Кіріспе

Тіс пластинасы – дамитын тістің гистологиялық кесімдерінде көрінетін эпителийлік тіндердің жолағы. Тіс пластинасы тіс дамуының алғашқы белгісі болып табылады және (адамдарда) аналық жатырдағы алтыншы аптада немесе ауыз-жұтқыншақ мембранасының жарылуынан кейін үш аптада басталады. Ол ауыз эктодермасының жасушалары басқа аймақтардың жасушаларына қарағанда жылдам көбейген кезде қалыптасады. Ауыз эктодермасының ішке өсуі ретінде ең жақсы сипатталатын тіс пластинасы, бір мезгілде дамитын вестибулярлық пластинадан жиі ажыратылады. Бұл бөлінетін тінді эктомезенхималық өсім қоршап тұрады және, кейбіреулердің пікірінше, оны ынталандырады. Қалыптасқан кезде тіс пластинасы дамитын тіс бүршігін ауыз қуысы эпителийімен байланыстырады. Соңында, тіс пластинасы эпителийдің кішкентай топтарына ыдырайды және қайта сіңіріледі. Егер бұл топтар қайта сіңірілмесе, (тіс пластинасының осы қалдығы кейде Серр бездері деп аталады) дамитын тіс үстінде эрупциялық кисталар пайда болып, тіс ауыз қуысына шығуын кешіктіреді. Эктодермалық тіндердің бұл инвагинациясы кейінірек амелобластар мен эмальдің алғашқы түбі, ал эктомезенхима тіс қабыршағы мен кейінірек одонтобластар үшін жауапты.

Функция

Тіс қабыршағы тістердің дамуына ықпал ететін оқиғалар тізбегінде маңызды рөл атқарады. Ол жалпы пішіндес ауыз эпителийінің мезенхимаға енуі нәтижесінде пайда болатын жалпы пішіндес бірінші эпителий жолағынан пайда болады. Тіс қабыршағының бас бөлігіндегі пролиферацияға байланысты мезенхиманың тереңіне енетін эпителийлік өскіндер болашақ сүт тістерінің орнын тудырады. Сонымен қатар, қабыршақтың алдыңғы жиегіндегі одан әрі көбею тұрақты тістердің дамуына әкеледі, нәтижесінде, тұрақты тістер 20 сүт тісін алмастырғанда, жалғасатын қабыршақ пайда болады. Тұрақты молярлардың сүт тісі болмағандықтан, олар тіс қабыршағынан да қалыптасқан жалпы қабыршақтан дамуға бейім. Бұған қоса, тіс дамуының қоңырау сатысында тіс қабыршағы ауыз эпителийі мен дамитын тіс арасындағы байланысты үзуге көмектеседі, ауыз эпителийінің фрагменттерін және тіс бүршіктерін біріктіреді. Тіс қабыршағының ыдырауы эпителийлік жасушалардың кластерлерінің дамуына әкеледі, олардың кейбіреуі дегенерацияға ұшырамай, сақталып қалуы мүмкін. Осы сақталған кластерлер, эпителийлік перлілер деп аталады, дамитын тістің үстінде кішкентай киста құра отырып, тіс атқанды кешіктіруі мүмкін. Тіс тізімі аяқталғаннан кейін, тіс қабыршағы әдетте жойылып, қайта сіңіріледі, бірақ қалдықтар қайта сіңбеген жағдайда, олар қалыптан тыс көбеюі мүмкін. Бұл қалыптан тыс көбею қосымша тіс бүршіктерін құрастырып, артық тістерге алып келуі мүмкін.