Йод-Базедов эффектісі: гипертиреоз және оның себептері
Jod-Basedow phenomenon
Жод-Базедов эффектісі: йод жетіспеушілігінен туындаған қалқанша бездің гипертиреозі. Симптомы, себептері, қауіп тобы мен алдын алу шаралары туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Йод-Базедов эффектісі (сонымен қатар Йод-Базедов синдромы және Йод-Базедов құбылысы) – йод немесе йодидті диеталық қосымша ретінде, йодталған контрастты медициналық зерттеулер үшін немесе дәрі ретінде (көбінесе Амиодарон) қолданғаннан кейін туындайтын қалқанша бездің жоғары белсенділігі (гипертиреоз).
The Jod Basedow effect (also Jod Basedow syndrome and Jod Basedow phenomenon) is hyperthyroidism following administration of iodine or iodide, either as a dietary supplement, for iodinated contrast medical imaging, or as a medication (mainly Amiodarone).
Патофизиология
Бұл құбылыс йодталған гипертиреоз болып табылады, әдетте йодқа қаныққан географиялық аймаққа көшіп келген, йод тапшылығынан туындаған эндемиялық зобы бар науқастарда кездеседі. Грейвс ауруы, токсикалық көп түйінді зоб немесе қалқанша безі аденомасының түрлі түрі бар адамдар йод қабылдағанда Йод-Базедов әсеріне ұшырау қаупі жоғары, себебі қалқанша безі қалқанша безі гормондарының деңгейінің өсуінен туындайтын теріс кері байланысқа жауап бермейді. Иодтың көзі диета, медициналық диагностика үшін йодталған контрастты заттар немесе амиодарон (аритмияға қарсы препарат) болуы мүмкін. Гипертиреоз әдетте йод қабылдағаннан кейін 2-12 апта ішінде дамиды. Йод-Базедов құбылысы белгілі бір жағынан екі физиологиялық компенсациялық механизм – Пламмер эффектісі мен Вольф-Чайков эффектісіне керісінше келеді, олар қалыпты жағдайдағы және қалқанша безі ауруы бар адамдарда көп мөлшерде йод немесе йодид қабылдағаннан кейін қалқанша безі гормонының өндірісін төмендетеді. Дегенмен, Пламмер және Вольф-Чайков эффектісінен өзгеше, Йод-Базедов әсері қалқанша безінің қалыпты жұмыс істеуіндегі адамдарда байқалмайды, себебі қалқанша безі гормондарының синтезі мен шығарылуы қалыпты жағдайдағы адамдарда гипофиздік ТТГ секрециясымен реттеледі, бұл қосымша йод қабылдағанда гипертиреоздың дамуына жол бермейді.
This phenomenon is thus iodine induced hyperthyroidism, typically presenting in a patient with endemic goiter (due to iodine deficiency), who relocates to an iodine abundant geographical area. People who have Graves disease, toxic multinodular goiter, or various types of thyroid adenoma are also at risk of the Jod Basedow effect when receiving iodine, because the thyroid will then not respond to the negative feedback from increased thyroid hormones. The source of iodine may be from the diet, administration of iodinated contrast for medical imaging, or amiodarone (an antiarrhythmic drug). The hyperthyroidism usually develops over 2 to 12 weeks following iodine administration. In some ways the Jod Basedow phenomenon is the opposite of two physiological compensation mechanisms, the Plummer effect and the Wolff–Chaikoff effect, which in normal persons and in persons with thyroid disease, suppress the thyroid hormone after ingestion of large quantities of iodine or iodide. However, unlike the Plummer and Wolff Chaikoff effects, the Jod Basedow effect does not occur in persons with normal thyroid glands, as thyroid hormone synthesis and release in normal persons is controlled by pituitary TSH secretion, which does not allow hyperthyroidism when extra iodine is ingested.
Медициналық бейнелеудегі сақтық шаралары
Медициналық бейнелеу үшін йодталған контрастты енгізген кезде, қалқанша безі аурулары бар адамдарды, мысалы, токсикалық көп түйінді зоб, Грейвс ауруы немесе Хашимотоның қалқанша безінің қабынуын бақылау қажет. Басқа жағдайда, жалпы халық үшін қалқанша безі функциясын тексеру арқылы жүйелі тексеру әдетте орынды емес.
In iodinated contrast administration for medical imaging, monitoring is indicated in people with thyroid disease, such as toxic multinodular goiter, Graves' disease, or Hashimoto's thyroiditis. Otherwise, for the general population, routine screening with thyroid function tests is generally not feasible.
Тарих және номенклатура
Йод-Базедов эффектісі неміс тіліндегі йод сөзінен, Йод (неміс тіліндегі барлық есімдер үлкен әріппен жазылады) және бұл эффектіні алғаш рет сипаттаған неміс дәрігері Карл Адольф фон Базедовтың атымен аталған. "Йод-Базедов" номенклатурасы неміс тілінен аудармай, толығымен алынған. Йод-Базедов құбылысы Базедов ауруынан ажыратылады, ол кейде Грейвс ауруының синонимі ретінде қолданылады.
The Jod Basedow effect is named for the German word for iodine, Jod (all nouns are capitalized in German), plus the name of Karl Adolph von Basedow, a German physician who first described the effect. The nomenclature "Jod Basedow" was carried over intact from German, rather than being translated. The Jod Basedow phenomenon is differentiated from Basedow's disease, which is occasionally used as a synonym for Graves' disease.