Кіріспе

Құрмет көрсету үшін жасалатын ишара немесе әрекет.
Ишара

Салют – әдетте әскери жағдайларда құрмет көрсету мақсатымен қолданылатын ресми қол ишарасы немесе басқа да әрекет. Салюттер көбінесе әскерилермен және құқық қорғау органдарымен байланысты, бірақ көптеген азаматтық ұйымдар, мысалы, Girl Guides, Boy Scouts және Salvation Army ресми салюттерді пайдаланады. Кәдімгі азаматтар да басқа біреуді сәлемдесу немесе оның бар екенін мойындау үшін бейресми салют жасайды, мысалы, бас киімді иіп сәлем беру немесе дос немесе көршіге қолмен сәлемдесу.

Әскери салют

Тарих бойы әскери ұйымдар құрмет көрсету үшін көптеген әдістерді пайдаланған. Жағдайға қарай, құрмет көрсету – қолмен немесе дене қимылы, зеңбірек немесе мылтықпен оқ ату, ту көтеру, бас киім шешіп салу, немесе басқа да құрметтің белгісі болуы мүмкін.

Шығу тегі

Тарихи деректерге сүйенсек, ежелгі Рим әскери салюті (salutatio militaris) қазіргі әскери салютке ұқсас болған. Кейбір заманауи әскери нұсқаулықтарға сәйкес, заманауи батыс салюті Францияда пайда болды. Онда рыцарьлар бір-бірімен кездескенде, достық ниеттерін көрсету үшін визерлерін көтеріп, беттерін көрсететін, сондай-ақ қару ұстамайтындарын (оң қолымен) көрсететін болған. Басқалары визерді көтеру – «Мен кім екенімді, мен қорықпайтынымды» білдірудің тәсілі болған деседі. Орта ғасырлардағы визерлер осы мақсатта визерді салют жасау арқылы көтеруге мүмкіндік беретін тік шығыңқы бөлікпен жабдықталған. АҚШ армиясының жабдықтау мектебі қол салютінің пайда болуына басқаша түсіндірме береді: бұл жоғары дәрежедегілердің алдында бағыныштылардың бас киімдерін шешу арқылы қалыптасқан әскери сыпайылық болған. Американ революциясына дейін британ армиясының әскері шапқысын шешіп салют жасаған. 18-19 ғасырларда шапқыны шешу әрекеті бірте-бірте шапқыны ұстап немесе тигізіп, сыпайылықпен сәлемдесуге айналды. 1745 жылы британдық жарлық кітабында былай делінген: «Әскерлер офицердің қасынан өткенде шапақтарын шешпеуі, олармен сөйлеспеуі, тек қолын шапағына тигізіп, өткенде иілуі керек». Уақыт өте келе, бұл әдетке айналып, қазіргі қол салютіне ұқсас болды. Австрия армиясында 1790 жылы қол салюті жасау бас киімді шешуді тоқтатты, бірақ 1868 жылға дейін жоғары дәрежедегілерге сәлем бергенде бас киімдерін шешуді жалғастырған офицерлер болды. Теңіз салюті теңізшілердің алақандары көбінесе шайыр мен қара күйемен жабылғандықтан пайда болды, сондықтан королева Виктория алақанды төмен қаратуды талап етті. Наполеон соғыстары кезінде британдық экипаждар офицерлерге сәлем бергенде, бас бармағы мен орта саусағының арасында шапқының жиегін ұстағандай, жұмсақ қолын маңдайға тигізген. Қол салюті әдетте оң қолды басқа жаққа біршама көтеру арқылы жасалады, нақты әдіс елдер арасында, кейде бір елдің қарулы күштерінің әртүрлі бөлімдерінде әртүрлі болады. Британ армиясының салюті француз салютіне ұқсас, алақаны сыртқа қаратылған. Польша қарулы күштеріндегі дәстүрлі салют – екі саусақты салют, бұл британ әскери салютінің екі саусақты ғана жаю арқылы жасалған түрі. Ресей армиясында оң қол, алақаны төмен, оң жақ жақын жерге жеткізіледі, бірақ тигізбейді; бас киім міндетті түрде болуы керек. Грек армиясының салютінде алақан төмен қаратылады, ал саусақтары елдің гербіне бағытталған. Көптеген армияларда қол салюті тек бас киім (әдетте шапан) киген кезде ғана жасалады.

Кіші қарулы салют

Жауды ұстағанда, әлі күнге дейін салтанатты шараларда еуропалық әскери күштер мен олардың мәдени ұрпақтары екі қадамдық амал қолданады. Семсерді бірінші кезекте оң қолмен мойынның алдыңғы бөлігіне дейін көтереді. Жыпысық алға және тік сызықтан 30 градусқа жоғары бұрылады; нағыз жиегі сол жақта. Содан кейін семсерді оң аяқтың алдындағы жерге, ұшына дейін төменге қарай созады. Жыпысық төмен және алға қарай бұрылады, нағыз жиегі сол жақта қалады. Бұл амал Крест жорықтары кезінде пайда болған. Семсердің сабы қылыштың жүзімен крест пішінін құрайтындықтан, крест болмаған жағдайда крестшілер дұға еткенде, шайқасқа кірмес бұрын, серт бергенде және уәде бергенде сабын сүйе алатын. Ұшын жерге түсіру – бағынудың дәстүрлі белгісі. Фейтингте, фейтингшілер маска кимес бұрын бір-біріне сәлем береді. Мұны жасаудың бірнеше тәсілі бар, бірақ ең көп тарағаны – семсерді бетке жақын әкеліп, жыпысықтың ұшы мұрынға қаратылуын қамтамасыз ету. Фейтингшілер төрешіге және көрермендерге де сәлем береді. Мылтықпен қаруланғанда, сәлем берудің екі тәсілі бар. Әдеттегі тәсіл "қару көрсету" деп аталады; мылтықты тік, тұмсығы жоғары қаратып, кеуде ортасының алдына әкеледі, құлпынай денеден алысқа жылжытылады. Қолдар мылтықты ату позыциясындағыдай ұстайды, бірақ құлпынайға тиіспейді. Кем формальды сәлемдерге "қатар тұру сәлемі" және "иыққа қою сәлемі" жатады. Бұл сәлемдер көбінесе қарауыл төменгі шенді жоғары офицерге береді, ол толыққанды "қару көрсету" сәлеміне лайық емес. "Қатар тұру сәлемінде" мылтық қарауылдың оң аяғының жанында, артқы бөлігімен тіреліп тұрады, тұмсығына жақын қарауылдың оң қолымен ұсталады және қозғалмайды. Қарауыл сол қолын денесімен кесіп, мылтықтың тұмсығына тигізеді. Мылтық иықта тасылғанда, ұқсас амал қолданылады, онда тегістелген бос қол денеге жеткізіліп, мылтықтың қабылдағышының артқы жағына тигізіледі. Мылтықпен сәлем берудің тағы бір түрі – әскери жерлеу рәсімінде орындалатын үш рет оқ ату. Бұл салтанатты амалда, бірнеше мылтықшылар үш бос оқты бірдей уақытта табыттың үстінен ауаға атып жібереді. Бұл ежелгі еуропалық дәстүрге негізделген, онда өлгендер мен жараланғандарды алып шығу үшін шайқасты тоқтатып, қайтадан шабуылға дайын екенін білдіру үшін үш оқ атылған.

Австралия мен Жаңа Зеландия

Ұлттар Достастығында тек қана тапсырма алған офицерлерге ғана салют беріледі, ал салют олардың өздеріне емес, монархтың өкілі ретіндегі бас қолбасшыларынан алған тапсырмаларына жасалады. Екі елде де оң қолмен салюттау, британ қарулы күштерінің дәстүрінен алынған, бірдей болып келеді. Австралия немесе Жаңа Зеландия армиясының салюты – оң қолдың ең ұзын жолмен жоғары көтеріліп, содан кейін ең қысқа жолмен төмен түсуі ретінде сипатталады. Көп жағынан ұқсас, Австралия Корольдік Әуе күштері мен Жаңа Зеландия Корольдік Әуе күштерінің салюты да ең ұзын жолмен жоғары көтеріліп, ең қысқа жолмен төмен түседі. Дегенмен, Австралия және Жаңа Зеландия Әскери-теңіз күштері ең қысқа жолмен жоғары көтеріліп, алақаны төмен қаратып, ең қысқа жолмен төмен түседі. Қолдың жоғары көтерілуі, салютты аяқтау қозғалысынан – салют берушінің жанына жылдам "шапақтап" түсуден – баяу болады. Кіші лауазымдағы офицерлер бірінші болып салюттауы керек, ал жоғары лауазымды офицер оған жауап беруге міндетті. Протокол бойынша монарх, патша отбасының мүшелері, генерал-губернатор және штат губернаторларына барлық шендер салюттауға тиіс. Оқу-жаттығу нұсқаулығында (немесе парадта) басқаша көрсетілмесе, салюттың ұзақтығы жылдам марш ырғағының үш соққысына (шамамен 1,5 секунд) тең болады, ол жоғары лауазымды офицер оған алғаш жауап берген сәттен бастап есептеледі. Егер бас киім (немесе Австралия армиясында "қалпақ" деп аталатын нәрсе) киілмеген болса, салют ауызша беріледі; кіші топ (немесе кем дегенде оның ең жоғары лауазымды мүшесі) алдымен тік тұрып, содан кейін салюттап: «Қайырлы таң/кеш, Сіздің Маjestіңіз/Корольдік Биігіңіз/Премьер-министр/Құрметті мырза/ханым» және т.б. дейді. Салют жасалып жатқанын көрсететін осы сөздер, емес, тік тұру әрекеті маңызды. Егер топта екі немесе одан көп мүше болса, барлығы тік тұрады, бірақ физикалық немесе ауызша салютты тек топтың ең жоғары лауазымды мүшесі ғана береді (немесе қайтарады). Бас киім киген топ әрқашан толық салют беруі немесе оған жауап беруі керек. Бірақ, майданның алдыңғы шебінде (FEBA) ешқандай салют берілмейді, ешқандай жағдайда да; бұл аймақта көре немесе ести алатын снайперлер болуы мүмкін екенін ескеру қажет. Ондай жағдайда, бір-бірімен жеке таныс адамдар бір-біріне лауазымына қарамастан, есімдерімен тілдеседі; жоғары лауазымды офицерлерге бейтаныс адамға сөйлескендей, сыпайылықпен, бірақ есімдерін атамай немесе құрмет көрсетпей сөйлейді.

Канада

Жоғарыда сипатталған британдық салют сияқты (қолдың алақаны жермен бір деңгейде, АҚШ-тағыдай білезіктің шамадан тыс бұрылуы болмайды), канадалық әскери салют офицерлік шендерге құрмет пен сыпайылықтың белгісін білдіру үшін жасалады. Әскери форма кигенде, бас киім болмаған жағдайда салют жасалмайды. Оның орнына, назар тұрып құрмет көрсетіледі. Егер марш кезінде болса, қолдар серпеліп, бас қажеттілікке қарай солға немесе оңға бұрылады. 2009 жылғы Еске алу күні Уэльс принці генерал-губернатор Микаэль Жанмен бірге Оттавадағы ұлттық салтанатқа қатысты – екеуі де канадалық әскери формасын киген. CBC телеарнасының тікелей эфирінде принц Чарльз салют жасағанда, ол 1968 жылы бірігуден кейін Канада Құралдарының барлық бөлімдері қабылдаған канадалық салют түрін (британдық "теңіз салюті" – орынды, өйткені ол Корольдік теңіз күштерінде офицер болып әскери қызметін өтеген) орындады, британдық (армия) формасындағы алақан алға қарату емес.

Дания

Дания әскерінде әскери салюттің екі түрі бар. Бірінші түрі Корольдік Дания теңіз күштері мен Күзет гусарлық полкінің атты эскадрильясында қолданылады және АҚШ-та қолданылатын салютпен бірдей. Екіншісі Корольдік Дания армиясы мен Корольдік Дания әуе күштері қолданады, ол былай жасалады: Оң қолды алға көтеріп, құлқыны денеден 90 градусқа дейін көтеріңіз. Оң қолды маңдайға жеткізіп, жерге параллель түрінде ұстаңыз. Егер әскери қызметші бас киім кимеген немесе қолында қару ұстап тұрса, қол салюты жасалмайды.

Франция

Бағыныштылар жоғары лауазымды тұлғаларға сәлем береді, және әрбір сәлемге жауап қайтарылады. Егер әскери қызметші бас киім кимеген немесе қолында қару ұстап тұрса, қолмен сәлемдесуге рұқсат жоқ. Француздық сәлемдеме кезінде қол алақанмен алға қарай тік бұрылып, жоғарғы қол көлденең болады, ал саусақтардың ұштары көзге жақын орналасады. Британдық сәлемдемеден айырмашылығы, қол төменгі қолға сәйкес 45 градус бұрышта сақталады. Бес саусақ тік тізіліп тұрады. Бұл, рыцарьлар бір-бірімен сәлемдескенде, беттерін көрсету үшін визерлерін көтергендей қимылдың көрінісі. Сәлемді қабылдағанда немесе тоқтағанда, кернеу сезімі туындауы мүмкін. Кейбір "еріксіз" сәлемдемелер белгілі бір атты (кавалерия) бөлімдерінде қолданылады. Саусақтар таратылып, оң бармақ ғана маңдайға тиеді, немесе қол кішкентай саусақ тігілген немесе тігілмеген күйде, бетке тік бұрылып тұруы мүмкін. Бұл ерекше полк сәлемдемелері – ресми шараларда жоғалып кеткен әдеттер. Азамат (бас киімі болған жағдайда да) сәлемдеспейді, бірақ патрульде жүрген әскери қызметшіге бас издеу әдетте құрметпен қабылданады.

Германия

Неміс Бундесверінде салют алақанмен, бас бармағы көрсеткіш саусағына тигізіліп жасалады. Қол аздап алға қарай иіліп, бас бармағы көрінбеуі тиіс. Жоғарғы қол көлденең болу керек, ал саусақтар шақпаққа қарай бағытталады, бірақ оған немесе бас киімге тимеуі керек. Кез келген әскери қызметкерге салют жасаған әскери қызметкерге жауап ретінде салют жасалуға құқылы. Фельдвебель шенінен төменгі сарбаздар салют жасағанда сөйлеуге тыйым салынған. Бундесвер құрылғаннан бері сарбаздар бас киіммен де, бас киімсіз де салют жасауы керек. Алғашқыда Рейхсверде әскери қызметкер бас киім кимеген кезде салют жасауға рұқсат етілмеген. Вермахтта бас киім кигенде дәстүрлі әскери салют талап етілсе, бас киімсіз болғанда нацистік салют жасалған. Вермахт 20 шілдедегі қастандықтан кейін нацистік салютті толығымен қабылдады. Шығыс Германияның Ұлттық Халық Армиясы Рейхсвердің ережелерін сақтады.

Үндістан

Үндістанда үш әскер түрінің салюты әртүрлі. Үндістан армиясы мен Үндістан теңіз күштері британдық дәстүрді сақтайды. Үндістан армиясында салют кезінде алақан алға қарай ашық ұсталады, саусақтар мен бас бармақ біріктіріліп, ортаңғы саусақ шляпаның немесе оң қабаудың жиегіне тиесілі болады. Мұндай салют жиі "Джай Хинд" сәлемімен бірге жасалады, ол "Үндістан гүлденсін" немесе "Үндістан жеңіске жетсін" деген мағынаны білдіреді, сондай-ақ полктік салюттар да қолданылады, мысалы, Сикх полкінде "Сат Шри Акал" деп айтылады. Теңіз күштерінің салютында алақан 90 градус бұрышпен төмен қаратылады. Үндістан Әуе күштерінің салютында оң қол ең қысқа жолмен, алақан маңдайға 45 градус бұрышпен қаратылып, жылдам көтеріледі.

Индонезия

Индонезияда салют жасаудың белгілі бір ережелері бар. Бірыңғай киім киген мекемеге мүше және осы киімді киген адамдар, өзінің мүшесі болып табылатын мекеменің ережелеріне сәйкес салют жасау амалын орындайды. Атап айтқанда, Индонезия Қарулы Күштері (ТНИ) және Ұлттық Полиция қызметкерлері оң қолды 90 градусқа көтеріп, 45 градусқа иіп, саусақтарын біріктіріп, алақаны төмен қаратып, оң көздің шегіне жақын орналастырады. Бас киім кигендер оң жақ бармағының ұшын бас киімнің оң жақ алдыңғы бөлігіне тигізеді. Әскери/полиция құрамына кірмейтін өзге де бірыңғай киімді ұйымдар/мекемелер әскери/полиция қызметкерлері сияқты қолмен салют жасауды орындайды. Индонезия тілінде бұл амалға берілетін команда – Hormat, Gerak! Салтанатты шаралар кезінде мылтықпен қаруланған әскери және полиция қызметкерлері қаруды көрсетіп тұрады, ал қарусыз қызметкерлер қолмен салют жасауды орындайды. Бұл ұлттық туды көтеру және/немесе түсіру, ұлттық әнұранды орындау немесе айту, сондай-ақ салютқа лайық адамға немесе нысанға салют берген кезде жасалады.

Израиль

Израиль қорғаныс күштерінде салют беру көбінесе ерекше салтанаттар үшін қолданылады.

Италия

Қол салюті әлі күнге дейін армияның "Жаяу әскер дайындығы – Ресми нұсқаулар" ережесіне сәйкес орындалады, ІІ тарау, 12-бөлім (1939) "Салют оң қолды күшпен бас киімнің визиріне жеткізіп, саусақтарының ұшы оң көздің үстіне орналасады; қол қолғастымен бірқатарда, алақаны төмен қарап, саусақтары біріктіріліп, созылады, көрсету саусағы визирдің жиегіне тиеді; қол көлденең, қол табиғи еңіспен". Әуе күштері мен теңіз күштері дәл осы процедураны қолданады, бірақ теңіз күштерінің борт шеберлері дәстүрлі "құбырды бортқа" бұйрығын беретін кезде сол қолмен салют жасаса, оң қолы борт шеберінің сыбызғысын ұстау үшін бос болады. Егер салют жеке берілсе, төменгі шеннен жоғары шенге беріледі және жауап алынғанша ұсталады, ал бөлім сапқа тұрғанда командамен беріледі. Бас киім кимеген, қару ұстаған немесе қолдары бос емес қызметкерлер салютты әдеттегідей назармен көрсетеді. Қарулы шерулердегі барлық бөлім үшін тек командир ғана салют береді, толық киімде болса, қылышының жалпақ жағын қысқаша бетіне тигізеді, ал жауынгерлік киімде болса, стандартты қол салютін жасайды. Ту көтеру және түсіру рәсімдерінде барлық офицерлер мен аға офицерлер туға қол салютін жасайды, ал қалған шенділер қаруларын ұстап тұрады және бөлімнің барлығы ұлттық әнұранды орындайды. Ту ұстаушылар тек туды сәл еңкейту арқылы салют көрсетеді, ал тушы мен оның көмекшісі жеке салют жасамайды.

Жапония

Жапонияда салют бұрышы бөлімшеге байланысты. Құрлық және Әуе өзін-өзі қорғау күштерінде салют, АҚШ Қарулы күштеріндегідей, қол астынан 90 градус бұрышпен жасалады. Теңіздік өзін-өзі қорғау күштерінде кеменің ішкі кеңістігінің тарлығына байланысты салют 45 градус бұрышта беріледі. Кемедегі дәліздерде бір әскери қызметкердің шығыршын соғып кетуіне жол бермес үшін, төменгі шенділерге салют жасаудан босатылуға рұқсат берілуі мүмкін. Сонымен қатар, барлық бөлімшелерде егер әскери қызметкер бас киім кимеген болса, онда 10 градусқа иіліп салют беруі керек.

Пәкістан

Пакистанда салют, көбінесе, британдық қарулы күштерінің салютімен бірдей. Әскери және Әскери-әуе күштерінде салют оң қолдың алақаны алға қарай бұрылып, саусақтары маңдайдың оң жағына сәл тиіп, бірақ маңдайға емес, көрсетіледі. Әскери-теңіз күштері алақаны төмен қаратып салют беруді жалғастырады. Салют, жоғары дәрежелі лауазымды адам формасыз болған жағдайларды қоспағанда, төменгі дәрежелі лауазымды адамдар жоғары дәрежелі лауазымды адамдарға барлық жағдайда көрсетілуге тиіс, сондай-ақ төменгі дәрежелі лауазымды адам жүргізуші болса және көлік қозғалып тұрса да. Оң қол бос болған жағдайда да салют ешқашан сол қолмен жасалмайды.

Қытай Халық Республикасы

Халықтық азаттық армиясының әскери қызметкерлері ладонь төмен қаратып салют жасау арқылы құрмет көрсетеді, бұл Корольдік теңіз күштерінің немесе АҚШ армиясының салютіне ұқсас.

Польша

Польша әскери қызметкерлері салют жасағанда екі саусақты қолданады, ортаңғы және көрсету саусақтары созылып, біріне-бірі тиіседі, ал сақина және кішкентай саусақтары бүгіліп, бас бармақпен жанасады. Бұл салют тек Польшаның бүркітінің белгісі бар бас киім (мысалы, рогатьевка әскери бас киімі) немесе бұл белгісіз бас киім (мысалы, буни бас киімі немесе каска) киген кезде ғана қолданылады.

Швеция

Салют Корольдік теңіз флотының салютіне ұқсас. Тұрған жерде салют жасаудың ресми нұсқауы былай делінеді: "Оң қолды жылдам бас киімге тік көтеріңіз. Саусақтар түзу, бірақ керілмеген, бірін-біріне жақын, кішкентай саусақтың шеті алға қаратылған. Бір немесе екі саусақтың ұштары бас киімнің оң жағына (козырқасына) жеңіл тиіп, қол көзге кедергі келтірмеуі керек. Білек тік, шынтақ алға қарай бұрылып, иықтан сәл төмен болуы тиіс". Адамдарға салют жасау әдетте 30 метрден асып кеткенде жасалмайды. Қол салюті тек бас киім киген кезде ғана жасалады, егер бас ашық болса (әдетте тек үй ішінде), салют жасалып жатқан адамға қарай жылдам бас бұру керек. Егер оң қол сол қолға оңай берілмейтін нәрсені ұстап тұрса, да осылай істеледі. Тексерулер кезінде және күзетте тұрғанда салют назарға келген күйде жасалады. Көлік жүргізушілер салют жасамайды. Қатар тұрғанда салютты тек командир жасайды.

Швейцария

Швейцария әскерінің салдаты жоғары ранкті әскери қызметкерлерді кездестірген кезде міндетті түрде салют беруі керек. Салдат жоғары ранкті адамға есеп бергенде, ол жоғары ранктің атағын, өзінің атағын және атын атауы тиіс. Әскери құрама жоғары ранкті адаммен кездескенде, құраманың атын хабарлауы керек. Салют кезінде алақан иыққа, ал саусақтардың ұштары маңдайға қарай бағытталады.

Британдық әскер

1917 жылдан бері британдық армия салюті оң қолдың алақаны алға қарай, саусақтары шапкаға немесе беретке тиіп тұрғандай етіп беріледі. 1917 жылға дейін қарапайым сарбаздар үшін (яғни офицерлер емес) салют салют берілген адамнан ең алыс қолмен берілді, ол оң немесе сол қол болсын. Офицерлер әрқашан оң қолмен сәлем берген, себебі сол қолмен қандағыштарын ұстау қажет болды. Салют патшаның бұйрығын мойындау үшін жасалады. Салют беру үшін солдат міндетті түрде әскери бөлімінің бас киімін киюі керек, мысалы, берет, каубин, Там о’Шантер, Гленгарри, жауынгерлік бас киім немесе шың бас киім. Бұл «The Blues and Royals» (RHG/1stD) атты Корольтің жеке гвардиясының мүшелеріне қатысты емес, олар Варбург шайқасынан кейін бас киімсіз салют беруге рұқсат алған. Бас киімі жоқ сарбаздар мен офицерлер салют берудің немесе қайтарудың орнына әскери қалыпқа келуі керек. Төменгі шенді сарбаз бірінші болып салют береді және жоғары шенді сарбаз жауап бергенше салютты ұстап тұрады. «Барлық шендер Виктория кресінің иесіне салют беруі керек» деген жалған пікір кең тараған. Виктория кресінің ресми жарлығында немесе корольдің ережелері мен бұйрықтарында мұндай ресми талап жоқ, бірақ дәстүр бойынша штаб басшылары Виктория кресі немесе Жордж кресімен марапатталған қарапайым сарбазға салют береді.

Корольдік әуе күштері

Комиссия берілген офицерге сәлем салу дәстүрі, оның өзі емес, оған Ұлыбритания Королінің берген тапсырмасына толыққанды байланысты. Сондықтан, төмен шенді әуеші офицерге сәлем салғанда, ол тікелей Корольді мемлекет басшысы ретінде мойындайды. Офицердің жауап сәлемі Король атынан беріледі. RAF сәлемі британдық армиядағы сәлемге ұқсас, қол денеден дөңгелек қозғалыспен жоғары көтеріледі, оң көздің оң жағынан 1 дюйм (25 мм) артқа қарай тоқтатылады, шынтақ және білек иықпен бір қатарда ұсталады. Содан кейін қол тікелей төмен түсіріліп, бастапқы қалыпқа келтіріледі, бұл қозғалыс "UP TWO THREE DOWN" есебімен аяқталады.

Корольдік теңіз флоты

Әскери-теңіз салютінің ерекшелігі – қолдың алақаны иыққа қарай төмен қарауында. Бұл дәстүр желкенді кемелер заманына дейін барады, сол кезде кемелердің ағаш бөліктерін теңіз суынан қорғау үшін шайыр мен қара май қолданылатын. Офицерлер қолдарын қорғау үшін ақ қолғап киетін, ал салют кезінде кір алақанды көрсету арсыздық деп есептелгендіктен, қол 90 градусқа бұрылып салют берілетін. Рас, Виктория патшайымы бір адамның кір алақанымен салют бергенін көрген соң, болашақта флоттың теңізшілері алақаны төмен қарап, жерге қарай салют беруі керек деп жарлық шығарған.

Британ империясы

Британ империясында (бастапқыда Шығыс Үндістан компаниясының теңіз және құрлықтағы ықпал аймағында, кейіннен тәждің иелігіне айналдырылды), негізінен Британдық Үндістанда, князьдік мемлекеттің билеушісіне жасалған салют атылған зеңбіректер саны оның мәртебесінің өте маңызды саяси көрсеткіші болды. Бұл көрсеткіш объективті ережелерге бағынбады, бірақ британдық билігімен марапатталды (және түрлі жағдайларда арттырылды), бұл оның мемлекетінің әлеуметтік-экономикалық, саяси және/немесе әскери салмағын шамамен көрсететін, сонымен қатар Раджға адалдығы үшін берілген беделді сыйлық болатын. Салют үштен жиырма бірге дейін (жеті жетіспейді) болатын, әрқашан тақ сандармен берілетін. Бұл салют "вассал" деп есептелетін жергілікті билеушілерге (әдетте мұрагерлік тақпен, кейде жеке билеуші князь үшін жеке марапат ретінде) берілді. Империядан тыс екі тәуелсіз монархияға артық құрмет көрсетілді: Ауғанстанның (британдық және орыс ықпалында болған) және Сиамның (сол кезде Раттанакосин Корольдығы билік еткен) патшалық үйлеріне отыз бір зеңбірекпен салют жасалды. Сонымен қатар, "Уазиз" атағы (оның римдік тамыры мемлекеттің егеменді билігін көрсетеді) – халықаралық қатынастардағы маңызды атақ, барлық "вассалдарға" берілмеді. Бұл атақ ресми түрде салыстырмалы түрде жоғары салют санатындағы билеушілермен шектелді (бастапқыда тек он бір немесе одан көп зеңбірегі барларға, кейіннен тоғыз зеңбірегі барларға да).

АҚШ қарулы күштері

АҚШ әскерінде салют – әдепті амалмен құттықтасудың бір түрі. HDB жеке салюті кезінде бас пен көздер салют жасалатын туға немесе адамға қаратылады. Әскери қызметшілер салют алуға құқығы бар адамдарды кездестіргенде және танығанда міндетті түрде салют жасауы керек, егер бұл орынсыз немесе қиын жағдай болмаса (ұшақтар мен автобустар сияқты қоғамдық көлікте, театрлар ішінде немесе көлік жүргізу кезінде). Салют алуға құқылы адамдар: офицерлер, уоррант-офицерлер, АҚШ Президенті, достық шетелдердің офицерлері және «Құрмет медалімен» марапатталғандар (қатардағы әскери қызметшілер де осыған кіреді). Сонымен қатар, парадтар мен басқа да салтанатты шараларда АҚШ туына салют жасалады. АҚШ Армиясы, Әуе күштері және Ғарыш күштерінің әскери қызметшілері бас киіммен де, киімсіз де салют береді, бірақ үй ішінде жоғары лауазымды офицерге ресми түрде есеп берген кезде немесе үй ішіндегі рәсім кезінде болмаса, салют жасауға тыйым салынады. Сыртта Армия жауынгерлік формасын киген кезде әрқашан бас киім кию керек, бірақ дене шынықтыру (PT) формасын киген кезде міндетті емес. АҚШ Әскери-теңіз күштері, Теңіз жаяу әскерлері және Жағалау күзеті бас киімсіз немесе формасыз кезде салют жасамайды.

АҚШ мемлекеттік қорғаныс күштері

АҚШ-тағы мемлекеттік қорғаныс күштері (SDF) – тек штат үкіметінің өкілеттігімен ғана жұмыс істейтін әскери құрамалар. Мемлекеттік қорғаныс күштері штаттық және федералдық заңдармен бекітілген және әр штаттың губернаторының бағынысында болады. Мемлекеттік қорғаныс күштерінің әскери қызметшілері Бірыңғай әскери сот кодексіне бағынады. Олар сондай-ақ штаттық әскери заңдары мен ережелеріне бағынады және әскери қызметте, резервте және Ұлттық гвардиядағы қызметшілерге көрсетілетін барлық құрмет пен әдептілікті көрсетеді.

Зогистік салют

Зогистік салют – Албанияның Зог I енгізген әскери салют. Бұл оң қолды жүрек үстіне қойып, алақанды төмен қарату арқылы жасалатын әрекет. Алғаш рет Зогтың жеке күзет қызметінде кеңінен қолданылып, кейіннен Корольдік албан армиясы қабылдады. Мексикада мексикалық азаматтар Мексиканың мемлекеттік әнұраны ойналған кезде зогистік салютке ұқсас амал жасайды.

Полиция емес

Осыған ұқсас салюттерді полиция емес, басқа да құрмет сақшылары (мысалы, Торонто өрт сөндіру қызметі, Торонто көлік комиссиясы) қабірге қошу немесе салтанатты шаралар кезінде қолданады. Канада Қарулы Күштерімен тығыз байланыста болғандықтан, Канада Корольдік Армия кадеттері, Канада Корольдік Теңіз кадеттері және Канада Корольдік Әуе кадеттері Канада Қарулы Күштерінің салютын үйренеді.

Гонконг

Гонконг полициясының, полиция көмекшілерінің, полиция құбырлы оркестрінің, өрт сөндірушілердің (жедел жәрдем қызметінің мүшелерін қоса алғанда), иммиграция, кеден, түзеу қызметі, үкіметтік ұшу қызметі, азаматтық қорғаныс қызметі) барлық біркелкі бөлімшелері 2021 жылға дейін британдық армия дәстүріне сәйкес салют етеді. Гонконгтағы Халықтық азаттық армиясының қызметкерлері қытай әскери стандарттарын қолданады және бұл Корольдік теңіз күштерінде қолданылатын салютқа ұқсас. Гонконг әуе кадеттер корпусы, Гонконг саяхатшылар корпусы, Бойз бригадасы (Гонконг), Гонконг теңіз кадеттер корпусы, Гонконг скауттары және Сент-Джон жедел жәрдем қоғамы сияқты үкіметтік емес ұйымдар британдық қарулы күштермен байланыста болғандықтан бірдей әскери салютпен жүреді.

Азаматтық әуе патрулі

АҚШ-та азаматтық әскери көмекші күштері, мысалы, Азаматтық әуе патрулі, жоғары дәрежелі офицерлерге міндетті түрде салют беруі керек және АҚШ Бірыңғай әскери қызметтерінің (Армия, Әскери-теңіз күштері, Әуе күштері, Теңіз жаяу әскерлері, Жағалау күзеті, АҚШ-тың Ұлттық денсаулық сақтау қызметі, Ұлттық мұхиттық және атмосфералық басқару комиссиясы) олардан төмен дәрежедегі қызметкерлерінің салютын қайтаруы тиіс. Сондай-ақ, барлық достық шетелдік офицерлерге де салют беруі керек, бірақ әскери қызметшілердің оған жауап беруі міндетті емес. АӘП офицерлері бір-біріне салют беруі керек, алайда бұл АӘП-нің барлық бөлімдерінде бірдей сақталмайды. Кадеттер АӘП-нің барлық аға мүшелеріне және әскери/форма киетін қызметтердің барлық офицерлеріне салют беруі керек.

АҚШ-тың жағалау күзетінің көмекші бөлімдері

АҚШ жағалау күзетінің қосымша құрамының мүшелері жоғары шенді барлық офицерлерге және уоррант-офицерлерге салют жасауға, ал төмен шенділерден келген салютті қайтаруға міндетті. Қосымша құрам мүшелері "дәрежеге" емес, "қызметке" ие болғандықтан (өзгертілген әскери белгілермен көрсетіледі), барлық мүшелер осы құрметті көрсетуге тиіс. Қосымша құрам мүшелері арасында салют жасау әдетте қабылданбағанмен, регламентке қайшы емес.

Азаматтық салют

Көптеген елдерде азаматтардың сәлемдесудің өзіндік түрі болады.

Әуе қатынасы саласы

Көптеген әуе компанияларының стандарттық жұмыс процедураларында, ұшақтың қақпадан ұшып кетуіне жауапты жердегі экипаж, ұшақ таксиге шығар алдында капитанға салют жасауы тиіс, және капитан әдетте оған жауап қайтарады. Бұл әдет әскери авиациядағы дәстүрлі амалдан бастау алған.

Қисалған құлпымен сәлемдесу

Күрестегі бірлікті білдіретін жиырылған жұмсақ түймешік 19 ғасырда социалистік, коммунистік және анархистік қозғалыстар тарапынан танымал болды және кейбір адамдар оны бүгінге дейін қолданады. АҚШ-та көтерілген жұмсақ түймешік 1968 жылғы Олимпиада ойындарындағы "Қара күш" салютімен байланысты болды; жұмсақ түймешікпен амандасу көптеген Африка елдерінде, соның ішінде Оңтүстік Африкада да қалыпты.

Индонезия

Индонезияда салют жасау Индонезия Конституциясына сәйкес азаматтар үшін реттеледі. Кәдімгі киім киген азаматтар тік тұрып, қолдарын бойымен түсіріп, алақандарын қысып, бас бармақтарын алға қарай бөктерге тигізіп, көздерін тік қарауы керек. Әскери немесе полицияға қарасты емес, бірақ форма киетін ұйымдар мен мекемелердің мүшелері – мысалы, өрт сөндірушілер, жол бақылаушылары, қалалық полиция қызметкерлері, көші-қон қызметкерлері, кеденшілер, іздеу-құтқару қызметкерлері, скауттар, мектеп оқушылары сияқты адамдар әскерилер мен полиция қызметкерлерінің салютын көрсетеді. Бұл салют ұлттық туды көтеру және/немесе түсіру кезінде, ұлттық әнұран орындалғанда немесе айтылғанда, сондай-ақ салютқа лайық адамға немесе нысанға салют жасау кезінде орындалады.

Латын Америкасы

Латын Америкасында, Мексиканы қоспағанда, АҚШ туына жасалатын салют сияқты, қол жүрекке қойылып құрмет көрсетіледі.

Бір саусақпен сәлемдесу

Ислам дінінде көрсету саусақты көтеру Таухидты (تَوْحِيد) білдіреді, ол Алланың бөлінбейтін бірлігін көрсетеді. Ол Алланың бірлігін білдіру үшін қолданылады («Алладан басқа ешқандай құдай жоқ»). Араб тілінде көрсету немесе бас бармақ мусаббиха (مُسَبِّحة) деп аталады, көбінесе анықталған түрде қолданылады: әл-мусаббиха (الْمُسَبِّحة). Кейде саббаха (السَّبّاحة) деп те айтылады. Араб тіліндегі "саббаха" (سَبَّحَ) етістігі, араб тіліндегі бармақ сөзімен ортақ түбірге ие, «Субхана Алла» (سُبْحانَ الله) деп айту арқылы Алланы мақтау немесе даңқтап сөйлеу мағынасын білдіреді.

Филиппин

Филиппинде азаматтар ту көтеру кезінде және Филиппин ұлттық әнұранын естігенде, американдық, итальяндық, нигериялық және Оңтүстік Африкалықтар сияқты қолдарын жүрекке қойып, тік тұрып, туға салют етеді. Бас киім кигендер бас киімдерін шешіп, оны жүректеріне ұстауы керек (діни бас киімдерден басқа). Әскери қызметкерлер немесе қауіпсіздік қызметкерлері, сондай-ақ Филиппин скауттары, Филиппин скауттары және кейде кеме немесе әуе компанияларының ұшқыштары, егер форма киіп, қызметте болса, дәстүрлі әскери салют жасайды; қызметтен тыс адамдар қолдарын жүрекке қояды. 1972 жылдан 1981 жылға дейінгі әскери үкімшілік жылдарында және 1986 жылғы EDSA төңкерісіне дейін, кейбір саяси және наразылық топтары, әсіресе оппозициялық партиялар мен белсенділер ұлттық әнұран орындалғанда "жұмсақ жұдырық" салютін жасады. Діни нанымы әнұранды айтуға немесе патриоттық ант беруге тыйым салған адамдар (мысалы, Ехоба куәгерлері) салют жасаудан босатылады, бірақ әнұран орындалғанда толық құрмет көрсетуі керек – тік тұрып, бұзылғыш әрекеттерге бармауы керек.

Римдік салют

Римдік сәлемдесу – қолды алға қарай түзу ұстап, алақаны төмен қарап, саусақтарын түзу созып, біріне-бірі тигізу арқылы жасалатын әрекет. Кейде қол жоғары бұрышта көтеріледі, ал кейде жерге параллель ұсталады. Фашизмнің танымал символы саналатын бұл сәлемдесу классикалық римдік дәстүрге негізделген деп есептеледі. 2-бет. Бірақ, ешбір римдік өнер туындысында осы сәлемдесу бейнеленбеген, және ешбір римдік мәтінде осы туралы сипаттама жоқ. Алайда, Итальяндық фашистік партия оны қабылдады. Бірақ, Үшінші рейхтің қарулы күштері (Вермахт) 1944 жылы Гитлерге жасалған 20 шілдедегі қастандықтан кейін нацистік сәлемдесу немесе Гитлергрусс оларға міндетті етілгенге дейін, неміс әскери сәлемдесуін қолданды. Римдік сәлемдесуден туындаған басқа сәлемдесулерге Олимпиада ойындарында спортшылар қолданатын Олимпиада сәлемдесуі және АҚШ-тағы азаматтардың Америка туына көрсетіп құрметтейтін Беллами сәлемдесуі жатады. Екі сәлемдесу де Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қолданыстан шықты. Германияда римдік сәлемдесу көрсету заңмен тыйым салынған. Сол сияқты сәлемдесу жасағандар, мысалы, оң қолының орнына сол қолын көтергендер немесе тек үш саусақпен сәлемдегендер қылмыстық жауапкершілікке тартылады. Жаза Германияның Қылмыстық кодексінің 86а бабына сәйкес үш жылға дейін бас бостандығынан айыру немесе айыппұл салу түрінде болады (жеңіл жағдайларда).

Скаутинг

Сол уақытта, скауттар мен скауттардың өздерінің салюттеу әдісі бар, ол көбінесе оң қолды оң көздің үстіне немесе оң иыққа көтеруді қамтиды, мұнда бас бармақ кішкентай саусақты ұстап тұрады және алақан сыртқа қарай қаратылады. Кейде кіші скауттар үшін екі саусақпен салюттеудің басқа түрі қолданылады.

Тайланд

Таиландта жалауды қалай көрсету және оған қалай құрмет көрсету керектігін анықтайтын "Жалпақ кодексі" бар. "Жалпақ кодексінің" 7-тармағына сәйкес, сағат 08:00 және 18:00-де жалаудың көтерілуіне немесе түсірілуіне куә болған кезде, қарапайым азаматтар тік тұрып, жалауға қарауы керек. Егер тек мемлекеттік әнұран естілсе немесе көлік құралында болса, әнұран біткенше толығымен тоқтау керек. Бірыңғай киім киген мемлекеттік қызметкерлерге қатысты өздерінің ережелері бар, олар әскерге шақырылғандар мен офицерлер қатарында жалауға амандасудың тәртібін анықтайды. Заңдарда жалауға құрмет көрсетпегені немесе амандаспағаны үшін жаза қарастырылмаған, тек заңсыз жалауды пайдаланғаны үшін ғана жаза бар. Мемлекеттік әнұраннан өзге, Сансуан Фра Барами патшалық әнұранына да осындай құрмет көрсетіледі. Таиландтағы патшалық беделіне құрметсіздік жасауға қатысты заңдар тек тұрудан бас тарту немесе патшалық әнұранды елемеу үшін жазаны қарастырмайды, себебі мұндай әрекет патшалық билікке тікелей қауіп келтірмейді; алайда, осыған байланысты қылмыстық құқық бұзушылық жасау ауыр қылмыс болып есептеледі.

Ұлыбритания

Ұлыбританияда, HM Revenue and Customs қызметкерлері сияқты белгілі бір азаматтар, Корольдік теңіз күштерінің кемесіне мінген кезде палубаға салют етеді.

Америка Құрама Штаттары

Америка Құрама Штаттарында азаматтар ұлттық туға оң қолын жүрекке қойып, немесе ұлттық әнұран орындалғанда немесе АҚШ-тың адалдық сертін айтқанда, немесе шеруде жалау өтіп бара жатқанда, әдеппен тұрып сәлем беруі мүмкін. Ерлер мен ұлдар сәлемдесу кезінде бас киімдерін және басқа да бас киімдерін шешіп тастайды; діни бас киім (және әскери қызметтен өткендердің әскери формасымен киетін бас киімдері) бұл талаптан босатылады. Бас киімнің түрі оны сол немесе оң қолда ұстауға, сол қолтық астына тығып қоюға және т.б. әсер етеді. Егер бас киім оң қолда ұсталса, ол жүрекке тигізілмейді, ал қол ештеңе ұстамағандай күйде орналасады. Президент Буш қол қойған 2009 жылғы Қорғаныс туралы заңда, әскери қызметшілер мен формасыз әскери қызметшілерге ұлттық әнұран орындалғанда сәлем беру құқығы берілді. Бұрынғы заңдар формасыз киімде жалау көтерілгенде, түсірілгенде және өткенде сәлем беруге рұқсат берген. Алайда, сәлем – Бірінші түзетудегі сөз бостандығы арқылы қорғалған байланыс нысаны болғандықтан, кез келген азамат – ардагер немесе ардагер емес – АҚШ туына сәлем беру үшін заңдық рұқсат қажет емес. Заңдық мәртебесіне қарамастан, дұрыс емес сәлем жасау ардагерлер ұйымдарынан сынап алынады. Италия, Оңтүстік Африка, Ауғанстан, Босния және Герцеговина, Оңтүстік Корея, Хорватия, Польша, Қазақстан және Нигерия сияқты басқа да елдердің азаматтары да өз ұлттық әнұрандарын естігенде АҚШ-тағы әріптестері сияқты азаматтық сәлем жасайды.

Әскери салют танымал мәдениетте

Көптеген халықтық мәдениет артефакттері ойдан шығарылған мақсаттар үшін әскери салюттерді жасады, көбінесе циникалық немесе сарказмды мақсатта. Marvel Comics ғаламшарында Гидра ұйымының мүшелері нацистік салютке ұқсас салют жасайды, бірақ оның орнына екі қолын жұдырықтап көтеріп, "Хайл Гидра" деп айқайлайды. 1987 жылы Мел Брукс режиссерлік жасаған Spaceballs ғылыми-фантастикалық пародиялық фильмінде жоғары басшы Президент Скрубтың барлық бағыныштылары оған бірінші кезекте қарсы қолдарына қолдарын иіп, құрмет көрсетуге дайындалғандай салют жасауға асығады, бірақ соңғы сәтте ортаңғы саусақты көрсетудің орнына, көтерілген қолдарын оған қоштасу үшін серпіліс жасайды. BBC телеарнасының ғылыми-фантастикалық комедиясы Қызыл карликте Арнольд Риммер ғарыш корпусы үшін өзі ойлап тапқан ерекше салютті үздіксіз орындайды. Ол қолды дене алдына созудан, алақанды төмен қаратып, оны білегі бойынша бес рет айналдырудан тұрады (ғарыш корпусының бес сақинасын бейнелеу үшін), содан кейін қолды алақанды сыртқа қаратып басқа жақындатады. Жапон мангасы мен анимесі Attack on Titan-да Paradis қарулі күштерінің мүшелері, әсіресе Survey Corps, салют жасайды, онда жұдырықталған қолы жүрекке, билегі жоғары қаратып ұсталады, ал екінші қолы жұдырықталған күйде, белге параллель артқа ұсталады.