Кіріспе
Қарулы күштер мен басқа да бөлімшелер киетін әскери бас киім. Қара берет – бас киімнің бір түрі. Оны әдетте әлемнің көптеген елдеріндегі жартылай әскери және әскери құрылымдар киеді, әсіресе британдық армияның Корольдік танк полкі (RTR), Корольдік канадтық бронетанқ корпусы (RCAC), Корольдік австралиялық бронетанқ корпусы (RAAC), Үндістан армиясының бронетанқ корпусы және Үндістанның шекаралық қауіпсіздік күштері. Қара берет киетін, бронетанқ бөлімшелеріне жатпайтын әскери құрылымдарға Ирландия қорғаныс күштерінің әскери полициясы мен арнайы емес күштері, MOD күзет қызметі, Ресей теңіз жаяу әскері (бұрынғы кеңестік теңіз жаяу әскерінен) және Ресейдің OMON бөлімшелері, АҚШ Әуе күштерінің (USAF) тактикалық әуе бақылау тобы (TACP), Филиппин ұлттық полициясының арнайы операциялар күштерінің (PNP SAF) мүшелері және Канада Корольдік теңіз күштері ("теңіз көгі") жатады. Бұрын Ұлыбританияның Корольдік бақылаушылар корпусы (ROC) оны Корольдік әуе күштерінің (RAF) формасымен, сондай-ақ Метрополитен Манила даму басқармасы (MMDA) киген. Қара беретті теңіз күштері де киеді. Кейбір теңіз күштерінде "қара" түсі ресми түрде "өте қою көк" деп аталады. Голландия теңіз күштері мен теңіз жаяу әскері қою көк түсті берет киеді: теңізшілер үшін қызыл түсте алтын немесе қара қоңыр (далалық міндеттер үшін) якорь, ал теңіз жаяу әскері үшін – қызыл түстегі якорь. Португалия теңіз жаяу әскері мен Сан-Марко полкі, Италия теңіз күштерінің теңіз жаяу әскері де қою көк берет киеді. Норвегия Корольдік әуе күштері де қою көк берет киеді. Фин теңіз жаяу әскері теңіз күштерінің белгісі бар қою көк берет киеді. (Фин жағалауындағы Ягерлер – теңіз командалары – сол Найланд бригадасының құрамында, жасыл берет киеді). Ортақ ұлттардың ең танымал қара берет киюшісі, болуы мүмкін, фельдмаршал Монтгомери болды, ол полк сыйлаған, ал кейіннен фельдмаршалдық белгісін қосып киген Корольдік танк полкінің (RTR) беретін толықтай киген.
The black beret is a colour of beret, a type of headgear. It is commonly worn by paramilitaries and militaries around the world, particularly armored forces such as the British Army's Royal Tank Regiment (RTR), the Royal Canadian Armoured Corps (RCAC), and Royal Australian Armoured Corps (RAAC) and the Indian Army Armoured Corps and Indian Border Security Force. Notable non armored military units to wear the black beret include the non military police and non special forces elements of the Irish Defence Forces, MOD Guard Service, Russian Naval Infantry (and formerly Soviet) and Russian OMON units, the United States Air Force (USAF) Tactical Air Control Party (TACP), Philippine National Police Special Action Force (PNP SAF) members, and the Royal Canadian Navy ("navy blue"). It was also worn by the United Kingdom's Royal Observer Corps (ROC) with their Royal Air Force (RAF) uniform, Metropolitan Manila Development Authority (MMDA). Black berets are also worn by navies. In some navies, the naval color called black is officially "very dark blue". The Dutch Navy and Marines wear dark navy blue berets; a silver anchor for the Navy and a gold or dark brown (field duty) anchor on a red background for the Marines. The Portuguese Marines and San Marco Regiment, the Marines of the Italian Navy also wear a dark blue beret. The Royal Norwegian Air Force also use a dark blue beret. Finnish Marine Infantry wear a dark blue beret with the Navy insignia. (Finnish Coastal Jaegers marine commandos part of the same Nylands Brigade, wear the green beret). Perhaps the most famous Commonwealth wearer of the black beret was Field Marshal Montgomery who wore a Royal Tank Regiment (RTR) beret complete with cap badge, presented to him by the regiment, to which he added his own general's (later field marshal's) rank insignia.
Тарих
Қара береттерді әскерилер Бірінші дүниежүзілік соғыстан бері қолданады. Соғыс кезінде француз армиясының Альпін аңшылары (Chasseurs Alpins) шатырша бас киім ретінде үлкен қара береттер киген. 1918 жылы, соғыс аяқталар алдында, британ армиясының офицерлері Хью Эллес және Дж. Ф. Фуллер Корольдік танк корпусының мүшелерін қара береттермен жабдықтауға шешім қабылдады, себебі бұл түс май дақтарын жасыруға ең қолайлы болды. Бұл шешімді король Георг V 1924 жылдың 5 наурызында бекітті, және қара береттер Ұлыбритания қарулы күштерінде Корольдік танк корпусының бас киімі ретінде соғыстар аралығында және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ғана қолданылды. Корольдік бақылаушылар корпусына (ROC) форма берілген кезде, Корольдік бронетанк корпусының қара береттерінен артық қалдықтары ROC-ге берілді.
Аргентина
Аргентина әскери-теңіз флотының 5-ші теңіз жаяу әскері батальоны, Фолкленд соғысының Таушалаңы (1982) шайқасымен танымал, қара beret киеді. Бұл белгіні 1977 жыл шамасында (сол кездегі) командир Мануэль Томе енгізді, ал beret суық ауа райы және тау соғысы курсын аяқтағандарға берілді. Бүгінде Аргентина теңіз жаяу әскерінің Оңтүстік теңіз күштерінің барлық бөлімшелері өздерінің бөлімше таңбалары бар қара beret киеді.
Австралия
Австралия армиясындағы барлық RAAC (Royal Australian Armoured Corps) бөлімдері қара берет киеді.
Австрия
Австрия Бундесәскерінде барлық бронетәлікті бөлімдер (бронетәлікті батальондар, механикаландырылған жаяу әскер батальондары, артиллерия батальондары және механикаландырылған штаб-батальондар) қара берет киеді.
Әзірбайжан
Әзірбайжан Қарулы Күштерінде Әзірбайжан Әскери-теңіз күштерінің су асты шабуыл тобындағы бронетехникалық бөлімдер қара берет киеді.
Бангладеш
Бангладеш армиясында бронетанктік, атты және лансерлік корпустардың барлық бөлімдері қара берет киеді. Бангладеш полициясының жедел әрекет жасағы да қара берет киеді.
Бельгия
Бельгия армиясында қара берет кавалерия және инженерлік бөлімдер тағады.
Бразилия
Бразилияның бронетандық және механикаландырылған әскерлері де қара берет киеді, сондай-ақ Рио-де-Жанейро әскери полициясының арнайы күштер бөлімшесі, Batalhão de Operações Policiais Especiais (BOPE) та киеді. Бразилияның әскери полициясы (Polícia Militar) әскери қосымша күштерінде, әсіресе Минас-Жерайс штатында офицерлер кейде қара беретті патрульдеу жабдығының ресми бөлігі ретінде киеді.
Канада
Канада Қарулы Күштерінде қара береттер Royal Canadian Armoured Corps әскерлерімен және барлық теңізшілер (әскери полиция және арнайы операциялар теңізшілерін қоспағанда) киеді.
Чили
Чили армиясында қара берет парашютистер мен арнайы күштер тағады.
Қазақстан
Хорватия армиясында әскери полиция бөлімшелері, 1-ші механикаландырылған батальон мен кадет батальоны қара берет киеді.
Куба
Полицияның арнайы жасағы.
Кипр
Кипр Ұлттық гвардиясында қара берет бронетанк әскерлерінің сарбаздарына ғана, сондай-ақ Грекияның бронетанк әскерлері офицерлік мектебін бітірген осы бөлімнің офицерлеріне беріледі. Бұл мектеп Грек армиясының ең қиын академиясы саналады, арнайы күштерден басқа, сондықтан қара берет оны тағушы үшін үлкен құрметтің белгісі.
Чехия
Чехия армиясында әскери полиция өкілдері қара берет киеді.
Финляндия
Тек Зымыранды бригаданың мүшелері ғана қара берет киеді.
Германия
Неміс армиясында ұлттық-социалистік дәуірде танк экипаждары үшін, қауіпсіздік шлемі үстінен киетін үлкен қара берет енгізілді; бірақ, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде оның орнына қара гарнизондық бас киімге басымдық берілді. Бүгінде қара берет (қалыпты өлшемде) бронетанқ корпусы мен бронетанқ барлау корпусы тағады.
Грекия
Грекия армиясында қара береттер танк бөлімшелері (арнайы техника) тағады, бұл дәстүр түпнұсқа атты әскер бөлімдерінен бастау алады.
Үндістан
Үндістан армиясындағы барлық атты әскер және бронетанкті корпустар, Ұлттық қауіпсіздік күзеті және Шекаралық қауіпсіздік күштері қара beret киеді.
Индонезия
Индонезия армиясында атты әскер корпусының мүшелері қара берет киеді (Кострад стратегиялық резервтік командасы бағынындағы атты әскер батальондарынан басқа, олардың барлық сарбаздарына арналған қара-жасыл берет киеді). Индонезия әскери-теңіз күштерінде су асты кемелері корпусының мүшелері қара берет киеді.
Ирак
2003 жылға дейінгі Ирак армиясында қара берет ең көп таралған бас киім болды және 2003 жылдан кейінгі Ирак армиясы мен полиция қызметкерлері оны әлі де киеді.
Ирландия
Ирландия армиясында Тұрақты қорғаныс күштерінің көп бөлігі, әсіресе жаяу әскер, қара берет киеді, бірақ әскери қолдау тобына жататын әскери полиция, кавалерия сияқты бірнеше бөлімшелер бұл ереженің шегінен шығады.
Израиль
Израиль қорғаныс күштеріндегі броньдық корпуста қызмет ететін әскерлер қара берет киеді.
Италия
Италия армиясының көп бөлігі қара берет киеді. Ерекшеліктері: Парашютшілер, Альпини, Армиялық авиация корпусы (AVES), Лагунари және Берсальери.
Люксембург
Қара берет Люксембург армиясының барлық әскері киеді.
Литва
Қара берет Литва қарулы күштеріндегі Юозас Виткус инженерлік батальонының әскерлері тағады.
Малайзия
Малайзия армиясында Корольдік броньдық корпустың мүшелері қара берет киеді.
Нидерланды
Голландия армиясында қара берет атқыштар батальондары киеді.
Жаңа Зеландия
Жаңа Зеландия полициясында Қарулы шабуылшылар жасағының мүшелері қара берет киген.
Мемлекеттік емес қатысушылар
Альберто Корда түсірген Че Гевараның ең танымал суреттерінің бірі – алтын жұлдызды қара берет киген суреті. Фидель Кастро да Кубаның Батиста үкіметіне қарсы төңкеріс кезінде қара берет киген. 1960 жылдары бірнеше белсенді топтар беретті қабылдады. 1966 жылы құрылған АҚШ-тың "Қара пантералар" партиясы қара берет киген. Бермудадағы ұқсас Black Power ұйымы Black Beret Cadre деп аталды. Чикано белсенділері 1960 және 70-жылдары (Че Гевараға құрмет ретінде) жауынгерлік символ ретінде қара берет киіп, Калифорния мен Оңтүстік-Батыс АҚШ-та Black Berets por La Justicia ұйымдастырды. Ирландия Ұлттық Азаттық Армиясының мүшелері қара берет киген. Босния және Герцеговина Республикасының Патриотикалық Лигасының мүшелері әдетте қара берет киетін (басқа түстермен қатар), бұл егде жастағы босниялық ерлер арасында кең таралған, көбінесе береттің алдыңғы жағына Ljiljani гербі тігілген. Босния соғысы кезінде басқа босниялық жарымәскери күштер арасында да кең таралған. Уақытша Ирландия Республикалық Армиясының мүшелері қара берет киген. ETA қоғамдық орындарда капюшондармен бірге қара берет киген. "UNCLE-ден келген адам" сериалындағы THRUSH әскерлері қара берет киген. 2017 жылдың тамыз айынан бастап Колумбтың төртінші дәрежелі рыцарьлары жаңа формасының бөлігі ретінде қара берет киеді.
Норвегия
Норвегия армиясының Panserbataljonen (қарлы әскерлер тобы) және басқа да кавалерия бөлімдері қара берет киеді.
Пәкістан
Пәкістан армиясында бронетанк корпусы мен арнайы күштердің екеуі де қара берет киеді.
Польша
Польша қарулы күштерінде қара береттер Польша армиясының бронетанктік бөлімдері мен Польша әскери-теңіз күштері тағайындалған.
Португалия
Португалия армиясында қара берет атты әскерлер, соның ішінде бронетанкілік әскерлер мен әскери полиция тағады. Қара берет сондай-ақ Португалияның бірнеше азаматтық күштерінде де қолданылады, мысалы, Қоғамдық қауіпсіздік полициясының миналарды жою бөлімі, түрме күзет корпусы және Азаматтық қорғаныс.
Ресей
Ресей теңіз жаяу әскері мен ОМОН арнайы полициясы, каска кимеген кезде, бас киімдері мен далалық формасымен бірге қара берет киеді.
Сербия
Сербия әскери полициясының қызметкерлері қара берет киеді.
Сингапур
Қара берет Сингапур қарулы күштерінің (SAF) бронетанқ бөлімшелері тағады.
Испания
Дәстүр бойынша испан қарулы күштерінде қара берет парашютшілер бөлімдерін көрсету үшін қолданылып келді. Бұл әдет испан әуе күштерінде пайда болған, бірақ қазір оны армия мен әуе күштерінің десантшы емес басқа да бөлімдері қолданады. Испания армиясында қара берет механикаландырылған бригадалар мен парашютшілер бригадасы BRIPAC киеді. Испания әуе күштерінде қара берет парашютшілер бөлімшелері, EADA және SEADA әуедегі қолдау тобы, сондай-ақ әуе полициясы бөлімдері киеді. Арнайы операциялар жасағы EZAPAC 1997 жылға дейін қара берет киген, кейін оны жасыл беретке ауыстырды, бұл олардың арнайы күштер мамандануын білдіреді.
Сомали
Сомали армиясында бронетанктік батальондардың әскери қызметшілері мен армия тылы қара түсті берет киеді, бұл британ әскери дәстүрінен келген мұра. Сомали теңіз күштерінде қара берет – стандартты бас киім.
Оңтүстік Африка
Оңтүстік Африка армиясында Оңтүстік Африка броньдық корпусының, Оңтүстік Африка барлау корпусының, Қорғаныс барлау басқармасының және Техникалық қызмет корпусының әскери қызметшілері қара берет киеді, олардың әрқайсысы өз корпусының таңбасын тағады. Оңтүстік Африка теңіз күштерінің Теңіз реакциялық эскадрильясының әскери қызметшілері де қара берет киеді.
Оңтүстік Корея
Оңтүстік Корея армиясында қара береттер Оңтүстік Корея армиясының арнайы операциялар күштері тағады.
Шри-Ланка
Шри-Ланка армиясында бронетанк корпусы, механикаландырылған жаяу әскер және арнайы күштер қара берет киеді. Шри-Ланка әскери-теңіз күшінде элиталық арнайы қайық эскадрильясының мүшелері қара берет киеді.
Швеция
Швед әскерінде барлық броньдық және механикаландырылған бөлімдер қара берет киеді.
Швейцария
Швейцария армиясында танк бөлімдері, инженерлер, құтқарушылар, байланыс және басқару әскерлері, жоғары басшылық, танкші-гранатометшілер, дін қызметкерлері, қарулы күштердің құқықтық қызметі және басқа да әскерлер қара берет киеді.
Түркия
Түрік құрлық әскерлерінде танкшілер қара берет киеді.
Ұлыбритания
Ұлыбритания Қорғаныс министрлігінде Қорғаныс министрлігінің күзет қызметінің қызметкерлері өте қою көк түсті берет киеді.
Америка Құрама Штаттары
АҚШ әскерінде батут екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін арнайы операциялар жасақтарының түрлі бөлімдерімен ресми емес түрде тағылған. 1951 жылдың көктемінде 10-шы және 11-ші рейнджерлік роталары Жапонияға аттанбас бұрын Колорадо штатындағы Карсон лагерінде оқып жатқанда қара батут киген.
АҚШ Әуе күштері
1979 жылы қара берет Тактикалық әуе бақылау тобының (TACP) қатардағы әскери қызметшілеріне киюге рұқсат берілді. 1984 жылы Солтүстік Каролина штатындағы Поуп әуе базасының екі әскери қызметшісі қазіргі белгі және төсбелгі дизайнын ұсынды. Ол 1985 жылы барлық TACP әскери қызметшілері үшін бекітілді. TACP мамандары (AFSC 1C4X1) қазіргі таңда АҚШ Әуе күштерінің жалғыз мамандығы болып табылады, оларға күнделікті қызметтік киімдерінің бір бөлігі ретінде құрметті қара берет киюге рұқсат етілген.
АҚШ Әскери-теңіз флоты
Вьетнам соғысы кезінде АҚШ Әскери-теңіз күштерінің патрульдік қайықтардағы қызметкерлері мен 1-ші жағалау асты әскери тобының, WESTPAC бөлімшесінің мүшелері Оңтүстік Вьетнам Әскери-теңіз күштерінің белгісі бар қара beret-ін киді. АҚШ Әскери-теңіз күштерінің SEAL командаларынан өзгеше, beret тек ел ішінде киюге рұқсат етілді. Топтың дәстүрі бойынша, жаумен алғашқы кездесуден кейін арқадағы лента екі туға бөлінетін болды, ал тудың ұштары "V" әрпіндей кесіліп, жауды "өлтіргенін" білдіретін. 2016 жылдың қазанына дейін қара beret АҚШ Әскери-теңіз күштерінде барлық шендегі әйел теңізшілерге киюге рұқсат етілді. Әйел офицерлер beret-тің сол жақ қабағының үстіне АҚШ Әскери-теңіз күштері офицерлік белгісін тақты, әйел офицерлер мен теңізшілер комбинациялық бас киімнің белгісін, ал әйел бас офицерлер өз шендерін тақты. 2016 жылы Әскери-теңіз күштері униформа заттарының санын азайту, оларды унисекс ету және кеңінен қолданылмауы себептерімен бірге әйелдердің қара beret-ін және офицерлік тиарасын қолдану тоқтатылды.
Украина
Украина теңіз жаяу әскері бұрын киіп, 2018 жылға дейін "Қара береттер" деп белгілі болды.
Венесуэла
Венесуэла армиясында қара береттер барлық әскерлерде қолданылады, парашютшілер, арнайы күштер, контр-партизандық әскерлер және Қорғаныс министрлігі мен Армия бас штабында қызмет ететін әскерлерден басқа.