Кіріспе

Индиялық кинорежиссер, продюсер, хореограф және актер Гуру Датт (туған аты Васант Кумар Шивашанкар Падуконе; 9 шілде 1925 – 10 қазан 1964) – үнді киноактері, режиссері, продюсері, хореографы және сценарийші. Ол үнді киносының ең ұлы режиссерлерінің бірі саналады. Датт өнер шеберлігімен, әсіресе жақын планға түсіру, жарықтандыру және қайғы-мұңды бейнелеудегі шеберлігі үшін жоғары бағаланды. Ол барлығы 8 хинди фильмінің режиссері болды, олардың көптегені халықаралық деңгейде жанкүйерлерге ие болды. Олардың ішінде "Пьяса" (1957) фильмі бар, ол "Time" журналының "100 ең ұлы фильм" тізіміне енді. 2012 жылы ол CNN-нің "25 үздік азиялық актер" тізіміне қосылды.

Ерте өмір

Васант Кумар Шивашанкар Падуконе 1925 жылдың 9 шілдесінде қазіргі Үндістанның Карнатака штатындағы Падуконе қаласында Читрапур Сарасват брахман отбасында дүниеге келді. Бала кезінде болған жазадан кейін оның есімі Гурудатта Падуконе деп өзгертілді, бұл жақсылыққа себеп болады деген сенім болған. Оның әкесі Шивашанкар Рао Падуконе мектеп директоры және банкир болған, анасы Васанти – мұғалім және жазушы. Оның бір кіші әпкесі – үнді суретшісі Лалита Ладжми, және үш кіші інісі болған: Атма Рам (директор), Деви (продюсер) және Виджай.

Жеке өмір

1953 жылы Датт Гета Рой Чоудхуриге (кейіннен Гета Датт) үйленді. Ол бақытсыз некеде өмір сүрді. Атма Рамның айтуынша, ол "жұмыста қатаң тәртіпті болған, бірақ жеке өмірінде мүлдем тәртіпсіздікке бой алдырған". Ол көп темекі шегіп, ішімдік ішіп, бей-берекет уақыт өткізді. Датт пен актриса Вахида Рехманның қарым-қатынасы да олардың некесіне кедерлес болды. Ол қайтыс болған кезде Гетадан ажырасып, жалғыз өмір сүрген. Гета Датт 1972 жылы 41 жасында, шамадан тыс ішімдік ішуден туған бауыр зардаптарынан көз жұмды.

Өлім

1964 жылғы 10 қазанда Датт Бомбей қаласындағы Педер жолындағы жалға алған пәтерінен өлген күйде табылды. Ол алкоголь мен ұйқы таблеткаларын бірге ішкен деген сөз бар. Оның өлімі өзіне-өзі қол жұмсау немесе жай ғана дозаны асырып алу салдарынан болған болуы мүмкін. Егер бұл өзіне-өзі қол жұмсау болса, онда ол үшінші рет әрекеттенгені болар еді. Датттың ұлы Арун оның өлімін жазатайым оқиға деп санайды. Датт келесі күні актриса Мала Синха мен актер Радж Капурмен «Бахарень фир би айенги» фильмі үшін кездесу жоспарлаған, түсті фильмдерді қалай жасау керектігін талқылау мақсатында. Арунның айтуынша: «Әкем ұйқысыздықтан зардап шегіп, басқалар сияқты ұйқы таблеткаларын ішетін. Сол күні ол мас күйде болды және таблеткаларды шамадан тыс ішіп алып, осыдан көз жұмды. Бұл ішімдік пен ұйқы таблеткаларының қауіпті үйлесімі болды». Өлген кезде Датт тағы екі жобамен айналысып жатқан: актриса Садхананың қатысуымен түсірілген «Пикник» және режиссер К. Асифтің «Махаббат пен Құдай» атты эпикалық туындысы. «Пикник» аяқталмай қалды, ал соңғы фильм екі онжылдықтан кейін толығымен қайта түсірілді, онда басты рөлді Санжиев Кумар Датттың орнына сомдады. Ылдам өтетін жылдар ішінде оның жобаларының коммерциялық табысы шығармашылық ізденістерімен теңгерілмей қалды. «C. I. D.», «Baazi», «Pyaasa», «Kaagaz Ke Phool», «Chaudhvin Ka Chand» және «Sahib Bibi Aur Ghulam» сияқты фильмдер хинди киносындағы алғашқылардың бірі болды.

Құрметтер

Датт жарық пен көлеңкеге қатысты қиялын, әсерлі бейнелерін және повестьтеріне көптеген тақырыптық қабаттарды ұсынып тоқу қабілетін пайдаланған режиссер ретінде белгілі. "Каагаз ке фул" және "Пьяса" фильмдері барлық уақыттағы ең ұлы фильмдердің қатарына енген, сондай-ақ 250-ден астам халықаралық киносыншылар мен режиссерлерді қамтыған Sight & Sound журналының 2002 жылғы "Ең жақсы фильмдерге сауалнамасы" тізіміне ілікті. 2005 жылы "Пьяса" фильмі Time журналының "Барлық уақыттың 100 фильмі" тізіміне енді. 2011 жылдың 10 қазанында Датт туралы Doordarshan телеарнасында деректі фильм көрсетілді. 2021 жылы жазушы Ясир Усман оның өмірбаянынан "Гуру Датт: Аяқталмаған оқиға" атты кітап жариялады.

Марапаттар мен ұсыныстар

ЖылФильмЖүлдеСанатНәтижеДереккөздер (Сілтемелер)1963Сахиб Биби Аур ҒуламБФЖА жүлдесіЕң үздік актер (Хинди)1963Филмфэйр жүлдесіЕң үздік фильмЕң үздік актер