Кіріспе
110-сыныпты үш цилиндрлі 4-6-2 локомотивтер. SR West Country және Battle of Britain кластары, жиынтығында Light Pacifics деп белгілі, ал бейресми түрде "Spam Cans" немесе "жатық жоғарғы жақтары" деп аталады, – Оңтүстік темір жолының бас инженер-механигі Оливер Буллейд жасаған, ауа динамикалық формасы бар 4-6-2 Pacific бу локомотивтері. Британдық бу локомотивтері технологиясындағы бірқатар жаңалықтарды енгізе отырып, олар құрылыс процесінде дәнекерлеуді және болат оттықтарды қолданған алғашқы британдық жобалардың бірі болды, бұл соғыс кезеңіндегі шектеулер мен соғыстан кейінгі экономия кезінде құрастыруды жеңілдетті. Олар бауырлас Merchant Navy класына қарағанда жеңіл салмақты болу үшін жасалды, бұл Англияның оңтүстік-батысы және Кент жағалауы сияқты кең ауқымдағы бағыттарда пайдалануға мүмкіндік берді. Бұл локомотивтер жолаушылар және жүк пойыздарын тасымалдауға бірдей қабілетті, барлық түрдегі қызметтерде қолданылды және көбінесе олардың мүмкіндіктерінен төмен жүктемемен жұмыс істеді. 1945 және 1950 жылдар аралығында барлығы 110 локомотив салынды, олардың аттары Вест-Кантри курорттары, Корольдік әуе күштері (RAF) және Ұлыбритания шайқасымен байланысты басқа да нысандардың құрметіне берілді. Булейд тізбекті клапандық механизмі сияқты кейбір жаңа ерекшеліктерімен байланысты туындаған мәселелерге байланысты, 1950 жылдардың соңында Британдық темір жолдары алпыс локомотивті қайта жаңартып шығарды. Нәтижесі қайта құрылған Merchant Navy класына ұқсас болды. Бұл кластар 1967 жылдың шілдесіне дейін жұмыс істеді, ол кезде Оңтүстік аймағындағы соңғы бу локомотивтері қызметтен шығарылды. Көпшілігі жойылған болса да, Ұлыбританиядағы тарихи темір жолдарда жиырма локомотив сақталған.
The SR West Country and Battle of Britain classes, collectively known as Light Pacifics or informally as Spam Cans, or "flat tops", are air smoothed 4 6 2 Pacific steam locomotives designed for the Southern Railway by its Chief Mechanical Engineer Oliver Bulleid. Incorporating a number of new developments in British steam locomotive technology, they were amongst the first British designs to use welding in the construction process, and to use steel fireboxes, which meant that components could be more easily constructed under wartime austerity and post war economy. They were designed to be lighter in weight than their sister locomotives, the Merchant Navy class, to permit use on a wider variety of routes, including the south west of England and the Kent coast. They were a mixed traffic design, being equally adept at hauling passenger and freight trains, and were used on all types of services, frequently far below their capabilities. A total of 110 locomotives were constructed between 1945 and 1950, named after West Country resorts or Royal Air Force (RAF) and other subjects associated with the Battle of Britain. Due to problems with some of the new features, such as the Bulleid chain driven valve gear, sixty locomotives were rebuilt by British Railways during the late 1950s. The results were similar to the rebuilt Merchant Navy class. The classes operated until July 1967, when the last steam locomotives on the Southern Region were withdrawn. Although most were scrapped, twenty locomotives are preserved on heritage railways in Britain.
Өмірбаян
1930 жылдары Оңтүстік теміржолының қаржылық сәттілігі 1929 жылы Лондон қала маңындағы электрлендіру жобасын аяқтауымен және одан кейін Брайтон мен Сассекс жағалауына, сондай-ақ Гилдфорд пен Портсмутқа дейінгі басты желілерді электрлендіруімен байланысты болды. Электрлендіру жоспарлары болғанына қарамастан, Солсбериден тыс, Батыс айманындағы Оңтүстік теміржолының аз пайдаланылатын желілеріне бұл шығынға тұрмады. Девон мен Корнуоллдағы желілер қияңдап, көлбеу болды және жазғы демалыс маусымында жолаушылар көп болғанымен, қыс айларында азын-ауын ғана пайдаланылды. 1943 жылы Буллейд соғыстан кейінгі локомотивтерге қатысты теміржолдың қажеттіліктерін жоспарлауды бастады және Екінші дүниежүзілік соғыс болмаған жағдайда Оңтүстік-Шығыс Англиядағы электрлендіруге жоспарланған басты желілер үшін уақытша бу локомотивінің дизайны қажет екенін анықтады. Жаңа "Merchant Navy" класы ең ауыр континенттік экспрестерге қолданылғанымен, соғыстан кейін нашар күтімде болған инфрақұрылым бойынша жолаушылар тасымалын қалпына келтіру үшін кеңірек маршруттарда қолданылатын жеңіл локомотив қажет болар еді. Қала маңындағы электрлендіруде электрлік пойыз топтары қолданылды, оларға жүк тасымалына баламасы болмады. Буллейд 1941 жылы екі электр локомотивінің прототипін жасағанмен, олар әлі сынақтан өтпеген еді, ал жүк тасымалы көреулі болашақта бумен жүзеге асырылатын болар еді.
Салмақты азайту және жүктеме өлшемін азайту
21 тонналық жүк көтергіштігі бар Сауда флоты класының бағыттардағы қолжетімділігін жақсарту мақсатында, салмағы 5 тоннаға азайтылды. Бұл конструкция Maunsell 2-6-0 локомотивтеріне рұқсат етілген ең үлкен бағыттарда жұмыс істеуге мүмкіндік берді. Ол қиындықтар туғанда техникалық тұрғыдан қолжеткізу қиын болғандықтан және Bulleid бу реверсімен бірге жұмыс істегенде, клапанның тұрақсыз қозғалысына себеп болуы мүмкін болғандықтан танымал болды. Сауда флоты локомотивтері сияқты, бұл класс "SPAM" сатылатын ерекше қалайы банкаларды еске түсіретіндігі үшін "SPAM банкалары" деген лақап атқа ие болды. Бақылау приборлары флуоресценттік белгілермен жарықтандырылды және ультракүлгін сәулелермен жарықтандырылды. Бұл қазандықтың бу қысымын және тежегіш құбырының вакуумдық қысымын түнде анық көруге мүмкіндік берді, сонымен қатар жарықтандырудың шағылысуын болдырмады, бұл локомотив экипажына жол бойындағы сигналдарды көруді жеңілдетті. Машинистке көмек ретінде, пеш есіктерін ашу үшін бу қысымын пайдаланатын педаль қолданылды, одан көмір оттыққа тиелінеді. Белпайрдің ішкі және сыртқы оттықтары да Сауда флоты класынан кішірек болды және олар да дәнекерленген болаттан жасалды. Цилиндрлер кішірек болды.
Тендерлік
Буллейд сауда флотының нұсқасына негізделген төмендетілген сыйымдылықтағы тендерді жобалады. Ол алты дөңгелекті шассиде су және көмірді тасымалдауға мүмкіндік берді. Осы партиядан бастап, алдыңғы жетек дөңгелегіне бумен құм себу арқылы сүйреу күші жақсартылды, сондай-ақ құмды толтыру түтікшелерінен түсетін құмнан қозғалыс бөліктерін қорғау үшін қақпақтар қосылды. Үшінші партияға жиырма бес локомотив тапсырыс берілді және олар «Ұлыбритания шайқасы» класы деп аталды. Бұл локомотивтер «Батыс елдері» класына ұқсас болды, ал жаңа атау локомотивтерге Шығыс бөліміне тағайындалатын сәйкес аттар берумен ғана байланысты болды. 1949 жылдың наурыз айында Британ темір жолы Брайтон жұмысынан соңғы жиырма локомотивті тапсырыс берді, бұл кішкентай танк локомотивтеріне үлкен қажеттілік болғанына қарамастан жасалды. Бұл тепе-теңдіксіздікті түзету үшін Оңтүстік аймағы үшін LMS Fairburn 2-6-4T локомотивтерінің қырық бірі салынды. Бағыт көрсеткіш темірдің екі алдыңғы бөлігі (барлығы бесеу) бастапқыда түтін бұрғыштарында орналасқан, бұл индикатор дискілері корпусқа қатысты биік тұрғанын білдірді. Бұл No. 21C109 Lyme Regis локомотивіндегі түтін камерасы есігінің сағат үш және тоғыз жағында сынақтан өткізілді, ал No. 21C118 Axminster және одан кейінгі локомотивтерде стандартты жабдық ретінде орнатылды. Келесі он жылда қайта қарастырылған дизайн кластың қолданыстағы локомотивтеріне орнатылды. Тағы бір өзгеріс – қазандық қысымын төмендету, бірақ бұл локомотивтер бұл мақсатта ешқашан пайдаланылмады, ал кабинаның ені Британ темір жолы партиясында 3 метрге дейін кеңейтілді. No. 21C166–21C170 локомотивтерінің тендерлеріне TIA («Traitement Integral Armand») химиялық сумен жабдықтау жүйесі орнатылды, ол Оңтүстік Англияның қатты суында қабыршақ түзетін құраушыларды жабыспайтын лайға айналдырып, оны қолмен «төмендету» клапаны арқылы тазартуға болатын еді. Бұл жабдықтар кластың бұрынғы локомотивтеріне де ретроспективті түрде орнатылды. 1948 жылы тендердің дизайны су сыйымдылығын арттыру үшін кеңейтілді. Нәтижесінде «қысқартылған» тендерде өрт құралдарын және экипажды тендер алдымен жүргенде ұшып келетін көмір шаңынан қорғау үшін шыныдан жасалған көзілдірік тақталарын сақтауға арналған жаңа, жабық кеңістік болды. 1961 жылы қайта құру бағдарламасы тоқтатылғаннан кейін (төменде қараңыз), қайта құрылмаған локомотивтерге қосымша өзгерістер енгізілді. Ең айқын өзгеріс No. 34064 Fighter Command локомотивінде жасалды, ол 1962 жылы Giesl эжектормен жабдықталды, себебі қалаған ұшқыш тұтқышы қарапайым жарылыс құбырын «мұқаптайды» деп есептелді. Кейбір түзетулерден кейін эжектор түтін бұруды және отынды үнемдеуді жақсартты, бұл оған төмен сапалы көмірмен жақсы бу жасауға мүмкіндік берді. No. 34064 локомотивімен оң тәжірибе жинақталғаннан кейін, 1980 жылдардың ортасында сақталған No. 34092 City of Wells локомотиві де осыған ұқсас жабдықталды.
Локомотивтерді нөмірлеу және атау
Буллейд сауда флоты класына қолданған бірдей ерекше нөмірлеу схемасын қолданды, бастапқы нөмірі 21C101, ал ұлттықтандыру кезінде 21C170-ке дейін жетті. Оның схемасын Британдық теміржолы жойды, бұл схема бойынша бұрынғы локомотивтер 34001–34070 және жаңа локомотивтер 34071–34110 деп қайта нөмірленді. Кластың алғашқы 48 мүшесі Батыс өңіріндегі пойыздармен қызмет көрсететін немесе оның желілеріне жақын жерлердің аттарымен аталып, жарнамалық табысқа жетті, себебі көптеген локомотивтер өздерінің аталған аймақтарына бара алды. Көптеген "West Country" локомотивтері, олар аталған қаланың немесе аймақтың елтаңбасы бар қосымша тақтамен жарақтандырылды. Бұл тақта ортаңғы жетек доңғалағының үстінде, металлдан жасалған локомотивтің аты мен West Country класының жазуы арасында орнатылды. Атау тақтасының фоны әдетте қызыл түске боялған, бірақ қозғалтқышты күрделі жөндеуден өткізетін локомотив зауыты қажетті түсті бояуды таба алмаса, кейде қара түсте де кездесетін. Локомотивтер Батыс өңірінен тыс жерлерде де пайдаланылатыны белгілі болғаннан кейін, қалғандарына Кент, Суррей және Сассекс аймағындағы Ұлыбритания шайқасына қатысқан RAF эскадрильяларының, әуежайларының, командирлерінің және ұшақтарының аттарын беру туралы шешім қабылданды. Ұшақтың, тұлғаның немесе эскадрильяның эмальданған гербі, West Country класының гербімен бірдей орналастырылды. Британдық теміржолы жасаған алғашқы локомотивтер Ұлыбритания шайқасы класына жатты, бірақ 34091–34108 нөмірлері үшін атау саясаты қайтадан Батыс өңіріне бұрылды. Осылайша, 66-шы эскадрилья Ұлыбритания шайқасы класының гербі жоқ жалғыз мүшесі болды.
Операциялық мәліметтер
Бастапқы мақсат – локомотивтердің бірінші партиясын Эксетердегі Эксмут-Джанкшн депосында орналастырып, оларды Солсбери және Плимут қалаларына қарайтын Батыс Англияның басты жолында, сондай-ақ Барнстапл, Буд және Девон мен Корнуоллдағы басқа демалыс орындарына баратын қосымша желілерде пайдалану болған.
Қайта жасалмаған локомотивтердің жұмыс істеу қабілеті
Сауда флоты классы сияқты, олар да орташа сапалы отынды пайдаланып үлкен қуатты өндіре алды, бұл негізінен Булейдтың тамаша қазандығының арқасы болды. Олар жоғары жылдамдықпен тегіс жүрді, бірақ олардың үлкен әпкелеріне тән техникалық мәселелермен де азапталды. Бұл мәселелерді былайша сипаттауға болады:
Дөңгелектердің сырғанауына бейімділік. Олардың жетекші осьтеріне салыстырмалы түрде аз жүктеме түсуі, Мерчент-Мэри класына қарағанда, ауыр пойызды іске қосу кезінде өте ұқыпты басқаруды қажет етті. Бірақ, қозғалысқа келгеннен кейін, олардың еркін жүруімен, тамаша бу өндіруімен және жылдамдықтарын тез өзгерту қабілетімен танымал болды. Тұрған кезде майлау құрылғыларынан дөңгелектерге майдың ағуы, содан кейін жұмыс кезінде қазандықтың изоляциясына шашырауы да өрттерге себеп болды. Аэродинамикалық корпус пен көп саптамалы бу шығару құбырынан шығатын жұмсақ бу салдарынан жүргізушінің көру мүмкіндігі шектелді. Бу шығару мәселесі толық шешілмеді, қозғалыс кезінде түтін машина корпусына түсіп, жүргізушінің көруін қиындатты.
Adhesion problems. The lighter loading on their driving axles meant that they were even more prone to wheelslip than the Merchant Navy class, requiring very careful control when starting a heavy train. Once underway they were noted for their free running, excellent steam production and rapid turn of speed. The fires were also attributed to oil overflowing from axlebox lubricators onto the wheels when stationary, to be flung upwards into the boiler lagging in service. Restricted driver visibility due to the air smoothed casing and soft steam exhaust from the multiple jet blastpipe. The exhaust problem was never adequately resolved, and smoke continued to beat down onto the casing while moving, obscuring the driver's vision.
Апаттар мен оқиғалар
1959 жылы 29 қазанда No. 34020 Seaton локомотиві жолаушылар пойызымен келе жатқанда сигналдан өтіп, Хэмпширдегі тұзақ нүктелерінен жолдан шығып кетті. 1960 жылы 20 ақпанда No. 34084 253-эскадрилья локомотиві жүк пойызын тасымалдап бара жатқанда сигналдан өтіп, жолдан шығып, тік жардан құлап, қабырғасына аударылды. Тендері 24 ақпанда, ал локомотиві 28 ақпанда қалпына келтірілді. 1960 жылы 12 желтоқсанда No. 34022 Exmoor локомотиві жолаушылар пойызымен келе жатқанда сигналдан өтіп, Сент-Денис станциясындағы тұзақ нүктелерінен жолдан шығып кетті. Екі адам жарақат алды. 1961 жылы 11 сәуірде No. 34040 Crewkerne локомотиві Лондонның Уотерлоо станциясында электрлік пойызбен соқтығысты, себебі соңғысы сигналдан өтіп кеткен. Бір адам қаза тауып, он төрт адам жарақат алды. 1961 жылы 2 қыркүйекте No. 34045 Ottery St Mary локомотиві Хэмпширдегі тұзақ нүктелерінен жолдан шығып кетті. 2013 жылы 23 қарашада No. 34067 Tangmere локомотиві жолаушылар саяхатын жүргізіп бара жатқанда, Хэмпширдегі Уинчфилдке жақындағанда, шамамен 64 км/сағ (40 миль/сағ) жылдамдықпен келе жатып механикалық бұзылуға ұшырады. Оң жақ клапанның қосылыс білдегіші ішінара бөлініп, рельске құлап түсті. Рельске біршама зақым келді, бірақ ешкім жарақат алмады. 2015 жылы 7 наурызда No. 34067 Tangmere локомотиві Уилтширдегі Вутон-Басетте сигналдан өтіп кеткен чартерлік пойызды сүйреп барады. Осы оқиғаның салдарынан, пойыз операторы – West Coast Railway Company британдық теміржол желісінде пойыз жүргізуден шеттетілді. 2017 жылы 24 шілдеде No. 34070 Manston локомотиві Сванаж теміржолының Сванаж стансасының жанында 80104 нөмірлі BR Standard Class 4 2-6-4T локомотивімен соқтығысты. Оқиға кезінде ешкім жарақат алмады, бірақ екі локомотивке де зақым келді.
Левишам темір жол апаты
Жүргізушінің көру мүмкіндігі шектеулі болуы туралы 1957 жылғы 4 желтоқсанда Сент-Джон теміржол станциясының сыртында болған қасіретті Lewisham теміржол апатының баяндамасында айтылған. Апатта 90 адам қаза тауып, 173 адам жарақат алған. No. 34066 Spitfire локомотивінің жүргізушісі тұманды жағдайда бір сары және бір қос сары "сақтандыру" сигналын көре алмады, ал қызыл сигналды көргенде тоқтауға тым жылдам келіп, тұрақтап тұрған жергілікті пойыздың соңына соқтығысты. Кейіннен осы локомотивтер класына Автоматты ескерту жүйесі орнатылды, бұл апат туралы баяндамада ұсынылған болатын. Жол бойындағы жабдықтарды орнату жұмыстары жүргізіліп жатқан, бірақ Левишемдегідей электрлік "түсті шам" сигналдарына емес, семафорлық сигналдармен жабдықталған бағыттарға басымдық берілді. Апат туралы баяндамада, тиісті сигналдар пойыздың оң жағында орналасқандықтан және бу локомотивінің сол жағынан көру шектеулі болғандықтан, оттықшы осы сигналдарды байқауы керек (бірақ жүргізуші оны сұрауы тиіс) немесе жүргізуші сол жақтан өтіп, оларды басқа жағынан байқауы керек екені көрсетілген. Алайда, жүргізуші де, оттықшы да сигналдардың күйін қадағаламады. Баяндамада кінә жүргізушіге жүктелді, бірақ көруді жақсарту үшін локомотивтерді кеңейтілген желдеткішпен жабдықтау ұсынылды. 80 метрден аз көріну қашықтығы бар тұманды ауа райында үш сигналдың да жүргізуші жағынан көрінбейтіні айтылды. Дегенмен, тіпті кішкентай қазандығы бар Школь классы локомотивінен де, апаттың тығыз тұманды жағдайында осы сигналдарды көрудің қиын екені атап өтілді. Баяндамада түтіннің нашар таралуы көруге кедерілгені туралы мәлімет жоқ.
Қайта жасалған локомотивтердің жұмыс істеу қабілеті
Қайта құру бастапқы жобаның тамаша мүмкіндіктерін сақтап, техникалық қызмет көрсетуге қатысты көптеген мәселелерді шешті. Жөндеуге кеткен шығындар 60%-ға дейін, ал көмірдің жұмсалуы 8,4%-ға дейін азайды. Бірақ Валсшерт клапандық механизмі қайта құрылған локомотивтерді ауырлатты және рельстерде соққы тудыруға себеп болды, мұндай мәселе бастапқы жобада байқалмаған.
Оңтүстік темір жолы
Ливреясы Оңтүстік теміржолының малахит жасыл түсімен, "Күн сәулесі сары" түсті көлденең сызығымен болды. Смоубокстің есігіндегі қызыл фоны бар дөңгелек құйма мыс пластинада "Southern" деген сөз және дайындалған күні көрсетілген. Буллейд бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрын Вестингхаус Электриктің француз бөлімшесінде алған тәжірибесіне, сондай-ақ сол қақтығыс кезінде Теміржол Операциялық бөлімінде (R.O.D.) қызмет еткен кезіндегі тәжірибесіне сүйене отырып, континенттік стильдегі нөмірлеуді жақтады. Оңтүстік теміржолының нөмірі UIC классификациялық жүйесін бейімдеді, онда "2" және "1" сәйкесінше қуаты жоқ алдыңғы және артқы осьтердің санын, ал "C" – жетекші осьтердің санын, яғни үшті білдіреді. Дегенмен, "21C" деген префикс бұрыннан-ақ Merchant Navy класы қолданғандықтан, "1" қосымшасы қосылды; осы локомотивтердің нөмірлері "21C1" деп басталып, одан кейін екі таңбалық жеке идентификатор келеді. 1953 жылдың желтоқсанында олар 7P 5FA ретінде қайта жіктелді, мұндағы "A" әрекетсіз (вакуумды тежегішсіз) жүк пойыздарында қолданылған тежеу күшін білдіреді. Жаңадан құрастырылған локомотивтер 1957 жылдың қарашасынан 1961 жылдың қарашасына дейінгі аралықта барлығы 7P6F классификациясын алғанға дейін осы классификацияны сақтап келді. Локомотивтер жаңа иесімен алғашқы толық жөндеуден кейін Британдық теміржолдың Брансуик жасыл түсінде, қызыл және қара сызығымен, тендердің бүйірінде Британдық теміржолдың гербімен шығарылды. Бұл бастапқыда Британдық теміржолдың эксперименталды экспресс жолаушылар көк түсімен шығарылған Merchant Navy класынан ерекшеленді. Осы кезде Оңтүстік теміржолында салынған локомотивтер қайта боялып, 34001–34070 нөмірлерімен қайта нөмірленді. Кабинаның қабырғасына медаль мен оның лентасының суреті салынды, ол 1960 жылдардың соңында локомотив қызметтен шығарылып, жаратылғанға дейін көрсетілді. Түпнұсқалық атау тақтасы мен гербі қалпына келтіріліп, 1996 жылға дейін RAF Bentley Priory-дегі ROC штаб-пәтерінің кіреберіс залында қойылды, содан кейін Хендондағы RAF мұражайына берілді. Тағы бір гербі бар локомотив – 34067 Tangmere, оған кабинаның қабырғасына әуежай гербі салынды, өйткені ол атау тақтасының гербінде болмады.
Операциялық бағалау
Бұл сыныптың қайта жаңартылмаған және қайта жаңартылған түрлері әртүрлі пікірлерге бөлінді. Олардың қазандықтарының бу шығару қабілеті британдық бу технологиясындағы прогресті білдірді. Олардың жеңіл осінің жүктемесі Оңтүстік желісінде кеңінен қолдануға мүмкіндік берді және олар жоғары жылдамдықпен жүруге қабілетті болды. Осы жетістіктерге қарамастан, бір уақытта енгізілген көптеген жаңалықтар сыныпты сенімсіз және күтуге қиын етіп жасады. Арзан 2-6-2 немесе 4-6-0 аралас жүк локомотивтері орындай алатын жұмыстарға арналған сыныптың мәселелерін шешуге көп ақша кетірілді. Hornby Dublo 1960 жылдары "қайта жаңартылған" Батыс елдерінің модельдерін шығарды, кейін олар Triang Wrenn, ал соңында Wrenn Railways атанды. Wrenn 1990 жылдардың басына дейін, олардың таратылуына (және келесі сатылымы Dapol-ға) дейін, ауамен тегістелген және қайта жаңартылған түрлерін өндірді. Hornby сыныптың қайта жаңартылған және қайта жаңартылмаған модельдерін шығарады және барлық маңызды ерекшеліктерді қамтиды. Graham Farish және Dapol N өлшеміндегі дайын модельдерді шығарады.