Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бо Джонсон (Грип) (1330-жылдардың басында – 1386 жылдың 20 тамызы) – Швеция королі Магнус IV регенттігі кезеңіндегі корольдік кеңесінің басшысы және маршал. Кеңесте оның досы және әріптесі, Әулие Биргиттаның үлкен ұлы Карл Ульфссон ав Ульваса да болды. 1369 жылдан бастап, Альберт Швеция патшасы тұсында, ол Officialis Generalis (патшаның жоғары лауазымды шенеунігі) және 1371 жылдан бастап Лорд-стюард (швед тілінде drots) болды. Бо Джонсон ондаған жылдар бойы Швеция мен Финляндияның саяси өміріне үлкен ықпал етті. Ол 1365 жылы Магнус IV-ті тақтан түсіріп, Альбрехт фон Мекленбургті Швеция тағына отырғызған аристократия кеңесінің ең ықпалды өкілі болды. Жаңа патшаның Officialis Generalis лауазымы оған кең ауқымды қаржылық және әкімшілік бақылау құқығын берді. 1374 жылға қарай ол бүкіл Финляндияға иелік құрды. Грип – Бо Джонсонның өзі пайдаланбаған отбасылық аты – швед тілінде Гриффин деген мағынаны білдіреді. Бо Джонсонға тиесілі алтын қалқандағы қара гриф бейнеленген герб кейіннен Сёдерманландтың гербі ретінде қабылданды.
Bo Jonsson (Grip) (early 1330s – 20 August 1386) was head of the royal council and marshal under the regency of Magnus IV of Sweden. Also in the council was his friend and colleague, Karl Ulfsson av Ulvåsa, eldest son of Saint Birgitta. From 1369, during Albert of Sweden’s reign, he was Officialis Generalis (the king's highest official) and from 1371 Lord High Steward (drots in Swedish). Bo Jonsson dominated the political life of Sweden and Finland for decades. He was the most influential representative to the council of aristocracy that deposed Magnus IV of Sweden in 1365 and installed Albrecht von Mecklenburg on the Swedish throne. His position as the new king's Officialis Generalis granted him vast fiscal and administrative control. By 1374, he had gained title to all of Finland. The family name, Grip − which Bo Jonsson himself never used − is Swedish for Griffin. A coat of arms showing a black griffin on a gold shield, attributed to Bo Jonsson, was later adopted as the coat of arms of Södermanland.
Алға жылжыту
Бо Джонсонның өмірінде Швецияны қара өлім қамтыды, халықтың үштен бірі қаза тапты. Бұл швед экономикасын және саяси тұрақтылығын әлсіретіп, Бо Джонсонға кең аумақты жерлерді иеленуге мүмкіндік берді. Мұрагерлік және принципсіз әдістер арқылы Бо Джонсон Швеция тарихындағы ең ірі патша емес, жеке меншік байлығына ие болды. Ол экономикалық және саяси жолдармен Кальмардан Фалунға дейін Швецияның 350 қауымындағы 1500 шаруашылықты басып алды. Ол Швецияның (және Финляндияның) ең ірі жер иесі болды, тіпті билеуші патшаның ұлттық жер қорынан да асып түсті. 1363 жылы ол аристократиялық көтеріліс жетекшісі болды. Ол Мекленбург герцогы Альберт II-ден қолдау сұрады және 1365 жылы Магнус Эриксонды швед тағынан ығыстырып, герцогтың ұлына ұсынды.
During Bo Jonssons life, the black death swept through Sweden, killing 1/3 of the population. This weakened the Swedish economy and political stability, thus paving the way for Bo Jonsson to acquire large swathes of land. Through inheritance and unprejudiced methods, Bo Jonsson came to control the largest private non royal wealth Sweden has ever seen. He usurped 1,500 farms in 350 parishes throughout Sweden, from Kalmar to Falun, through economic and political means. He became Sweden's (and Finland's) largest landowner ever. surpassing even the ruling king's national land holdings. In 1363 he was the leader of an aristocratic rebellion. He solicited support from Albert II, Duke of Mecklenburg and in 1365, he became instrumental in removing Magnus Eriksson from the Swedish throne and offering it to the Duke's son.
Билік
Бо Джонсон өзі салған Марифредтегі Грипсхолм қамалынан Мяларен көлінің барлық аймағын, Хелсингландты, бүкіл Финляндияны, Вестергётландтың үлкен бөліктерін, Шығыс Остергётландты және Смоланд жағалауын, Кальмар қаласымен қоса басқарды. Альбертке Швеция тағына көтерілуіне көмектескені үшін ол Финляндияның иеліктерін сыйлық ретінде алды. Ол онға жуық бекініске иелік етті, олардың ішінде фин қамалы, Тавастехус және Виборг, швед Кальмар қамалы және Нюкопинг қамалы, сондай-ақ оның жетекшілігімен салынған Бьяркахолм, Рингстахолм және оның ең бағалы иелігі Грипсхолм болды. Үкіметтік кеңестің төрағасы ретінде және елдің кең аумақтарын жеке басып алу арқылы Бо Джонсон патшалық биліктің күшін әлсіретіп, сонымен қатар неміс және даттық ықпалды шектеді. Бірақ ол швед тағына ақсүйектердің марионетка патшаларын орнату үшін Дания мен Мекленбургтен сыртқы көмек сұрады.
From the Gripsholm Castle in Mariefred, which he built, Bo Jonsson governed the entire valley of Lake Mälaren, Hälsingland, all of Finland, large parts of Västergötland, Eastern Östergötland, and the Småland coast, including the city of Kalmar. He secured the Finnish fiefs as a reward for having assisted Albert to the throne of Sweden. He controlled a dozen fortresses, among which were Finnish Åbo Castle, Tavastehus and Viborg, Swedish Kalmar Castle and Nyköping Castle, in addition to ones built under his own direction: Bjärkaholm, Ringstaholm, and his most prized holding, Gripsholm. As the head of the governing council and through his personal usurpation of large areas of the country, Bo Jonsson indirectly curtailed the concentration of royal power as well as German and Danish influence. However, he also solicited foreign intervention from Denmark and Mecklenburg in order to install the nobility party's puppet kings on the Swedish throne.
Неке
Бо Джонсон өмірінде екі рет үйленді. Оның алғашқы некесі бай Маргарета Порсемен болды, ол бала туғаннан кейін көп ұзамай қайтыс болды. Ол баланы кесарев тілімі арқылы дүниеге келтіруге рұқсат берді, бірақ нәресте бір күннен кейін көз жұмды. Оның екінші әйелі – неміс Маргарета Дюме болды, оның көптеген сыйлы жандардан құралған достары болды. Оның көптеген талапкерлерінің бірі – Содерманландтан шыққан ақсүйек Карл Нильссон еді. Карл Нильссон Стокгольмде (Швеция) серілер (францискандар) шіркеуінің алдындағы басты құрбандық тақтасының жанында пышақталды, қазіргі кезде ол Риддархольм шіркеуі деп белгілі. Замандас дереккөздер Бо Джонсонды қызғаныштан туған ашумен кінәлі деп есептейді, бірақ ол куәгерлер алдындағы жауаптарында өзінің кінәсіз екенін айтты, басқа жерде болғанына ант берді. Оның жоғары лауазымының арқасында оған ешқашан айып тағылмады. Тоғыз күннен кейін бұрын Карл Нильссонға тиесілі болған мүлік Джонсонның қолына өтті.
Bo Jonsson married twice during his life. His first marriage took place with the wealthy Margareta Porse, who died shortly thereafter while undergoing childbirth. He allowed the baby to be delivered via Caesarean section, though it died but one day later. His second wife was the German Margareta Dume, who had many admirers. One of her many suitors was Karl Nilsson, a nobleman from Södermanland. Karl Nilsson was stabbed in front of the high altar at the church of the Greyfriars (Franciscans), nowadays known as Riddarholmskyrkan, in Stockholm, Sweden. Contemporary sources held Bo Jonsson to be guilty, acting in a jealous rage, but he maintained his innocence in witnessed testimonies, swearing his presence to have been elsewhere. Due to his powerful position, he was never charged. Nine days later, the estate formerly belonging to Karl Nilsson fell into the hands of Jonsson.
Өлім
Бо Джонсон 1386 жылы 20 тамызда қайтыс болды және өсиеті бойынша байлығының маңызды бөлігін Швециядағы монастырлар мен шіркеулерге бұйырды. Оның ерекше көмегі Вадстенадағы Бриджит ордені басқаратын және Бо Джонсон өмірінің үлкен бөлігін қасиетті деп жариялауға жұмсаған әулие Биргиттаға арналған монастырға тиді. Қалған мүліктері Швеция королі Альберттің қолына өтпеуі үшін, ол өз атынан басқаруға лордтар кеңесін тағайындады. Оның қалдырған алып иеліктері үшін король мен кеңес арасындағы күрес нәтижесінде Кальмар одағы құрылды.
Bo Jonsson died 20 August 1386 and donated in his will a substantial part of his wealth to monasteries and churches in Sweden. In particular he gave aid to the monastery in Vadstena, operated by the Bridgittine Order and dedicated to Saint Birgitta whom Bo Jonsson had dedicated a big part of his life to get canonized. To ensure that the rest of his possessions would not fall into the hands of king Albert of Sweden whom he did not hold in very high regard he appointed a council of lords who would govern them in his name. The struggle between the king and this council concerning the huge estates he left behind would eventually lead to the Kalmar Union.
Ұрпағы
Бо Джонсонның туғанда қайтыс болған бірінші әйелі оған Джон Боссон деген ұлды дүниеге келтірді, ол сол күні көз жұмды. Екінші әйелі Маргрета Ламбректсдоттер (Дюма) есімді әйелмен кем дегенде екі баласы болды. Тарих оның ұлы Кнут Боссон (Грип) туралы айтады, ол бір кезде Турку қамалының қастандығын басқарды, ал қызы Маргерета Босдоттер Детлер Байлоуға үйленді. Екінші некеден тағы да қыздары болған болуы мүмкін, бірақ олардың есімдері тарихи деректерде көрсетілмеген. Ол ортағасырлық Финляндия экономикасының дамуына зор үлес қосты және оның ұрпақтары 1561 жылы барондық шен алды (Grip av Vinäs қараңыз).
Bo Jonsson's first wife, who died at childbirth, bore him a son Jon Bosson, who died the same day. With his second wife Margreta Lambrektsdotter (Dume), he had at least two children, history tells about his son Knut Bosson (Grip) who was once castellan of Turku castle, and daughter Margareta Bosdotter who married Detler Bylow. The second marriage possibly produced other daughters too, but they are unnamed in historical sources. He was influential in the expansion of the medieval Finnish economy and his descendants were created barons in 1561 (see Grip av Vinäs).