Кіріспе

Американдық соул әншісі (1934–2016) британдық саксофонист те Билли Пол деп аталған.

Пол Уильямс (1 желтоқсан 1934 – 24 сәуір 2016),

Ол былай деп еске алды: "Солайша мен музыкаға толыққанды ендім. Әжем әрқашан пластинка жинайтын, Филармониядағы джаз концертінен бастап, Нат Кинг Кольге дейіннің барлығын сатып алатын". Ол әнге қосылып, естіген әндерді қайталауға тырысты: "Мен әрқашан Нат Кинг Коулды ұнататынмын. Мен өзімнің жолыммен жүргім келді, бірақ Дина Вашингтон, Сара Вон, Элла Фицджеральд сияқты әншілерді де жақсы көретінмін. Олардың саны көп. Нина Симон маған өте ұнайтын – Джонни Мэтис, олардың әрқайсысының өзіндік стилі болды, жібектей жұмсақ ән айтуды қаладым, май сияқты, тыныш. Мен тыныш ән айтқым келді, түсінесіздер ме? Менің сүйіктілерімнің бірі Джесси Белвин – оны 'Мырза Ұқыпты' деп атайтын. Көп адам оны ұмытып кетті, білесіз бе? Сэм Кук та маған өте ұнайды". Пол неге әсіресе әйел джаз әншілерінің ықпалында болғанын былай түсіндірді: "Менің ойымша, себебі менің дауысымның диапазоны жоғары. Мен өскен кезде, менің дауысымның диапазонымен ән айтатын ер адамдар әншілер маған қызықты болған жоқ. Бірақ Нина Симон, Кармен МакРэй немесе Нэнси Уилсонды қоссаңыз, мен жұмаққа түсер едім. Әйел әншілер дауыстарын жақсы қолданады, сондықтан мен оларға көбірек назар аудардым". Billboard әндерді жақсы бағалап, "Why Am I" туралы былай деді: "16 жастағы жаңа әншінің көңілді балладасын көркем орындауы", ал "That's Why I Dream" туралы: "Орган мен фортепиано әншіге романтикалық әнді баяу күйде жазуға көмектеседі". 1952 жылдың маусым айында Пол екінші синглын шығарды – бұл жолы Бадди Лукас оркестрімен бірлесіп "You Didn't Know" және "The Stars Are Mine" (Jubilee Records 5086). Billboard тағы да жағымды пікір білдірді, "You Didn't Know" туралы былай деді: "Билли Пол, жас әнші, лейблде керемет дебют жасады, жылап тұрған балладаны күшті орындады, ол ойналуға лайық. Лукас оркестрі жақсы қолдау көрсетті. Жақсы жазба" және "The Stars Are Mine" туралы: "Пол осы жаңа әнді жұмсақ оркестрдің қосылуымен тыныш орындайды. Бұл жақсылықтан гөрі аз қызықты, ән де күшті емес". Бірнеше аптадан кейін Jubilee Billboard-та жарнама жариялап, жылдық NAMM Show-ға дайындалып жатқан әртістерін таныстырды – Ұлттық музыкалық тауарлар қауымдастығы (NAMM) ұйымдастырған музыкалық индустрияның саудалық конвенциясы. Jubilee Полдың соңғы синглын жариялап, "Ол жаңа, ол ыстық!" деп жазды. Jubilee-дің күш-жігеріне қарамастан, жас әншінің ешбір әні хит-парадқа енген жоқ.

Әскери жылдары және кәсіби мансабын қайта бастау

Пауылдың мансабы күтпеген жаңа бағытқа бұрылды. Ол былай деп еске алды: "1957 жылы әскерге шақырылдым, сол кезде Элвис Пресли мен Гэри Кросбидің (Бинг Кросбидің ұлы) қасында қызмет еттім. Германияда болғанда, ауыр жұмыстан құтылу үшін топ құруға шешім қабылдадық. Элвисті де шақыруға тырыстық, бірақ ол джип жүргізуші болғысы келді. Сондықтан мен және Гэри Кросби бастама көтеріп, өзімізді «Джаз-блюз симфониялық тобы» деп атадық. Осы топтан Седар Уолтон, Эдди Харрис сияқты танымал музыканттар шықты, Германияны аралап концерттер бердік. Элвис бізге қосылғысы келмеді. Мен оны күнде көретінмін, бірақ ол полковник үшін джип жүргізді. Ол біздің тобымызға қосылмай, әскерде болғанда музыкадан аздап демалуды қалады. Қызметтен босатылғаннан кейін Пол хард-боп пианині Сэм Докерри және бассист Бастер Уильямспен джаз триосын құрды. Полдың екінші LP альбомы «Ebony Woman» (1970) Gamble & Huff компаниясының Neptune лейблінде коммерциялық мақсатта шығарылды. Пол 1959 жылғы әнінің жаңа нұсқасын жазып, оны альбомының тақырыптық әні етіп қойды. Gamble & Huff компаниясы өндіріс процесін толық бақылауда ұстады. Джаз бен соул музыкасын үйлестірген бұл альбом Billboard soul чартында 12-орынды, ал поп чартында 183-орынды иеленді.

Филадельфия халықаралық баспасы

Нептун құлағаннан кейін Гэмбл мен Хафф үшінші лейблін – Philadelphia International Records (PIR) – бастады және Паулды өздерімен бірге алып келді. Гэмбл мен Хафф Клайв Дэвис пен CBS Records-пен дистрибьюциялық келісімшартқа қол қойды. Going East (1971) – Билли Полдың Philadelphia International Records лейблінде шыққан алғашқы альбомы, лейблдің тұрақты музыканттарының шеберлігімен жасалған MFSB тобы Sigma Sound Studios студиясында толыққанды пайдаланылды. Бұрынғы альбомдағыдай, Гэмбл мен Хафф Полдың джаз тамырлары мен олардың негізгі табысқа жеткізетіне үміттенген фанки соул арасындағы тепе-теңдікті табуға тырысты. Пол "Magic Carpet Ride" (1968 жылғы Steppenwolf хитінің кавер нұсқасы) синглымен чарттарға жақындады, ал альбом Billboard soul чартында 42-орынды, ал поп чартында 197-орынды иеленді. Он жылдар өткен соң Пол ән туралы философиялық пікір білдірді: "Бұл менің 'Мен жеткілікті қарамын ба?' әнімен болған жағдайға ұқсас. Мен бұл жолы шығып келемін деп ойладым. Менің ойымша, бұл тыңдаушыларға ұнайды, себебі олар миссис Джонсқа қарағанда жаңа нәрсе іздейді, және бұл идея Клайв Дэвиске тиесілі еді. Менің ойымша, бұл Кенни мен Клайв Дэвистің бірлескен идеясы, бірақ көбінесе Клайв Дэвистікі болды". Джесси Джексон мен Operation PUSH осы әнге және Hall & Oates-тің "Rich Girl" және Four Tops-тың "Catfish" сияқты басқа әндерге қарсы қозғалысты бастады. Диск-жокейлер, жазалаудан қорқып, өздерінің есімдерін жариялаудан бас тарды және Джексонды науқанда "аса адал емес" деп айыптады, сондай-ақ бір танымал радио жүргізушісі Ричард Прайордың 1975 жылы Джексонның шараларының бірінде болғанын еске түсірді:

Кеңістікте, Полдың келесі альбомы Let 'Em In (1976 жылдың соңында) жарық көрген кезде дау-дамай одан да күшейді. Атау трекі – Пол Маккартнидің сол жаздағы №3 хитінің фанки соул нұсқасы. Маккартнидің нұсқасы жеке сілтемелерге толы және салыстырмалы түрде саяси тұлғаларға аз назар бөлсе, Билли Полдың нұсқасы осы формуланы кері бұрып, азаматтық құқықтар әнұранына айналды – бірақ оның жақында қайтыс болған егіз әпкесі Паулин Уильямстың есімі айтылғандықтан, оған жекелеген сезім қосылды. Маккартни "Аға Джон" (Джон Леннон, немесе күйеу баласы Джон Истман, немесе Джон Кеннеди) және "Мартин Лютер" (жан қиып қаза тапқан азаматтық құқықтар жетекшісі немесе 16 ғасырдың теологы) туралы тек ишара жасаса, Билли Полдың нұсқасы қайтыс болған азаматтық құқықтар жетекшілерінің тізімін (Илия Мухаммад, Малкольм Х, Мартин Лютер Кинг, Джон Ф. Кеннеди, Роберт Ф. Кеннеди, Медгар Эверс және Луис Армстронг) айтуда әлдеқайда нақты. Сонымен қатар, Билли Полдың өлеңдерімен араласқан Малкольм Х және Кингтің сөздерінің есте қаларлық үзінділері бар. Бірақ олар "Let's Make a Baby" әнін өзгерткендей, WVON – Чикагоның ең көне қара нәсілді радиостанциясы – әнді өзгертті. Бұл жолы станция инженері Кингтің сөйлеген сөзінің бөліктерін Джесси Джексонның сөйлеген сөзінің бөліктерімен алмастырды. Пол ашуланып, бұл өзгерісті естігенде "өмірімде сондай шок көрген емеспін" деді. Ал Джейсон Анкень 1999 жылы шыққан "Me & Mrs. Jones: Best of Billy Paul" жинағы "классикалық атау трегінен әлдеқайда асып, әншіні танымалдыққа қайтаруда, оның жан-жақтылығын поп сүйіктілерінің керемет каверлері арқылы көрсетіп, R&B хиттерін қосады, бәрі Полдың өзінің ең жақсы кезеңіндегі нақты суретін құрайды" деді. Пол Филадельфия халықаралық лейблінде барлығы тоғыз жыл болды және ол айтарлықтай табысқа ие болды, әсіресе "Мен және миссис Джонс" әнімен, бірақ сыншылар жалпы алғанда ол одан да жақсыраққа лайық деп келіседі. Эндрю Хамильтон бұл туралы тікелей айтты: "Гэмбл мен Хафф Полдың синглдарына таңдау жасауда қорқынышты қателік жасады. Жақсы таңдаулар жасаса, оның мансабы Hall of Fame-ге енуі мүмкін еді". Сол сияқты, Джейсон Анкень былай деп жазды: "Бір хитпен ғана танылған әнші деп оңай ойлап жіберуге болады, бірақ шын мәнінде Билли Пол Филадельфия халықаралық үйірмесіне келген ең дарынды және әсерлі таланттардың бірі болды – Гэмбл мен Хафф командасының ең сұлу және күрделі туындыларын алған. Оның жан-жақты дауысы джаз бен соул арасындағы алшақтықты жауып, көшедегі ақылдылық пен сезімталдықпен тең дәрежеде әсерлі болды". Бірақ көптеген әншілер сияқты ол да концерттерде ойнап, жазба жазуға қарсы тұра алмады. 2009 жылы ол Оңтүстік Джерсиде зейнетке шыққан кезде қалай өмір сүріп жатқаны туралы сұрағанда: "Зейнетке шықты ма? Шынымен солай дейсіз бе?" "Зейнетке шыққаннан" кейін Пол АҚШ-та және шетелде шағын клубтарда, қонақ үйлердегі балды залдарында, Лас-Вегас шоу-рулдарында, джаз фестивальдері мен театрларда ойнап, тұрақты түрде гастрольдерге шықты. 2012 жылы Филадельфияда ойнаудың өзіне ерекше мән бере ме деп сұрағанда, ол былай деді: "Мен қайда ойнасам да жайлы сезінуге тырысамын, бірақ оны туған жерім деп атайды және онда маған көп құрмет көрсетеді, сондықтан бұл ерекше. Халықаралық реакция да керемет, сондықтан тіпті Парижде немесе Бразилияда да керемет тыңдаушылар бар. Миссис Джонс сияқты әндер әртүрлі елдерде өте танымал, сондықтан шетелде де көп орындаймын".

"Мен және миссис Джонс" ісі

2000 жылы Nike жеңіл атлетика жұлдызы Марион Джонстың жазғы Олимпиада ойындарында АҚШ құрамасының символы ретінде көрсетілген жарнамасын көрсетуді бастады. Ол бес медаль жеңіп алды, бірақ кейіннен барлығының қылмысты әрекеттерге қатысы бар екені анықталғандықтан олардан айырылды. "Миссис Джонс" атты кампанияда спортшы жартылай жасырылған диджей ретінде бейнеленді, ол білім беру және әйел спортшыларға жалақыны арттыру сияқты мәселелер туралы сөйледі. Рекламада Полдың "Мен және миссис Джонс" әнінің студиялық жазбасы да пайда болды. Пол компанияның әнді пайдалануға рұқсат алмағаны үшін оны алдағандықтан 1 миллион долларлық лицензиялық төлемді өтеуді талап етті. Реклама агенттігінің өкілі әнді рұқсатсыз көрсетуді "өте ойсыз қателік" деп атады. 2003 жылы Лос-Анджелестегі федералды аудандық сотта Assorted Music компаниясының адвокаты Джозеф Э. Портер Полға шамамен 27 000 доллар ғана тиіс екенін мәлімдеді, компания жазбаға тиісті шетелдік роялтилерді жинауға қателік жасағанын түсіндірді. Алайда Пол 1971 жылдан 1980 жылға дейін Philadelphia International үшін жасаған 10 альбомды жазу және өндіруге кеткен шығындар үшін компанияға шамамен 314 000 доллар қарыз болды. Ақырында, қазылар алқасы бір сағаттан кем уақыт ойласып, Полдың компанияға ешқандай қарызы жоқ екенін анықтады. Оның орнына, олар оған "Мен және миссис Джонс" әні үшін 500 000 долларлық төленбеген роялти төледі. Пол өзінің адвокаты арқылы жасаған мәлімдемесінде: "Мен әділетке қол жеткіздім, соңғы нүкте қойылды деп қуаныштымын. Мен жазбаларым үшін ақы төленгенін күтіп, жылдар өткіздім" деді. Полдің атынан сотта куәлік берген Сеймур Штраус: "Билли Полдың роялтилері көп жылдар бойы дұрыс есептелмегеніне күмән жоқ" деді. Полдың әйелі және менеджері Бланш Уильямс бұл шешімді "моральдық жеңіс" деп атады және Кенни Гэмбл мен Леон Хаффқа қатысты өте қатал сөздер айтты: "Қазылар алқасы G&H-нің мақтандығына, Sony-дің "көркемдік есептеуіне" ашуланды және Sony мен PIR-дің Биллидің табысын қалай ашық және жүйелі түрде кем көрсеткенін анықтады. Сонымен қатар, G&H бізге 1994 жылдан бастап сол ақшаға пайыз төлеуге міндетті (мерзімділік туралы заң). Иә, "ешкілер үйіне оралды". Бұл істі жеңу, роялтилері ұсталған немесе дұрыс есептелмеген барлық басқа суретшілерге сотқа барып, әділет іздеуге және олардың істі жеңу мүмкіндігі бар екенін білуге жол ашады. Бұл G&H-ның ең жаман қасіретінің басталғаны ғана. Көшкін келеді" деді. Сондай-ақ, Гэмбл мен Хаффқа төленбеген роялтилер үшін сотқа жүгінген O'Jays тобы да бар.

Ұзақ метражды фильмдер

2009 жылы швед режиссері Гёран Уго Олссонның «Мен саған жеткілікті қарамын ба?» атты тамыр тарихты көркем фильмі жарық көрді. Фильмге үш жұлдыз берген Uncut журналы: «Ольсон өзінің фильмін Брюс Вебердің 1989 жылғы Чет Бейкердің портреті – «Let’s Get Lost» фильміне негіздеген, ол былай деді: «Пол, әрине, Бейкер сияқты құлаған гений емес, бірақ ол тартымды әрі сөйлеуге шебер адам екенін дәлелдейді. Оның өмірі Чарли Паркермен бірге сахнада ойнаған кезеңнен басталып, нәсілдік дискриминациямен толы болған. Оның мансабы, өз кезегінде, соңғы жарты ғасырдағы қара американдықтардың күресінің символы, оның ішінде кокаинге тәуелділікке түсуі мен одан құтылуы, бәрі де оның әйелімен бірге басынан өткен. Ол фильм бойында өзіне тән, еркіндікке құмар кейіпкер болып қалады. Бұл жұп джаз стиліндегі «Дерби мен Джоан» сияқты көрінеді». Пол фильм жасаушылармен жұмыс істеуге келісу себебін былай түсіндірді: «Мен жасырмаймын, жасымға келдім және жасырын қалған ойларымды жеткізгім келді. Мен жүрегімді ашып, жақсы және жаман жақтарымды айтқым келді, менің ойымша, осы деректі фильмнен оны көруге болады. Түсіру қиын болған жоқ. Бізді Еуропадан келген кинотоптар әлемнің төңірегінен қадағалап жүрді, мен фильм жасаушылармен жақын дос болдым. Мен камераның бар екенін сезбей, еркін сөйлеп, іс-әрекет ете бердім. Олар маған осы фильмді түсіру туралы ұсыныс жасады, және олар менің шынайы жанкүйерлерім. «Мен саған жеткілікті қарамын ба?» фильмі Швецияда өте танымал, олар музыканы жақсы түсінеді. Олар бұл жұмыстың маңыздылығын сезінді, менің жаныма келіп, жеке өміріммен қызығушылық танытты, мен оларға сендім. Менің әйеліммен арадағы қарым-қатынасым сенімге негізделгендей, бұл да өте маңызды. Барлық адамның өмірінде осындай деңгейдегі сенім болуын тілеймін. Қазір мен өзіммен татумын, менің ойымша, бұл фильм маған көп көмектесті, себебі ол мені көптеген ішкі кедергілерден арылуға септі».

Марапаттар мен құрметтер

"Мен және миссис Джонс" үшін Грэмми сыйлығын алудан бөлек, Пол Ebony журналының оқырмандары ұсынған бірнеше Эбби сыйлығын жеңіп алды; Америка музыкалық сыйлықтың, NAACP имидж сыйлығының және АҚШ-тың көптеген қалаларынан мақтау қағаздары мен қала кілттерін алды. Пол 2015 жылы Солтүстік Каролина штатының Монро қаласында 14 қараша күні өткен Artists Music Guild's 2015 AMG Heritage Awards салтанатында 2015 жылғы AMG сүйікті ретро-суретшісі сыйлығымен және Санди Хози өмірлік жетістіктері сыйлығымен марапатталды. 2010 жылы The Roots тобының Questlove Полды Марвин Гей мен Стиви Уондермен теңестіріп, оны "60-шы жылдардағы азаматтық құқықтар қозғалысының әлеуметтік жағдайына назар аударатын, революциядан кейінгі, танылмаған талантты тұлғаларының бірі" деп атады.

Өлім

Пауль 2016 жылғы 24 сәуір күні түстен кейін Нью-Джерси штатының Глостер қалашығындағы Блэкуд ауданындағы үйінде 81 жасында қарын безінің қатерлі ісігінен қайтыс болды. Ол Пенсильвания штатының Бала-Синьюд қаласындағы Батыс Лорел зиратында, бір лейблдан болған Тедди Пендерграсске жақын жерге жерленген.

Альбомдар

Жыл Альбом Лейбл Ең жоғары жарнамалық көрсеткіштер АҚШ US R&B Ұлыбритания 1973 Philadelphia International 3526 "Мен саған жеткілікті қарамын ба?" / "Мен осы жолы жасаймын" 79 29 — — Philadelphia International 3538 "Өмірімді сақтап қалғаның үшін рахмет" / "Мен үйлендім" 37 9 — 33 1974 Philadelphia International 3551 "Маған шындық айт" / "Кеше болғандай тілеймін" — 37 — — Philadelphia International 2225 "Бүкіл қала сөйлеп жатыр" / "Мен үйлендім" (тек Ұлыбританияда) — — — — 1975 Philadelphia International 3563 "Билли үйге оралды" / "Мен өмір сүруге көп нәрсем бар" — 52 — — Philadelphia International 3572 "Шілде, шілде, шілде, шілде" / "Кету уақытың келгенде" — — — — 1976 Philadelphia International 3584 "Бәлеге жарайық" / "Басым дұрыс" 83 18 — 30 Philadelphia International 3593 "Халық күші" / "Мен сені қалаймын, сүйікті" — 82 — — 1977 Philadelphia International 3613 "Ойыныңыз қаншалықты жақсы?" / "Бүгін үйде қалуды ойлап отырмын" — 50 — — Philadelphia International 3621 "Кіргізіңдер" / "Біздің міндетіміз бар" — 91 — 26 Philadelphia International 3630 "Мен сені сенемін" / "Махаббат оңай келмейді" — 79 — — Philadelphia International 5038 "Сенсіз" / "Сөз тез тарайды" (тек Италияда) — — — — Philadelphia International 5391 "Сіздің әніңіз" / "Ойыныңыз қаншалықты жақсы?" (тек Ұлыбританияда) — — — 37 Philadelphia International 3635 "Тек мықтылар тірі қалады" / "Мен қайда жатамын" — 68 — 33 Philadelphia International 3636 "Геттоны тазалайық" / "Геттоны тазалайық" 91 4 — — 1978 Philadelphia International 3639 "Кейін немесе ерте" / "Барлығы ажырасып жатыр" — — — — Philadelphia International 5983 "Барлығы ажырасып жатыр" / "Бір адамның қоқысы" (тек Ұлыбританияда) — — — — Philadelphia International 3645 "Бізден жазба" / "Бір адамның қоқысы" — — — — 1979 Philadelphia International 3676 "Отбасын қайта әкел" / "Бұл өте маңызды" — 90 — 51 Philadelphia International 3699 "Жалған беттер" / "Мен осы өмірді тоқтатуым керек" — — — — 1980 Philadelphia International 3736 "Сіз менің тәттілігімсіз" / "Мен және миссис Джонс" — 69 — — Philadelphia International 3737 "Иса баласы (сіз тек адам сияқты көрінесіз)" / "Махаббат достары" — — — — 1985 Total Experience 49899 "Жақында" / "Мен енді іздемеймін" (тек Ұлыбританияда) — — — — Total Experience 49934 "Сексуалдық терапия" / "Менде тек сіздің көзіңіз бар" (тек Ұлыбританияда) — — — 80 1988 Ichiban 88–141 "Біз бола алатын едік" / "Мен жалғыз болғанды қалаймын" — — — — Ichiban 88–150 "Мен сені қатты жақсы көремін" / "Бұл махаббат болуы мүмкін" — — — — 2011 "Мен және миссис Джонс" — — — 177 "—" бұл жарнамалық тізімге енбеген немесе сол аймақта шықпаған туындыларды білдіреді.