Кіріспе

Нидерландтық теңізші және аспан картасын жасаушы Питер Дирксзон Кейзер (кейде Петус Теодор; шамамен 1540 – 11 қыркүйек 1596) – оңтүстік аспан шеңберіндегі бірнеше шоқжұлдыздарды картаға түсірген голланд теңізші және аспан картасын жасаушы.

Саяхаттар және жұлдызды бақылау

Кейзердің астрономиялық бақылауларынан және Шығыс Үндістанға жасаған сапарларынан басқа өмірі туралы көп мәлімет белгілі емес. Португалия туымен бірнеше сапар жасағаннан кейін, оның ішінде Бразилияға барған, Кейзер Голландияның Шығыс Үндістанға алғашқы сапарына ("Eerste Schipvaart") бас навигатор және штурмандардың басшысы ретінде қатысты. Бұл сапар 1595 жылдың 2 сәуірінде Корнелис де Хоутман басшылығымен Текселден төрт кемемен шықты. Оны картограф Петрус Планциус математика мен астрономиядан оқытқан. Голландияның Шығыс Үндістан экспедицияларын ұйымдастырушы Планциус, сол кезде жақсы зерттелмеген оңтүстік жарты шар аспанының картасын жасауды Кейзерге тапсырған. 13 қыркүйекте Мадагаскарда жаңа жабдықтама алғанда, 248 теңізшінің 71-і қайтыс болды, олардың көпшілігі цингадан зардап шекті. Аман қалған экипаж бірнеше ай бойы аралда болып, қалпына келтіріп, жөндеу жұмыстарын жүргізді. Осы кезде Кейзер аспан денелерін бақылаудың көп бөлігін жасады. Оған Фредерик де Хоутман және Вехтер Виллемс көмектесті. Мадагаскардан шыққаннан кейін кемелерге Суматраға және содан кейін Явадағы Бантамға жету үшін тағы төрт ай (1596 жылдың ақпанынан маусымына дейін) уақыт кетті. Сауда келіссөздері нәтижесіз аяқталды, мүмкін португалдықтардың араласуынан, мүмкін тәжірибесіздіктен, сондықтан экипаж Сунда бұғазы арқылы Суматрада ауыз су мен басқа да қажетті заттарды іздеуге мәжбүр болды. Кейзер осы саяхат кезінде 1596 жылдың 13 қыркүйегінде қайтыс болды. 1597 жылдың 14 тамызында аман қалған 81 адам, оның ішінде Фредерик де Хоутман Текселге оралды. Саяхат барысында жиналған барлық ғылыми байқаулар Петрус Планциусқа тапсырылды.

Шоқжұлдыздар

Экспедицияның бақылаулары негізінде Планций 1597 жылдың соңында аспан глобусын жасады, оны Жодокус Гондий жариялады. Онда оңтүстік аспанның он екі жаңа шоқжұлдызы бейнеленген, бұл шоқжұлдыздар қазіргі астрономдар жүйелеген стандартты шоқжұлдыздардың қатарына енді. Көпшілігіне 16 ғасырдағы саяхатшылар кездестірген түрлі жануарлардың аттары берілген (мысалы, жұмақ құсы, хамелеон, тукан, ұшатын балық). Виллем Янссон Блау бұл шоқжұлдыздарды 1602 жылғы глобусына көшіріп, де Хоутманның Шығыс Үндістанға жасаған екінші сапарында алған қосымша бақылауларын қамти отырып, 1603 жылы жаңа глобус жасады. Иоганн Байер өзінің 1603 жылғы әйгілі Uranometria жұлдыздық атласына осы жаңа оңтүстік шоқжұлдыздарын енгізіп, оларды "Петрус Теодори" (Питер Кейзер) деп көрсетті, бірақ олардың алдынан жарияланғанын мойындамады. Сондықтан Байерге оларды алғаш енгізгендігі дұрыс емес есептеледі. Кейзердің құрметіне (10655) Питкейзер деген кіші планета аталды.