volume Methods of Algebraic Geometry (which he wrote in collaboration with W. V. D. Hodge), The Gentle Art of Mathematics, Circles: A Mathematical View, Geometry and the Visual Arts and most recently Japanese Temple Geometry Problems: San Gaku (with Hidetoshi Fukagawa).
Ерте өмір
Дэниел Педоу 1910 жылы Лондонда туды, ол Польшадан келген еврей иммигранты Сзмул Абрамскидің он үш баласының ең кішісі болды. Ол 1890 жылдары Лондонда қонды: Нью-Йоркқа немесе Лондонға баратынын білмей, мал тасымалдау кемесіне отырды, сондықтан оның соңғы бағыты тағдырдың кездейсоқ оқиғасы болды. Педоудың анасы Рыфка Раска Педович, жүгері саудагері Вольф Педович пен оның әйелі Сара Хаймновна Печесканың жалғыз қызы болды, олар Łомża қаласында (бұл кездегі Польшаның Ресей билігінде болған бөлігі) тұрды. Отбасының тегін түсіндіру қажет. Әкесі Абрамски, Коханим діни тобының мүшесі болды, ал Ұлыбританияға келген соң, ол өзінің тегін Коэн деп өзгертті. Алғашқыда барлық он үш бала Коэн тегін алды, бірақ кейіннен кез келген антисемитизмнен сақтану үшін Коэн балаларының бір бөлігі өз тегін Педое деп өзгертті, бұл Дэниел 12 жасында мектепте оқып жүрген кезде болды. Онда ол алғаш рет мектеп директоры Норман М. Гиббинс пен Годфри мен Сиддонс жазған оқулық арқылы геометрияға деген сүйіспеншілігіне ие болды. Мектепте оқып жүрген кезінде Педоу өзінің алғашқы мақаласын жариялады: «Кагноли теңдеуінің геометриялық интерпретациясы: sin b sin c + cos b cos c cos A = sin B sin C – cos B cos C cos a»; ол 1929 жылы «Математикалық газетте» жарияланды.
Daniel Pedoe was born in London in 1910, the youngest of thirteen children of Szmul Abramski, a Jewish immigrant from Poland who found himself in London in the 1890s: he had boarded a cattleboat not knowing whether it was bound for New York or London, so his final destination was one of blind chance. Pedoe's mother, Ryfka Raszka Pedowicz, was the only child of Wolf Pedowicz, a corn merchant and his wife, Sarah Haimnovna Pecheska from Łomża then in Congress Poland (that part of Poland then under Russian control). The family name requires some explanation. The father, Abramski, was one of the Kohanim, a priestly group, and once in Britain, he changed his surname to Cohen. At first, all thirteen children took the surname Cohen, but later, to avoid any potential antisemitism, some of the Cohen children changed their surname to Pedoe, a contraction of their mother's maiden name; this happened while Daniel was at school, aged 12. where he was first influenced in his love of geometry by the headmaster Norman M. Gibbins and a textbook by Godfrey and Siddons. While still at school, Pedoe published his first paper, The geometric interpretation of Cagnoli's equation: sin b sin c + cos b cos c cos A = sin B sin C – cos B cos C cos a; it appeared in the Mathematical Gazette in 1929.
Сан-Гаку
Педоэ зейнетке шыққаннан кейін де қызығушылығы мен жұмысы жалғасты. 1984 жылы оған Айчидегі (Жапония) мектеп мұғалімі Хидетоси Фукагава жүгінді. Фукагава жапон ғалымдарын Сан Гаку – жапондық ағаш тақташалардағы геометриялық теоремаларға қызықтыруға тырысқан, бұл тақташалар шамамен екі ғасыр бойы храмдар мен қасиетті орындарда құдайларға сыйлық ретінде ілініп тұрған. Осыдан бірлесіп жұмыс басталып, нәтижесінде Канададағы Чарльз Бэббидж зерттеу орталығы «Жапон храмдарының геометриялық есептері» атты кітапты жариялады. Кітап математиканың осы бірегей жапондық түріне қызығушылықты оятуға септігін тигізді.
Pedoe's interest and work continued after his retirement and in 1984 he was approached by Hidetoshi Fukagawa, a high school teacher in Aichi, Japan. Fukagawa had tried unsuccessfully to interest Japanese academics in San Gaku – Japanese wooden tablets containing geometric theorems which had hung in temples and shrines for around two centuries as offerings to the gods. A collaboration started which resulted in the publication of the book, Japanese Temple Geometry Problems by the Charles Babbage Research Centre in Canada. The book succeeded in arousing interest in this uniquely Japanese form of mathematics.
Өлім
Ден Педо 1998 жылы 88 жасында, ұзаққа созылған аурудан кейін дүние салды. Ол екі ұлы, Дэн және Хью Тунсталл Педо, және алты немересін қалдырды.
Dan Pedoe died in 1998, aged 88, after a long period with failing health. He was survived by his twin sons, Dan and Hugh Tunstall Pedoe, and six grandchildren.
Мұрағат
Дэниел Педоидің өмірі бойында жазған құжаттары мен хат алмасуларының жинағы Бирмингем университетінің мұрағат орталығында сақтаулы.
A collection of Daniel Pedoe's papers and correspondence throughout his life is to be found at the University of Birmingham archive centre.