Кіріспе
Ирак полициясы (IP) – Иракта азаматтық заңды сақтауға жауапты бірыңғай полиция күші. Оның ұйымдастырылуы, құрылымы және жұмысқа қабылдануы 2003 жылы АҚШ-тың Иракқа басып кіргенінен кейін Коалициялық уақытша басқару органының басшылығымен жүзеге асырылды, ал қазіргі кезде реформаланған Ирак Ішкі істер министрлігі оған басшылық етеді. "IP" термині Ирак полициясын, ал "ISF" – Ирак қауіпсіздік күштерінің толық спектрін білдіреді. Федералдық полиция күштерінің қазіргі қолбасшысы – генерал-лейтенант Раед Шакер Джавдат.
The Iraqi Police (IP) is the uniformed police force responsible for the enforcement of civil law in Iraq. Its organisation, structure and recruitment were guided by the Coalition Provisional Authority after the 2003 American invasion of Iraq, and it is commanded by the reformed Iraqi Ministry of the Interior. "IP" refers to the Iraqi Police, and "ISF" to the broader Iraqi security forces. The current commander of the Federal Police Forces is Lieutenant General Raed Shaker Jawdat.
Тарих
Қазіргі Ирак полициясының соғысқа дейінгі Ирак полициясы қызметімен байланыстары бар, ол кәсіби және репрессияға басымдық бермейтін еді. Сондықтан, полицияның біртұтас күйін сақтап, басып алудан кейін де пайдалы құрал болып қалуы күтілді. Ол жаңа Ирактың полиция күшінің негізін құруға арналған еді, бірақ азаматтық тәртіпсіздік осы жобаны тоқтатуға мәжбүр етті. Төтенше жәрдемақы төленгеннен кейін, бірқатар полицейлер, әсіресе Бағдадқа қайтып келді және АҚШ армиясының әскери полициясы шұғыл оқыту жүргізді. Осы уақытта Коалициялық Уақытша Әкімшілігі жаңадан құрылған Ішкі істер министрлігімен бірлесіп, Баас партиясының лауазымдарын иеленгендерді тазартты (Бернард Керик Бағдадта ғана 7000 полиция қызметкерін жұмыстан босатты) және қысқа мерзімде полиция күштерін құруға кірісті. Алғашқы төрт айда бірінші оқу курсы іске қосылды және 4000-нан астам офицер оқытылды.
Бірқалыпты киімдер
Ирак полициясы қызметінің формасы ұзын жеңді, ашық көк түсті жейдеден тұрады, сол жақ қолында көк түсті қола бар, тігілген Ирак туы және ағылшын және араб тілдерінде "Ирак полициясы" деп түсірілген, қара немесе ашық көк немесе АҚШ Әскери-теңіз күштеріне ұқсас көк жауынгерлік шалбардан тұрады. Олар ақ әріптермен "POLICE" жазылған қара көк бейсбол шапқасын немесе бронежилет пен PASGT шлемін киеді. Федералды полиция АҚШ армиясының жауынгерлік формасының әмбебап камуфляж үлгісіне ұқсас қара және көк маскировкалық форма киеді, ол бейсбол шапқасы, бронежилет және PASGT шлемін қамтиды. ФП формалары офицер оқуын аяқтағаннан кейін беріледі; оқудан өтпеген офицерлер түрлі формаларды киеді, соның ішінде орманды камуфляж. ФП офицерлері географиялық аймақтарды қамтитын бригадаларға бөлінеді. Ирак полициясының шендік белгілері Ирак армиясының шендік белгілерімен дерлік бірдей, бірақ иық белдіктері көбінесе қара-көк түсті болады.
Дау
Ирак полициясы Бағдад құлағаннан кейін Коалициялық Уақытша Әкімшілік тарапынан реформаланғалы бері бірқатар мәселелерге тап болды. Ол Ирактың ішінде және сыртынан келген жауынгерлердің нысанасына айналды; мыңдаған офицерлер ирактық көтерілісшілердің, шетелдік террористердің және кейбір жағдайларда Коалиция әскерлерінің қате атуынан және бомбалауларынан қаза тапты. 2005 жылдың қаңтарынан 2006 жылдың 4 наурызына дейін шамамен 4250 ирактық полиция қызметкері қаза болды. Ирактағы жоғары жұмыссыздық деңгейіне байланысты көптеген жас ирактықтар полиция қатарына ерікті түрде қосылды. Көптеген жаңадан келгендер полиция бөлімшелерінің алдында кезекте тұрғанда қамықсақ бомбалаушылар мен көлік бомбаларынан қаза тапты. Ирак полициясына бүлікшілердің еніп кіргені де анықталды, олар құпия ақпаратқа, оқуға және қаруға қол жеткізіп, оларды өз мақсаттары үшін пайдаланды. Көптеген полиция бекеттеріне шабуыл жасалды, жарылды, қару-жарағы ұрланды және Ирак үкіметінің қарсыластары тарапынан басылып алынды; нәтижесінде көптеген полиция қызметкерлері лауазымдарынан бас тартты. 2006 жылдың 7 қазанына қарай 12 000 ирак полициясы дезертирлік жасады, ал 4 000-ы қаза тапты. 2016 жылдың 17 тамызында Бағдадта базар иесі "көлігін кері жылжытудан бас тартқан" кезде туған дау кесірінен полиция офицері базар иесін өлтірді.
Экстремизм
Баас режимі 1990-шы жылдардың басында үкіметте экстремистік исламның рөлін арттыруға кірісті, мектептерде міндетті діни білім беруді енгізіп, «намысқа тиетін» қылмыстарды және дәстүрлі моральдық нормаларды бұзғандарды жазалау үшін діни комитеттер құрды (мысалы, зина, бойдақтық және гомосексуализм сияқты). Ирак конституциясы ислам дінін мемлекеттік дін ретінде бекітеді, қабылданған заңдар шариғатқа сәйкес болуы тиіс, ал азаматтық құқықтар мен бостандықтар қоғамдық моральдық нормаларға қарай анықталады. Ирак полициясы мен Ішкі істер министрлігінің көптеген қызметкерлері ислами фундаменталистердің «Бадр бригадасымен» байланыста, оларға әдепсіздікке күділі деп саналғандарды жазалауға кең мүмкіндік берілген. Басрада жергілікті саябақты күзеткен полицияның қарулы топ екі әйелді қатты ұрып-соғып, олардың ирактық досын атып өлтіргенін тоқтатуға әрекеттенбегені хабарланды.
Ирак үкіметі
Ирак үкіметі полиция және басқа топтарды ирактық сунниттерді сектанттық өлтірулер мен ұрлаулар жасау үшін пайдаланған (немесе рұқсат берген) деген айыптамалар таралды. 2005 жылдың желтоқсан айында АҚШ әскерлері Бағдадтағы Ішкі істер министрлігінің ғимаратында "өте тығыз" жағдайда ұсталған 625 тұтқынды тапты. Тұтқындардың 12-сінде азаптау және нашар тамақтану белгілері байқалды. Бұл жағдай айыптамаларға сенімділікпен қарауға негіз берді және полицияға деген сенімсіздікті күшейтті. Ирак президенті Ибрагим Джаафари 2005 жылдың желтоқсанының соңында ғимараттағы жағдай бойынша есеп беруге уәде берген, бірақ 2006 жылдың 4 мамырына дейін ешқандай есеп жарияланбады. АҚШ Мемлекеттік департаменті 2006 жылғы адам құқықтары жөніндегі баяндамасында ирак полициясын кең ауқымды қатыгездіктер жасауда айыптады. Сол жылдың қазан айында Ирак үкіметі сектанттық өлім отрядтарымен байланысы бар полиция бригадасын таратып жіберді. Таратылған бригада қайта оқыту үшін АҚШ базасына жіберілді. Басқа полиция бригадаларының да өлім жасақтарымен байланысы бар-жоғы тексеріледі.
Қуаттылығы
Полиция қызметкерлерінің санын анықтау қиын, себебі жергілікті полиция басшылары өз бөлімшелеріне көбірек қаржы алу үшін санын көбірек көрсетуі мүмкін, сондай-ақ адамдар қызметтен түралап отырады. Ішкі істер министрлігінің жалпы штат тізімі 300 мыңнан аспайды, бірақ олардың көп бөлігі кез келген уақытта қызметте болмайды. 2007 жылдың ортасынан бастап Ұлттық полиция күштерінде шамамен 25 000 офицер қызмет етті. Бұл көрсеткіш шатастыруы мүмкін, өйткені кез келген уақытта ҰПК офицерлерінің үштен бірінен жартысына дейін демалыста болады.
Өлімдер
Ирактың ішкі істер министрі Жавад әл Булани 2005 жылдың 24 желтоқсанына дейін 2003 жылы АҚШ бастаған басып кіруден бастап Иракта 12 000 полиция қызметкері қызмет атқару кезінде қаза болғанын хабарлады.
Өтпелі кезеңдегі топтар
Коалиция күштері Ирак полициясы мен қауіпсіздік күштеріне көмек көрсету және оқыту мақсатында кең ауқымды операциялар жүргізді. Полиция ауысу тобы (PTT) – АҚШ әскери полициясының жасақтары, олар Ирак полиция бөлімшелеріне орналастырылған. Бұл топтар Ирак полициясымен бірлескен патрульдерді жүргізеді, бөлімшенің қорғанысына қатысады, ақпарат жинап, терроризмге қарсы күрестің барлау мәліметтерін алады. ПТТ-ның бірлескен патрульдері зорлық-зомбылықты азайтуға және Ирак полициясына деген құрметті арттыруға көмектесті. Бұл міндеттерді кейіннен АҚШ Әуе күштерінің қауіпсіздік күштерінің өкілдері орындады. Халықаралық полиция байланыс офицері (IPLO) – тәжірибелі АҚШ полиция қызметкері, көптеген ауысу топтарымен бірге Ирак полициясының академиядан кейінгі оқуларына көмектесу үшін жұмыс істеді. Ұлттық полиция ауысу тобы (ҰПТК) – батальон, бригада, дивизия және корпус деңгейіндегі Ирак полиция бөлімшелеріне енгізілген 11 адамнан тұратын әскери ауысу топтары. Бұл топтарды АҚШ армиясы және АҚШ теңіз жаяу әскерлерімен қамтамасыз етілді. ПТТ сияқты, әр топқа IPLO және бірден алтыға дейін жергілікті аудармашы көмектеседі.
Жабдық
Ирак полициясының қызметкерлері Glock 19 және HS2000 тапаншаларын қолданады, сондай-ақ патрульде 81 үлгісі немесе AK-47 автоматтарымен қарулануы мүмкін. Ирак Федералдық полициясы ИДИЛ-ге қарсы әскери операциялар кезінде Хорватияда жасалған HS Produkt VHS 2 бұқашақты карабин қолданған жағдайлар тіркелді. Теңіз операциялары үшін полиция Safe Boat International 230 T Top патрульдік қайықтарымен жабдықталған.