Нитокрис I: Құдай әйелі және Мысыр тағының мұрагері

Кіріспе

Нитокрис I (баламасы: Нитикрет, Нитокрис I) (б.з.д. 585 жылы қайтыс болды) б.з.д. 655 жылдан б.з.д. 585 жылға дейін жетпіс жылдан астам уақыт бойы Амонның құдайлық табынушысы немесе Амонның қалыңдығы қызметін атқарды.

Өмірбаян

Ол 26-шы династияның перғауыны Псамтик I-нің және оның патшайымы Мехетенвескеттің қызы болды. Билікке келгенінің алғашқы кезеңінде, б.з.д. 656 жылдың наурыз айында Псамтик I Фиваға қуатты теңіз флотын жіберіп, Пиедің қызы, сол кездегі Амонның Құдай әйелі Шепенупет II-ні Нитокристі өзінің мұрагері ретінде қабылдауға мәжбүр етті. Нитокрис I-нің асырап алу және дәрежесін көтеру рәсімі белгілі Асырап алу стеласында мәңгіленген. Ол Амонның құдайлық құрметіне ие болған лауазымға қандай күні кіргені белгісіз, бірақ ол осы лауазымда 585 жылы Апристің 4-ші жылына дейін қызмет етті. Бұл лауазымға тағайындалғанға дейін, ассириялықтар б.з.д. 671 жылы Мысырға шапқыралықпен кірді, Фиваны тонады және оның храмдарын көптеген асыл заттарынан айырды. Оның билікке келуі әкесінің Мысырды қайта біріктіруіне көмектесті. Ол сексенге жуық шақта, Псамтик II-нің қызы, өзінің үлкен немересі Анхнеснеферибрді асырап алды, осылайша әулетін жалғастырды. Оның билік ету кезеңінде Карнак, Луксор және Абидос маңында бірнеше құрылыс жұмыстары жүргізілді. Ол "өзінің туған анасымен және асырап алған әжесімен бірге жерленген" қабірлік шатырында. Жазудың басы жоғалып кеткен, бірақ қалған бөлігінде фараон Псамтик I-нің сотқа өзінің қызын Амонға Құдай әйелі болу үшін беру ниеті туралы хабарлағаны айтылады. Псамтик қазіргі Құдай әйелі, 25-ші династияның перғауыны Пиедің қызы Шепенупет II-нің Тахарқаның қызы Аменирдис II-де мұрагері бар екенін мойындады, ол Амонның құдайлық құрметіне ие болды. Псамтик Шепенупетті Нитокристі өзінің мұрагері ретінде қабылдауға мәжбүрлеуді және осылайша Аменирдис II-ні мұрагерлікте ығыстыруды жоспарлады. Сот перғауынның шешімін мақұлдады және оның билік құрған жылының бірінші маусымының бірінші айының 28-ші күні (б.з.д. 656 жылдың 2 наурызына сәйкес келеді) Нитокрис Сэйістен Фиваға Гераклеополь Magna-ның адмиралы және номархы Сематауытефнахт басқаратын патшалық флотта аттанды. Он алты күннен кейін флот Фиваға жетті, оның халқы ханшайымның келуін құттықтады. Шепенупет II және Аменирдис II екеуі де Нитокристі қарсы алды. Ол ресми түрде асырап алынды және екеуі де өзінің мүліктерін оған (және тікелей Псамтик I-ге) беруге келісті. Содан кейін стелада Нитокриске бірнеше лауазымды тұлғалардан, мысалы, Фива қаласының әкімі Ментуемхат пен оның отбасынан, сол кезде Амонның бас жұбысы Хархеби басқарған Амон дінінің қызметкерлерінен, сондай-ақ патшадан және бүкіл елдің көптеген храмдарынан күнделікті берілетін барлық сыйлықтар (көбінесе азық-түлік) туралы егжей-тегжейлі тізім жазылған.

She was the daughter of the 26th Dynasty pharaoh, Psamtik I, by his queen Mehytenweskhet. Early in his reign, in March 656 BC, Psamtik I dispatched a powerful naval fleet to Thebes and compelled the then serving God's Wife of Amun, Shepenupet II, a daughter of Piye, to adopt Nitocris as her heir to this powerful office. The ceremony of the adoption and elevation of Nitocris I is commemorated in the well known Adoption Stela. It is not known at what date she assumed the office of Divine Adoratrice of Amun, but she served in this position until Year 4 of Apries in 585 BC. Prior to her career in this office, the Assyrians had invaded Egypt in 671 BC, sacked Thebes, and robbed its temples of their many treasures. The reunification of Egypt by her father was facilitated by her rise. When she was in her eighties, she adopted her great niece Ankhnesneferibre, the daughter of Psamtik II, continuing the succession in her family line. During her tenure, she was attested by several building works around Karnak, Luxor, and Abydos. in a tomb chapel that "she shared with her natural mother and adoptive grandmother." The beginning of the inscription is lost, but the remainder continues with an inscription relating that Pharaoh Psamtik I is reporting to the court his intention to give his daughter to Amun to be a God's Wife. Psamtik acknowledged that the current God's Wife, Shepenupet II, daughter of pharaoh Piye of the 25th Dynasty, already had an heir in Taharqa's daughter Amenirdis II, who was officiating as Divine Adoratrice of Amun. Psamtik intended to compel Shepenupet to adopt Nitocris as her heir, thus supplanting Amenirdis II in the succession. The court praised the pharaoh's decision and, in his regnal “year 9, first month of the first season, day 28” (a date identified with March 2, 656 BC) Nitocris departed from Sais to Thebes on a royal flotilla led by the admiral and nomarch of Herakleopolis Magna, Sematawytefnakht. After sixteen days the flotilla reached Thebes, whose population acclaimed the arrival of the princess. Both Shepenupet II and Amenirdis II met Nitocris. She was adopted formally and both agreed to convey their properties to her (and, indirectly, to Psamtik I). Then the stela reports a very detailed list with all the daily donations (mainly food) to Nitocris from several officials such as the mayor of Thebes, Mentuemhat, and his family, from the priesthood of Amun that at this time was led by the High Priest of Amun, Harkhebi, as well as from the king and many temples of the whole Land.

Маңыздылық

Шепенупет II және Аменирдис II – жойылған 25-ші династияның соңғы іздері болды, бірақ олар оңтүстіктегі биліктің ең жоғары дәрежесін сақтап, іс жүзінде Жоғарғы Мысырдың барлық аймағын бақылады. Псамтик I құдайдың әйелін күшпен қызметтен шеттетуден бас тартты – мұндай қадам халыққа ұнамас еді – бірақ оны өзінің қызын мұрагер етіп алуға көндірді, осылайша Жоғарғы Мысырдың болашақтағы бақылауын қамтамасыз етті, сонымен қатар көптеген мүліктер мен басқа да игіліктерге ие болды. Нитокрис қабылдаудың "сыртқы көрінісінен" тыс, стела Жоғарғы және Төменгі Мысырдың Псамтик билігімен қайта біріккенін нақтылайды.