Кіріспе

Шырылдақ қоңыздардың бір түрі

Қызыл тамырлы шырылдақ (Sympetrum fonscolombii) – симпетрум туысына жататын шырылдақ.

Таксономия

Генетикалық және мінез-құлықтық деректер S. fonscolombii-дің Sympetrum туысының басқа өкілдерімен тығыз туыс еместігін көрсетеді және болашақта ол осы туыстан шығарылуы мүмкін.

Этимология

Sympetrum fonscolombii түрі 1840 жылы бельгиялық энтомолог Эдмонд де Селис Лонгшамп француз энтомологы Этьен фонсколомбтың құрметіне Libellula fonscolombii протонимімен аталған (содан түрдің атауы осылай болды). Оның атауы кейде fonscolombei деп, ал кейде fonscolombii деп жазылады, бірақ Askew (2004) екіншісін дұрыс жазу деп көрсетеді.

Тарату

Sympetrum fonscolombii – Орталық және Оңтүстік Еуропаның көп бөлігінде, соның ішінде Жерорта теңізінің көптеген аралдарында, Солтүстік Африка, Таяу Шығыс, Моңғолия, Оңтүстік-Батыс Азия, Үнді субконтинентін қоса алғанда, Үнді мұхитының аралдары мен Шри-Ланкада кең таралған және көп кездесетін түр. Бұл түр жаңбырдан кейін құрғақ аймақтарды қайтадан мекендеуге қабілетті. Бұл түр басқа Sympetrum түрлеріне ұқсас, бірақ бинокль арқылы жақсы қарау, әсіресе еркегін анықтауда оң нәтиже беруі мүмкін. Еркектердің денесі қызыл, көптеген басқа Sympetrum түрлеріне қарағанда қызғылт. Маңдай және кеуде қызыл-қоңыр түсті. Көздері жоғарыдан қоңыр, ал төменгі жағынан көк-сұр түсті. Қанаттарында қызыл тамырлар бар, ал артқы қанаттарының түбі сары. Птеростигма ақшыл сары, қара тамырлармен шекараланған. Аналықтары ұқсас, бірақ денесі қызыл емес, сары, әр жағынан екі қара жолақпен. Қанаттарындағы сары тамырлар еркектердегідей қызыл емес, алдыңғы шеті, негізі және құйрығында орналасқан. Екеуінің де аяқтары көбінесе қара, бірақ кейбіреулері сары түсті. Жасы жетпеген еркектер аналықтарға ұқсас, бірақ көбінесе қызыл түсті және денесінің әр жағынан бір жолақпен. S. fonscolombii еркегін Crocothemis erythraea деп жаңылыстыруға болады, өйткені екеуі де қанаттарының сары түсті негіздері, қызыл тамырлары және ақшыл птеростигмалары бар өте қызыл құбылғылар. Дегенмен, C. erythraea-ның аяқтарында қара түс жоқ, денесі кең және басында қара түс жоқ. Сонымен қатар, C. erythraea аналықтары жұптасып жұмыртқа салмайды. Бұл екі түрдің жалпы келбеті әртүрлі және тәжірибелі адамдар үшін оларды ажырату оңай.

Биология және мінез-құлық

Sympetrum fonscolombii Жерорта теңізі аймағында және таралу аймағының оңтүстігінде жыл бойы қанатта көрінеді, бірақ негізгі ұшу кезеңі мамырдан қазанға дейін, ал қыс айларында сирек кездеседі. Бұл - аумақтық түр, еркектері көбінесе жалаңаш жерге қонады. Жұптасқаннан кейін жұптар жұмыртқа салу үшін бірігіп ұшады, және ашық суда әйелдерінің құрсағын суға малып, жұмыртқа салатынын көруге болады. Кейде жұптар теңіз үстінде ұшып, тұзды суға батып, онда жұмыртқалары тез қырылады. Жұмыртқалар мен дернәсілдер бірнеше айда дамиды, және S. fonscolombii көптеген еуропалық шортан құмырсқалардан айырмашылығы, жылына бірнеше ұрпақ береді. Кейбір дернәсілдер қыстап шығады.