Кіріспе
Great Western Railway 4000 немесе Star – Джордж Джексон Черчвардтың 1906 жылы Great Western Railway (GWR) үшін жобалаған, 4 цилиндрлі 4-6-0 жолаушы бу локомотивтерінің класы. Олар 1907 жылдың басында пайдалануға енгізілді. Прототипі бастапқыда 4-4-2 Atlantic типтес болып салынған (бірақ 1909 жылы 4-6-0 болып қайта жабдықталды). Олар өте табысты конструкция болып шықты, ең ауыр, қашықтығы ұзақ экспресс пойыздарын тасыды, сағатына 90 миль (145 км/сағ) жылдамдыққа жетті және келесі жиырма бес жылға GWR 4 цилиндрлі локомотивтерінің конструкциялық принциптерін қалыптастырды.
The Great Western Railway 4000 or Star were a class of 4 cylinder 4 6 0 passenger steam locomotives designed by George Jackson Churchward for the Great Western Railway (GWR) in 1906 and introduced from early 1907. The prototype was built as a 4 4 2 Atlantic (but converted to 4 6 0 during 1909). They proved to be a successful design which handled the heaviest long distance express trains, reaching top speeds of 90 mph (145 km/h), and established the design principles for GWR 4 cylinder classes over the next twenty five years.
Өмірбаян
1892 жылы соңғы кең табанды жолдарды толығымен ауыстырғаннан кейін, GWR жаңа кесілген желілер арқылы Англияның батысына, Оңтүстік Уэльске және Бирмингемге дейінгі маршруттарын қысқартып, жаңғырту кезеңін бастады. ХХ ғасырдың басындағы алғашқы он жылдықта жаңа бас инженер-механик Джордж Джексон Черчвард, теміржолдың болашақ локомотивтік қуатының қажеттіліктерін жоспарлауға көмектесу үшін әртүрлі дөңгелек конфигурациялары мен қазандық дизайндары бар бірнеше тәжірибелік локомотивтерді жобалады немесе сатып алды. 1902 жылы енгізілген екі цилиндрлі Saint класының 4-6-0 локомотивтері прототиптерінің сәттілігінен кейін, Черчвард ұзақ қашықтықтағы, тоқтамайтын экспресс пойыздар үшін қуатты 4 цилиндрлі локомотивтерді әзірлеуге қызығушылық танытты. Сондықтан ол GWR-ді салыстыру мақсатында үш француздық 4 цилиндрлі 4-4-2 құрама локомотивтерді – 102 La France (1904 ж.), 103 President және 104 Alliance (екеуі де 1905 ж.) сатып алуға көндірді.
Үлгі
Француздық құрамды локомотивтерді сатып алумен қатар, Черчворд 1906 жылы өзінің 4 цилиндрлі локомотивінің прототипі – қарапайым кеңейту локомотивін, No. 40 «Солтүстік жұлдызын» жасады және сынақтан өткізді. Saint класының алғашқы бірнеше локомотивтері сияқты, ол 4-4-2 конфигурациясында салынды, бірақ оны 4-6-0 конфигурациясына оңай түрлендіруге болатын етіп жобаланды. Ол 1906 жылғы сәуір айында GWR-дің Суиндон зауытында (Лот 161) аяқталды. Оған 40 нөмір берілді, ал сол жылы ол «Солтүстік жұлдызы» деп аталды. 1909 жылғы қарашада ол 4-6-0 конфигурациясына түрлендірілді. Жаңа конструкция француз локомотивтерінен көптеген идеяларды қамтыды, әсіресе төрт цилиндрлі орналасуды: ішкі цилиндрлер түтін камерасының астында алға орналастырылды, ал сыртқы цилиндрлер артқы осьтің дөңгелектерімен бірқатар артқа орналастырылды. Осыдан сыртқы цилиндрлердің екінші жүргізілетін осьтерге, ал ішкі цилиндрлердің алдыңғы жүргізілетін осьтерге қосылатын бөлінген жетек пайда болды. Клапандық механизмі бұрынғыдай эксцентриктерді пайдаланбайтын, бірақ негізінен Валсхартс механизмінің өзгеруі болған ерекше конструкцияға ие болды. Прототип локомотив 1929 жылғы қарашада Castle класының локомотиві ретінде қайта жаңартылды.
Өндірістік сериялар
Алғашқы сынақтар кезінде прототип көбінесе сәтті болды, бірақ Чарльз Роус Мартен «ауыр жүктемелерде және қолайсыз ауа райында жақсы жабысу қажеттігіне нұсқаулар болды» деп мәлімдеді. Сондықтан өндіріс сериясының барлығы 4-6-0 дөңгелек конфигурациясымен салынды. Оларда сонымен қатар қайшылы емес, Валсхарт клапандары қолданылды. 1907 және 1923 жылдар аралығында салынған жеті сериядағы, кейін «Жұлдызды сынып» локомотивтері деп аталған локомотивтердің әрқайсысы бірін-бірінен ерекшеленді.
+ Table of orders and numbers Year Quantity Lot No. Works Nos. Locomotive numbers Notes 1906 1 161 2168 40 Built as 4 4 2; rebuilt to 4 6 0 in 1909; renumbered 4000 in 1912 1907 10 168 2229–2238 4001–4010 Star series 1908 10 173 2300–2309 4011–4020 Knight series 1909 10 178 2365–2374 4021–4030 King series (Monarch series from 1927) 1910–11 10 180 2380–2389 4031–4040 Queen series 1913 5 195 2536–2540 4041–4045 Prince series 1914 15 199 2572–2586 4046–4060 Princess series 1922–23 12 217 2919–2926 4061–4072 Abbey series
+ Тапсырыстар мен нөмірлер тізімі
+ Table of orders and numbers Year Quantity Lot No. Works Nos. Locomotive numbers Notes 1906 1 161 2168 40 Built as 4 4 2; rebuilt to 4 6 0 in 1909; renumbered 4000 in 1912 1907 10 168 2229–2238 4001–4010 Star series 1908 10 173 2300–2309 4011–4020 Knight series 1909 10 178 2365–2374 4021–4030 King series (Monarch series from 1927) 1910–11 10 180 2380–2389 4031–4040 Queen series 1913 5 195 2536–2540 4041–4045 Prince series 1914 15 199 2572–2586 4046–4060 Princess series 1922–23 12 217 2919–2926 4061–4072 Abbey series
Жыл Көлемі Партия № Жұмыс нөмірлері Локомотив нөмірлері Ескертулер
1906 1 161 2168 40 4-4-2 ретінде салынған; 1909 жылы 4-6-0 болып қайта жаңартылған; 1912 жылы 4000 нөміріне ие болған
1907 10 168 2229–2238 4001–4010 Жұлдыз сериясы
1908 10 173 2300–2309 4011–4020 Найт сериясы
1909 10 178 2365–2374 4021–4030 Кинг сериясы (1927 жылдан бастап Монарх сериясы)
1910–11 10 180 2380–2389 4031–4040 Куин сериясы
1913 5 195 2536–2540 4041–4045 Принц сериясы
1914 15 199 2572–2586 4046–4060 Принцесса сериясы
1922–23 12 217 2919–2926 4061–4072 Эбби сериясы
+ Table of orders and numbers Year Quantity Lot No. Works Nos. Locomotive numbers Notes 1906 1 161 2168 40 Built as 4 4 2; rebuilt to 4 6 0 in 1909; renumbered 4000 in 1912 1907 10 168 2229–2238 4001–4010 Star series 1908 10 173 2300–2309 4011–4020 Knight series 1909 10 178 2365–2374 4021–4030 King series (Monarch series from 1927) 1910–11 10 180 2380–2389 4031–4040 Queen series 1913 5 195 2536–2540 4041–4045 Prince series 1914 15 199 2572–2586 4046–4060 Princess series 1922–23 12 217 2919–2926 4061–4072 Abbey series
Жұлдыздар сериясы
Алғашқы он локомотив 1907 жылы Суиндон қаласында салынды (Лот 168), олар 4001–4010 нөмірлерімен белгіленді және 1838 жылғы GWR Star Class локомотивтерінің атауларын сақтай отырып, танымал жұлдыздардың аттарымен аталды. Едуард патша 1910 жылғы 20 мамырда Едуард VII патшаның қосылу рәсіміне арналған жолға шығарды; аза тұтушылардың арасында тоғыз патша мен император болды, бұл бір пойызбен саяхаттаған ең көп санындағы тәжді монархтар еді. 1927 жылы олардың барлығына жаңа атаулар берілді, бұл олардың аттарын жаңа "Кинг" класында пайдалануға мүмкіндік берді. Олардың орнына, оларға елдің атынан кейін "Монарх" сөзі қосылды (мысалы, Норвегия Монархы). Дегенмен, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде (1940 1) жау елдерімен байланысты бірнеше атаулар алынып тасталды. Олардың барлығы 1934 және 1952 жылдар аралығында пайдаланудан тоқтатылды.
Корольдер сериясы
1910 және 1911 жылдары тағы он локомотивтен тұратын төртінші серия пайда болды (Свиндтон лот 180). Олар 4031–4040 нөмірлерімен белгіленді және британдық патшайымдардың аттарымен аталды. Бұл сериядағы (және одан кейінгі локомотивтерде) барлығы Swindon No. 3 супержылытқышы орнатылған. Локомотивтердің барлығы 1950–1953 жылдар аралығында Британ темір жолдарынан алынып тасталды.
Принцесса сериясы
GWR бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін ұзақ қашықтыққа жолаушылар тасымалында айтарлықтай өсімді бастан өткерді, 1914 жылдың алғашқы алты айында тағы да он бес локомотивтің қосымша сериясы қажет болды (Свиндтон 199 партиясы). Олар 4046–4060 нөмірлерімен белгіленді және британдық ханшайымдардың құрметіне аталды. Олардың бәрі диаметрлі цилиндрлермен және бұрынғы партияға қарағанда жақсартылған қазандықтармен салынды. Соның нәтижесінде, 1910 жылдың тамызында Черчвард LNWR Whale Experiment Class локомотивтерімен салыстыру сынақтарын ұсынды, бұл Жұлдыз класын өнімділік және көмір тұтыну тұрғысынан толық ақтады.
Өнер көрсету
Сынып мүшелері GWR-дің барлық ұзақ қашықтық маршруттарында жолаушылар локомотивтері ретінде, ең жылдам экспресс пойыздарында және аялдамалар арасындағы ең ұзақ қашықтықты талап ететін бағыттарда жақсы өнер көрсетті. 1920-1930 жылдары Castle және King сыныптарының локомотивтерімен ығыстырылып, екінші деңгейдегі қызметтерге көшті. Сақталған локомотивтер 1950 жылдардың ортасына дейін жақсы жұмыс істеді. 4000 сыныбы кейінірек танымал GWR 4 цилиндрлі 4-6-0 сыныптары – Castle және King сыныптары үшін үлгі болды. Ле Флемингтің сөзінше, "олардың жұмысы үнемі жоғары деңгейде болды және олар қызмет барысында сирек бұзылатын, өте еркін жүретін локомотивтер еді. 'Жұлдыз' деген атқа ең лайықты осы локомотивтер болды".
Өзгерістер
Жоғарыда айтылғандай, 1925 және 1940 жылдар аралығында Черчвардтың ізбасары Чарльз Коллетт он бес локомотивті бөлшектеуге және олардың бөліктерін жаңа Castle класы локомотивтерін құрастыруға бұйрық берді. Өмірлік жолы бойында, осы кластың қалған бөлігіне қазандықтары, түтін камералары және бу түтікшелеріне қатысты егжей-тегжейлі өзгерістер мен жақсартулар енгізілді, сондықтан "кластың сыртқы түрі шамамен біркелкі болған жалғыз кезең 1925 жылдан 1927 жылға дейін болды". 1938 жылдан бастап тендерлер де қосылды.
Сақтау
Бір мысал – № 4003 Lode Star локомотиві 1951 жылы 2,005,898 мильді жүріп өткен соң қызметтен алынып, сақталған. Локомотив 1962 жылға дейін Суиндон теміржол зауытында, содан кейін 1992 жылға дейін Ұлы Батыс темір жолы мұражайында сақталды, одан кейін Йорк қаласындағы Ұлттық теміржол мұражайына ауыстырылды, онда ол жұмыс істемейтін стационарлық экспонат ретінде қойылды. 2010 жылы Lode Star Суиндонның Steam мұражайына көшірілді. 2015 жылдың қараша айында 4003 қайтадан Ұлттық теміржол мұражайына жеткізілді. 2022 жылдың тамызында Ұлы Батыс қоғамының 4709 тобы GWR 4073 кластың 7027 Thornbury Castle локомотивін сатып алды, оның қазандығын GWR 4700 класын қайта жасау үшін пайдалану мақсатында. Сатып алудан кейін бірнеше күн өткен соң 4709 тобы Торнбери қасабасының шассиі мен басқа да бөліктерін GWR Star класының локомотивін қайта жасауға, содан кейін оны Торнбери қасабасына қайта құрастыруға қолдану жоспарын жариялады. Алайда, 2022 жылдың қыркүйегінде бұл жоспарлар күшін жойды.
Локомотивтер тізімі
Жоқ. Бірінші аты Екінші аты Үшінші аты Салынған күні Жылы алынған күні Ескермелер 404000 Солтүстік Жұлдызы — — 1906 1929 1912 жылдың желтоқсанында қайта нөмірленді, Қамал класы ретінде қайта салынды 4000 4001 Ит Жұлдызы — — 1907 1934 4002 Кеш Жұлдызы — — 1907 1933 4003 Жүк Жұлдызы — — 1907 1951 Суиндон қаласындағы Ұлы Батыс Теміржолы мұражайында сақталды 4004 Таң Жұлдызы — — 1907 1948 4005 Құтб Жұлдызы — — 1907 1934 4006 Қызыл Жұлдызы — — 1907 1932 4007 Көтеріліп келе жатқан Жұлдызы Суолоуфилд Паркі — 1907 1951 1937 жылдың мамырында аты өзгертілді 4008 Патша Жұлдызы — — 1907 1935 4009 Ату Жұлдызы — — 1907 1925 Қамал класы ретінде қайта салынды 4009 4010 Батыс Жұлдызы — — 1907 1934 4011 Гатер Орденінің Шығары — — 1908 1932 4012 Итбас Орденінің Шығары — — 1908 1949 4013 Сент-Патрик Орденінің Шығары — — 1908 1950 4014 Ванна Орденінің Шығары — — 1908 1946 4015 Сент-Джон Орденінің Шығары — — 1908 1951 4016 Алтын Жүн Орденінің Шығары — — 1908 1925 Қамал класы ретінде қайта салынды 4016 4017 Қара Бүркіт Орденінің Шығары Лиеж Орденінің Шығары Лиеж Орденінің Шығары 1908 1949 1914 жылдың тамызында аты өзгертілді; 1925 жыл шамасында француз тілінен бельгиялық тіліне аударылды 4018 Ұлы Крест Орденінің Шығары — — 1908 1951 4019 Темплиер Шығары — — 1908 1949 4020 Бас Қолбасшы Орденінің Шығары — — 1908 1951 4021 Эдуард Патшасы Британдық Монархы Британдық Монарх 1909 1952 1927 жылдың мамырында және қазанында аты өзгертілді 4022 Уильям Патшасы Бельгиялық Монархы Бельгиялық Монарх 1909 1952 1927 жылдың мамырында және қазанында аты өзгертілді, 1940 жылдың мамырында аты алынып тасталды 4023 Джордж Патшасы Дат Монархы Дат Монарх 1909 1952 1927 жылдың шілдесінде және қазанында аты өзгертілді, 1940 жылдың қарашасында аты алынып тасталды 4024 Джеймс Патшасы Голланд Монархы Голланд Монарх 1909 1935 1927 жылдың қыркүйегінде және қарашасында аты өзгертілді 4025 Чарльз Патшасы Италиялық Монарх — 1909 1950 1927 жылдың қазанында аты өзгертілді, 1940 жылдың мамырында аты алынып тасталды 4026 Ричард Патшасы Жапон Монархы Жапон Монарх 1909 1950 1927 жылдың шілдесінде және қарашасында аты өзгертілді, 1941 жылдың қаңтарында аты алынып тасталды 4027 Генри Патшасы Норвег Монархы Норвег Монарх 1909 1934 1927 жылдың шілдесінде және қарашасында аты өзгертілді 4028 Джон Патшасы Румыния Монархы Румыния Монарх 1909 1951 1927 жылдың шілдесінде және қарашасында аты өзгертілді, 1940 жылдың қарашасында аты алынып тасталды 4029 Стивен Патшасы Испан Монархы Испан Монарх 1909 1934 1927 жылдың шілдесінде және қарашасында аты өзгертілді 4030 Гарольд Патшасы Швед Монархы Швед Монарх 1909 1950 1927 жылдың шілдесінде және қарашасында аты өзгертілді, 1940 жылдың қарашасында аты алынып тасталды 4031 Мэри Патшайым — — 1910 1951 4032 Александра Патшайым — — 1910 1926 Қамал класы ретінде қайта салынды 4032 4033 Виктория Патшайым — — 1910 1951 4034 Аделаида Патшайым — — 1910 1952 4035 Шарлотта Патшайым — — 1910 1951 4036 Елизавета Патшайым — — 1910 1952 4037 Филиппа Патшайым — — 1910 1926 Қамал класы ретінде қайта салынды, 'The South Wales Borderers' деп аталды 4038 Беренгария Патшайым — — 1911 1952 4039 Матильда Патшайым — — 1911 1950 4040 Боадицея Патшайым — — 1911 1951 4041 Уэльс Принці — — 1913 1951 4042 Альберт Принці — — 1913 1951 4043 Генри Принці — — 1913 1952 4044 Джордж Принці — — 1913 1953 4045 Джон Принці — — 1913 1950 4046 Мэри Принцесса — — 1914 1951 4047 Луиза Принцесса — — 1914 1951 4048 Виктория Принцесса — — 1914 1953 4049 Мод Принцесса — — 1914 1953 4050 Алиса Принцесса — — 1914 1952 4051 Елена Принцесса — — 1914 1950 4052 Беатрис Принцесса — — 1914 1953 4053 Александра Принцесса — — 1914 1954 4054 Шарлотта Принцесса — — 1914 1952 4055 София Принцесса — — 1914 1951 4056 Маргарет Принцесса — — 1914 1957 1953 жылғы Ealing Comedy фильмі "The Titfield Thunderbolt" станциясында қысқаша көрінді 4057 Елизавета Принцесса — — 1914 1952 4058 Августа Принцесса — — 1914 1951 4059 Патриция Принцесса — — 1914 1952 4060 Евгения Принцесса — — 1914 1952 4061 Гластонбери Эбби — — 1922 1957 4062 Малмсбери Эбби — — 1922 1956 4063 Бат Эбби — — 1922 1937 Қамал класы ретінде қайта салынды 5083 4064 Ридинг Эбби — — 1922 1937 Қамал класы ретінде қайта салынды 5084 4065 Ившем Эбби — — 1922 1939 Қамал класы ретінде қайта салынды 5085 4066 Малверн Эбби Роберт Хорн сэр Висконт Хорн 1922 1937 Қамал класы ретінде қайта салынды 5086 4067 Тинтерн Эбби — — 1923 1940 Қамал класы ретінде қайта салынды 5087 4068 Ллантони Эбби — — 1923 1939 Қамал класы ретінде қайта салынды 5088 4069 Маргам Эбби Вестминстер Эбби — 1923 1939 1923 жылы аты өзгертілді. Қамал класы ретінде қайта салынды 5089 4070 Ниат Эбби — — 1923 1939 Қамал класы ретінде қайта салынды 5090 4071 Кливе Эбби — — 1923 1938 Қамал класы ретінде қайта салынды 5091 4072 Тресско Эбби — — 1923 1938 Қамал класы ретінде қайта салынды 5092
Апаттар мен оқиғалар
1923 жылғы 15 сәуірде No. 4048 Princess Victoria локомотиві жүк пойызын сүйреп келе жатқанда, Сомерсеттегі Карри Ривелде сигнал берушінің қателігі салдарынан GWR 517 Class 0-4-2T No. 215 локомотивімен тартылып келе жатқан жолаушылар пойызымен бетке-бет соқтығысты. Нәтижесінде тоғыз адам жарақаттанды.
Модельдер
Hornby 4003 Lode Star локомотивінің OO масштабтағы моделін шығарады.