Кіріспе
FSO Polonez – Польшада Fiat компаниясымен бірлесіп әзірленген және Fabryka Samochodów Osobowych зауыты 1978 жылдан 2002 жылға дейін шығарған автомобиль. Ол Polski Fiat 125p платформасын негізге алған, Збигнев Уотсон, Уолтер де Силва және Джоржетто Джуджиаро жасаған жаңа хэтчбек дизайнымен жасалған. Ол екі және төрт есікті шағын көліктер, универсал, сондай-ақ пикап, жүк көлігі және жедел жәрдем машинасы сияқты коммерциялық нұсқаларда қол жетімді болды. Пикап және фургон нұсқаларын есептемегенде, жалпы өндірілген саны бір миллионнан асты. Polonez басқа елдерде де сатылды және Польша 2004 жылы Еуропалық Одаққа қосылғанға дейін ішкі нарықта кең таралған. Автомобильдің аты поляк биі – поланезден алынған, бұл атау Życie Warszawy газеті жүргізген оқырмандардың дауыс беруі арқылы таңдалды. 2021 жылы Польшада шамамен 33 000 дана тіркелген.
The FSO Polonez is a motor vehicle that was developed in Poland in collaboration with Fiat and produced by Fabryka Samochodów Osobowych from 1978 to 2002. It was based on the Polski Fiat 125p platform with a new hatchback design by Zbigniew Watson, Walter de Silva and Giorgetto Giugiaro. It was available in body styles that included two and four door compact sized cars, station wagons, as well as commercial versions as pickup truck, cargo van, and ambulance. Production totaled more than one million units, excluding the pickup truck and van variants. The Polonez was marketed in other nations and was popular in its domestic market until Poland joined the European Union in 2004. The car's name comes from the Polish dance, the polonaise, and was chosen through a readers' poll conducted by the newspaper Życie Warszawy. In 2021, about 33,000 vehicles were still registered in Poland.
Өмірбаян
Polonez, Fabryka Samochodów Osobowych (FSO) компаниясы Fiat лицензиясы бойынша құрастырған Polski Fiat 125p моделіне негізделген. Ішкі компоненттер, оның ішінде жаңартылған 1.3/1.5 литрлік қозғалтқыштар (пистон және карбюратор), шасси және басқа да механикалық бөліктері Polski Fiat 125p-ден алынған. Дегенмен, көліктің корпусы 1970 жылдардың басында Centro Stile Fiat компаниясы Fiat прототипі ретінде жобалаған толығымен жаңа лифтбек болды. Польша тарапы Fiat компаниясымен жаңа автомобиль бойынша ынтымақтастыққа кіріскеннен кейін, бастапқы дизайн Польша тарапының талаптарына сәйкес өзгертілді. Автомобиль 1980 жылдары Fiat-тың 2.0 литрлік DOHC қозғалтқыштарымен жабдықталуы тиіс еді, бірақ сол кездегі қаржылық қиындықтар Fiat-тан лицензия алуға мүмкіндік бермеді. Бұл, 125p моделінің Polonezбен бірге он жылдан астам уақыт бойы өндірілуіне жағдай жасады. Сонымен қатар, механикалық жақсартулар екі автомобильге де қолданылатын жағдайда ғана жасалды. Бұл шектеу 1991 жылы 125p өндірісі тоқтағаннан кейін өзгерді. FSO Polonez-дің артықшылығы – жол-апат жағдайындағы қауіпсіздігі, әсіресе Шығыс блогының көптеген бәсекелестерімен салыстырғанда. 1978 жылы ол АҚШ-тың қақтығыс сынақтарынан өткен жалғыз Шығыс Еуропалық автомобиль болды. 1994 жылы Еуроодақтың қауіпсіздік талаптарына сәйкес сынақтар жүргізілді, бұл Polonez-ді бүкіл әлемге экспорттауға мүмкіндік берді. Сынaқтар автомобильдің қауіпсіз екенін көрсетті. Caro 1.9 GLD моделі 40% алдыңғы бөлігімен (энергияны сіңіретін металл қоршаусыз) бетон қабырғаға соғылғанда жақсы жағдайын сақтап қалды. Барлық есіктер қиындықсыз ашылды, жолаушылардың денесіне ауыр зақымдар келген жоқ және жанармай ағып шыққан жоқ.
Даму
1970 жылы Fiat ESV (эксперименттік қауіпсіздік көлігі) жобасын бастады. 1974 жылы FSO жаңа автомобильдің негізі ретінде Fiat-тың ESV прототипін таңдады. FSO дизайнері Збигнев Уотсон Уолтер де Силвамен бірлесіп ESV жобасын Fiat 125 машинасының көлеміне бейімдеп, интерьерін және барлық кузов бөлшектерін жобалады. Жоба "137 типті" деп белгіленді. 1975 жылы Fiat "Polski" деп аталған 137 типті прототиптерді дайындап, FSO-ға жіберді.
Қозғалтқыштар
ҮлгіҚозғалтқыш көлеміКлапандық механизмОтын беру жүйесіМаксималды қуат (айналым/мин)Максималды серпімді момент (айналым/мин)Ең жоғары жылдамдықШығарылған жылдарБензин қозғалтқыштары1.4 GTIK161398 см³OHC 16vКөп нүктелі отын шашыру6000 айналым/мин5000 айналым/мин1997–19981.6 GLIAB1581 см³OHV 8vЖалғыз нүктелі отын шашыру5000 айналым/мин3600 айналым/мин1997–20021.6 GSIAF1581 см³OHV 8vКөп нүктелі отын шашыру5000 айналым/мин3800 айналым/мин1998–2002
Экспорттық нарықтар
Жалпы алғанда, FSO шетелдік нарықтарға 226 966 автокөлікті экспорттады, олардың негізгі алушылары Қытай, Ұлыбритания, Египет және Франция болды. 1983 жылдан 1993 жылға дейін Египетте El Nasr (Arab American Vehicles компаниясымен бірлесіп) толық құрастыруға арналған (CKD) автомобильдер құрастырылды, бұл нарықта бұрын жергілікті жерде құрастырылған 125p-ге жаңа балама болды. Кейбір елдерде FSO Polonez Celina, Prima, Mistral, Piedra, Atou аттарымен сатылды. Ұлыбританияға импорт 1997 жылы тоқтатылды, бірақ Францияны қоса алған Батыс Еуропаның кейбір аймақтарында кем дегенде бір жыл бойы сатылым жалғасты. Олар қатаң шығарындылар талаптары мен сұраныстың төмендеуіне байланысты осы нарықтардан алынып тасталды.
Донгфангхонг
Қытайда YTO Group компаниясы Polonez негізіндегі Dongfanghong және Yituo үлгілерін өндірді. Олар көптеген өзгерістермен, универсал (LT5021) және седан (LT5022) кузовтарымен шығарылды. Ішкі безендіру элементтері Volkswagen Santana-дан алынған, ал қуаты Пекин қозғалтқыш зауытында шығарылған карбюраторлы 1.5 литрлік, тік төрт цилиндрлі қозғалтқыштармен қамтамасыз етілді. Бұл автомобильдер сол кезде Қытайда көптеп импортталған Polonez-ге арналған жергілікті қосалқы бөлшектерден құрастырылды. Бірақ, көптеген басқа да жергілікті бөлшектер қолданылды (Dongfanghong сол кезде Fiat компаниясымен трактор технологиясы бойынша да жұмыс істеді, бұл автомобиль таңдауына да ықпал еткен болуы мүмкін). Көлік құралдарының сатудағы артықшылығы – олардың бөлшектері Polonez-тің бөлшектерімен оңай алмастырылатындығы болды. Алайда, бұл автомобильдер нағыз Polonez үлгілерінен гөрі аз сәттілікке ие болды.
Мұра
FSO Polonez салыстырмалы түрде нашар өнімділік көрсетті (Fiat 2.0 DOHC, Ford 2.0 SOHC немесе Rover 1.4 MPI 16V қозғалтқыштарымен жабдықталған модельдерді қоспағанда). Polonez қосалқы бөлшектері салыстырмалы түрде арзан және оңай қол жетімді болды. 1992 жылдан бастап сапасы жақсара бастады, әсіресе 1995 жылдан кейін Daewoo компаниясы FSO-мен ынтымақтастыққа кіріскеннен кейін. 1997 жылдан бастап соңғы өндіріс үлгілері (PLUS сериясы) кондиционер сияқты жаңа мүмкіндіктерді ұсынды. 24 жылдық өндіріс 2002 жылы аяқталды. Polonez-дің салыстырмалы түрде төмен бағасы басқа автомобильдерге қарағанда басты артықшылығы болып саналды. Бірақ сұраныс азайды, және Polonez-дің соңғы нұсқалары жүк көліктері болды, олар төмен бағасы, сенімділігі және жоғары жүк көтеру қабілеті үшін бағаланды: нұсқасына қарай. Polonez Орталық және Шығыс Еуропада, әсіресе Польшада кеңінен таралған автомобиль болды. Польша 2004 жылғы 1 мамырда Еуропалық Одаққа мүше болғаннан кейін, автомобильдер тез арада Батыс Еуропадан әкелінген арзан және салықтан босатылған қолданылған көліктермен алмастырылды. Polonez Зломболь қайырымдылық раллиіне қатысушылар арасында танымал таңдау болды. 2018 жылы шамамен 300 команда, немесе барлық қатысушылардың шамамен 40%-ы осы жарыста Polonez үлгілерін пайдаланды.